hizmet tespiti davasında işçinin sigortalılık başlangıç ve süresinin belirlenmesi, temyiz itirazları ve kamu düzeni gereği mahkemenin resen delil toplama yükümlülüğünün değerlendirilmesi.

Hizmet tespiti davasında işçinin sigortalılık başlangıç ve süresinin belirlenmesi, temyiz itirazları ve kamu düzeni gereği mahkemenin resen delil toplama yükümlülüğünün değerlendirilmesi.

Özet: Davacının belirli bir dönemdeki hizmet tespiti talebine ilişkin davada, ilk derece mahkemesinin kısmen kabul ve kısmen ret kararı ile bölge adliye mahkemesinin istinaf başvurularını reddetme yönündeki kararı, Yargıtay tarafından incelenmiş olup, kamu düzeniyle ilgili hizmet tespiti davalarının özel bir hassasiyetle yürütülmesi, tarafların kanıtlarıyla yetinilmeyerek mahkemece resen araştırma yapılması ve eksiksiz delil toplanmasının zorunlu olduğu vurgulanmıştır.

10. Hukuk Dairesi 2025/16301 E. , 2026/3227 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/3302 E., 2025/1729 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Seydişehir 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI : 2021/127 E., 2023/79 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı, davalı ... ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 10.04.1997 tarihi ile 01.01.2013 tarihleri arası davalı işveren nezdinde çalıştığının tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddi ile

1-Davacının davalıya ait işyerinde 01.06.2004 - 31.12.2012 tarihleri arasında kesintisiz olarak asgari ücret ile çalıştığının tespitine,

2-Davacının 10.04.1997 - 31.05.2004 tarihleri arasına ilişkin taleplerinin reddine,

3-Davacının tespiti yapılan 01.06.2004 - 31.12.2012 tarihleri arasındaki dönemde isteğe bağlı sigorta kayıtlarının iptaline karar verilmiştir

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ... ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ileri sürülen istinaf sebepleri yerinde görülmeyerek 6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b/1 maddesi gereğince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkilin 10.04.1997 - 31.05.2004 tarihleri arasına ilişkin taleplerinin hak düşürücü süre nedeniyle reddi kararının hukuk ve hakkaniyete aykırı olduğunu, müvekkilin, her ne kadar sigortalılık girişi ...'ın yanında yapılmışsa da fiili çalışmasının 1997'den itibaren davalı işverenin yanında olduğunu beyanla; müvekkilinin 10.04.1997-07.08.2020 tarihleri arasında davalı işverenin yanında kesintisiz ve aralıksız çalıştığının kabulü ile davanın tümden kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemenin eksik inceleme ile karar verdiğini, dava süresince farklı işverenlerde çalıştığını ve çeşitli kurumlara işe giriş bildirgesi verdiğini, Yargıtayın, birden çok işe giriş bildirgesinin kesintisiz çalışmayı gösterdiğini kabul ettiğini, davacının 2010 -2011 yılları arasında ... nezdinde kendi imza ve yazısı ile başka bir iş kolunda ve işyerinde çalıştığına dair bildirim yaptığını, davacının dava dilekçesindeki talebi ile beyanlarının çeliştiğini, bordro tanığının yalan beyanda bulunduğunu beyanla; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Feri müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre bakımından reddi gerektiğini, davacıya ait Kurum kayıtlarında çalıştığı iddia edilen dönemde herhangi bir çalışmasının tespit edilmediğini beyanla; davanın tümden reddini istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan ... hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

4.İnceleme konusu davada, davacının davalı iş yerinde 10.04.19 97... .01.2013 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının tespitini talep ettiği, 15.02.1978 doğumlu davacının talep tarihleri içerisinde 20.05.2004-31.05.2004 tarihleri arasında dava dışı ...'a ait iş yerinden bildirimli olduğu, 01.06.2004-07.03.2010 tarihleri arasındaki isteğe bağlı sigortalı olunan dönem ve 08.03.2010-31.12.2011 tarihleri arasında vergi kaydına dayalı olarak geçtiği anlaşılan zorunlu Bağ-Kur sigortalılığının olduğu anlaşılmakta olup davacının 01.01.2013 tarihinden sonraki çalışmalarının davalı işveren tarafından Kuruma bildirildiği, Mahkemece çalışmanın 31.05.2004 tarihinde kesintiye uğradığı gerