Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin ticari kömür satışından doğan alacak davasında kur farkı ve bilirkişi raporu uyuşmazlığına ilişkin istinaf kararı.
Özet: Davacı vekili, müvekkili şirketin davalıya 400.000 TL ödeyerek 500.000 kg ithal kömür satın alma anlaşması yaptığını ancak kömürün teslim edilmediğini iddia ederken, davalı vekili ödemenin davacının cari hesap borcuna mahsuben yapıldığını savunmuştur; ilk derece mahkemesi, bilirkişi raporuna dayanarak davalıyı 107.284,43 TL anapara alacağı ve ticari faizle sorumlu tutmuş, davacı fazlaya ve aynen ifaya ilişkin taleplerinin reddi üzerine, davalının düzenlediği kur farkı faturasının muhasebe usullerine uygun olmadığını ve haksız yere borçlandırma yarattığını ileri sürerek kararı istinaf etmiştir.

T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/311 - 2026/2255

T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2023/311
KARAR NO : 2026/2255
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 26/10/2022
NUMARASI : 2020/70 Esas ve 2022/801 Karar
DAVACI :
VEKİLLERİ : Av.
DAVALI :
VEKİLLERİ : Av.
DAVANIN KONUSU : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ :13/07/2026
KARAR YAZIM TARİHİ :13/07/2026
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/10/2022 tarih, 2020/70 Esas Ve 2022/801 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin davalı şirket ile 22.02.2017 tarihinde proforma fatura da yazılı 500.000 kg.ithal kömürün satın alınması için anlaştığını, satın alınacak kömür bedelini 24.02.2017 tarihinde ... Bankası dekontu ile 400.000.TL olarak ödediğini, davalı’nın kömür teslim etmediğini, müvekkili şirketin kömürün teslimi için davalıya ihtarname çektiğini fakat davalının kömür teslimini yapmadığı , davalarının kabulüne 500.000 kg. kömürün davacıya teslimini veya bu miktardaki kömürün dava tarihindeki serbest piyasada alım-satım değerinin ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;davacının iddialarının tamamının yersiz ve dayanaksız olduğunu, davanın reddinin gerekmekte olduğunu, müvekkili şirketin kömür ithalatı yapan Türkiye'nin sayılı şirketlerinden olduğunu, dağıtıcı sözleşmesi ile anlaşmış olduğu firmalar kanalı ile alt bayilere oradan da piyasaya satmakta olduklarını, davacının müvekkilinin ithal ettiği kömürleri satan bir alt bayi olduğunu, aradaki ticari ilişkinin buradan doğduğunu, müvekkilinin davacıya 500.000 kg ithal kömür teslim yükümlülüğünün bulunmadığını ve tahsil edilen tutarın davacı yanın müvekkiline olan ve mutabakat metnine de konu cari hesap borcuna mahsuben ticari kayıtlara işlendiğini, öncelikle açılan davaya yetkisizlik kararı verilerek yetkili ... Ticaret Mahkemesine gönderilmesine, eksik harcın tamamlattırılmasına, sonuç olarak haksız ve mesnetten yoksun bulunan davanın reddi ile yargılama giderleriyle avukatlık ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/10/2022 tarih, 2020/70 Esas Ve 2022/801 Karar sayılı kararında, taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacı tarafından davalı tarafa ödenen 400.000.TL'nin ne amaçla ödendiği ve davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı hususunda toplandığını, davacı tarafından gönderilen 400.000.TL'nin 500 kg kömür alışverişi için gönderildiği iddia edilirken davalı tarafından davacının önceki borçlarına istinaden gönderildiğini, davaya konu 28/10/2010 tarihli sözleşme ile 22/02/2017 tarihli proforma fatura, banka dekontları ve tüm dosya kapsamı ile faturaya konu bedelin ödenip ödenmediği ve ihtilaf konusu kömürlerin teslimi ile bedellerin ödenip ödenmediği varsa davacının alacak miktarının tespiti için dosya mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş olduğunu, davacı ve davalı tarafın ticari defterlerinin incelendiği bilirkişi raporları arasında çelişki bulunduğundan dosya raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi ve davacının alacağının olup olmadığı ve miktarının tespiti için yeni bir bilirkişiye tevdi edilmiş olduğunu, 29/06/2022 havale tarihli bilirkişi raporunun denetime elverişli, dosya kapsamı itibari ile uyumlu olduğu anlaşıldığından bilirkişi raporunda tespit edilen 107.284,43.TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faziyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin ve aynen iade taleplerinin ise reddine hükmedilmesine karar verilmiştir.
DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda kur farkı faturasının kim tarafından, ne zaman ve hangi matrah üzerinden düzenlenmesi gerektiği hususunda KDV Genel Uygulama Tebliğinde yer alan "... teslim veya hizmetin yapıldığı tarih ile bedelin tahsil edildiği tarih arasında ortaya çıkan lehte kur farkı için satıcı tarafından fatura düzenlenmek ve faturada gösterilen kur farkına, teslim veya hizmetin yapıldığı tarihte bu işlemler için geçerli olan oran uygulanmak suretiyle KDV hesaplanır açıklamalarının dikkate alınarak işlem yapılması gerekirken davalı tarafından borcu kalmayan davacı için 31.12.2017 tarih ve 27737 nolu faturayla 120.977,08 USD karşılığı olan 456.313,44 TL lik KUR FARKI adı altında borçlandırmak Genel Kabul Görmüş Muhasebe usul ve esaslarına uygun olmadığını, davalı yan cari hesap ekstresinde davacı yan ile ilgili ticaret USD cinsinden yapılıyor ise her geçici vergi döneminde (31.03.2017, 30.06.2017, 30.09.2017, 31.12.2017 4 dönem) kur değerlemesi lehte ve aleyhte yapılması gerekirken sadece 31.12.2017 tarihinde yapmış bu durum genel kabul görmüş muhasebe usul ve esaslarına uygun olmadığını, davalı tarafından kendi defterinde 01.01.2017 tarihli davacı ile olan cari hesabında Yevmiye defterinde TL cinsinden 320.689,53.TL olarak USD cinsinden ise 91.125.69.- USD olarak alacaklı olduğunu, ancak davalı tarafından 31.12.2016 tarihli Davacı yana gönderilen Mutabakat Formunda cari hesap bakiyesinin 31.12.2016 itibariyle 137.870.58 USD alacaklı olarak mutabık olduklarını, aradaki fark olan 47.744.89 USD nedeninin ne olduğu anlaşılamadığını, davacı yanın kayıtlarında 31.12.2016 itibariyle davalı yana 688,42.TL borçlu gözükürken davalı yan kayıtlarında 320.889,63.TL gözükmesi, aradaki farkın yüksek olması nedeniyle borç miktarının mal ticaretinden mi yoksa kur farkından mı olduğuna bu hesaplamanın doğru yapılıp yapılmadığına bakılması gerektiğini, şeklindeki tespitler ile davalının usul ve yasaya, iyi niyet ve dürüstlük kurallarına açıkça aykırı kur farkı/ kapama işlemleri ile taraflar arasındaki 22.02.2017 tarihli sözleşmeye konu 500.000 KG ithal kömürü teslimden kaçınmaya çalıştığı açıkça ortaya konulduğunu, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 26/10/2022 tarih, 2020/70 Esas ve 2022/801 Karar sayılı ilamına ilişkin istinaf isteminin kabulü ile usul ve yasaya, dosya kapsamına ve Yüksek Mahkemelerin konuya ilişkin emsal içtihatlarına açıkça aykırı olan kararın HMK'nın 353/1-b,2. Maddesi gereğince düzelterek esas hakkında yeniden karar verilmek üzere kaldırılmasına ve devamında davanın kabulüne, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilin davacı yana 500.000 Kg ithal kömür teslim yükümlülüğü bulunmadığı gibi tahsil edilen tutar davacı yanın müvekkiline olan ve mutabakat metnine de konu cari hesap borcuna mahsuben ticari kayıtlara işlendiğini, batık konumda olan davacı hakkında onlarca icra takibi yapılmış olduğunu, adına kayıtlı malvarlığı olmayan bir şirket olup haksız kazanç elde etme çabası içerisinde olduğunu, müvekkili şirketin davacı yana herhangibir borcu olmadığı gibi ... Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/300 Esas - 2021/119 Karar sayılı kararından da anlaşılacağı üzere davacı yandan alacaklı konumda olduğunu, mahkemece kabul görmeyerek davacı yanca açılmış haksız davanın, taleple bağlılık ilkeside aşılarak kısmen kabulüne karar verildiğini, yüksek yargı içtihatları ve uygulamalar gözetildiğinde kurulan hükmün kabul edilebilirlikten uzak olduğunun görüleceğini, üstelik aynı taraflara ilişkin olarak aynı ticari defterler incelenerek ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/300 Esas sayılı dosyada 10.735,35 USD alacaklı olduklarına kararı verilmişken 2020/70 Esas sayılı dava dosyasında 107.284,43.TL borçlu olduğu yönünde karar verildiğini, bu bir hukuki garabet olduğunu, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 26.10.2022 tarihli, 2020/70 Esas - 2022/801 Karar sayılı ilamına ilişkin istinaf isteminin kabulü ile hukuka aykırı kararın HMK'nın 353/1-b,2. Maddesi gereğince düzelterek esas hakkında yeniden karar verilmek üzere kaldırılmasına ve devamında haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/10/2022 tarih, 2020/70 Esas Ve 2022/801 Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, hukuki niteliği itibarıyla mal teslimi olmadığı takdirde alacak talebine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup karara karşı davacı vekilince ve davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İstinaf incelemesi HMK 355. Madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Davaların Birleştirilmesi" başlıklı 166. maddesinin 1. fıkrası gereğince, aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış davalar, aralarında bağlantı bulunması durumunda, davanın her aşamasında, talep üzerine veya kendiliğinden ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirilebilir. Birleştirme kararı, ikinci davanın açıldığı mahkemece verilir ve bu karar diğer mahkemeyi bağlar.
Somut olayda davacı tarafından mal bedelinin davalıya ödendiği ancak davalının mal teslimini yapmadığının ileri sürüldüğü, davalı ise davacının cari hesap borcunun olduğu, , yapılan ödemenin cari hesap borcuna ilişkin yapıldığının savunduğu, davalı tarafından cari hesap alacak iddiasına ilişkin olarak ayrıca ... Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açıldığı, anılan davanın ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/1164 Esas ( önceki esas no ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/300) sayılı dosyası ile derdest olduğu, dava dosyalarında tarafların dava sebeplerinin dava konuların aynı alacak ve borç iddialarına ilişkin olduğu, 6100 sayılı HMK'nın 166/4. maddesi hükmünce aynı veya benzer sebeplerden doğması, tarafların ve sözleşmenin aynı olması sebebiyle biri hakkında verilecek hüküm diğerini etkileyeceğinden bu dava dosyaları arasında fiili ve hukuki bağlantı bulunduğu, mahkemece, aralarında fiili ve hukuki bağlantı bulunan bu davaların birleştirilerek görülmesi ve daha sonra oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiğinden ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir..
Kararın kaldırılma sebebine göre, davacı vekilinin ve davalı vekilinin sair istinaf itirazları bu aşamada incelenmemiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, eksik hususlar tamamlanıp yeniden karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1)-Davalı vekili ve davacı vekili tarafından ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/10/2022 tarih, 2020/70 Esas Ve 2022/801 Karar sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2)-... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/10/2022 tarih, 2020/70 Esas Ve 2022/801 Karar sayılı kararının HMK'nin 353/1-a-6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
3)-Dava dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere ... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,
4)-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak alınan 80,70.TL istinaf karar harcının kararın kesinleşmesi ile talep halinde davacı İADESİNE,
5)492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak alınan toplam 1.832,15TL istinaf karar harcının kararın kesinleşmesi ile talep halinde davalıya İADESİNE,
6)Davalı tarafından istinaf için yapılan yargılama giderlerinin esas hüküm ile birlikte İlk Derece Mahkemesince karara BAĞLANMASINA,
7)-Davacı tarafından istinaf için yapılan yargılama giderlerinin esas hüküm ile birlikte İlk Derece Mahkemesince karara BAĞLANMASINA,
8)-6100 Sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesi'ne İADESİNE,
9)-İnceleme dosya üzerinden yapıldığından lehe vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
10)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle İlk Derece Mahkemesi'nce taraf vekillerine TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nin 353/1-a/6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle kesin olmak üzere 13/07/2026 tarihinde karar verildi
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır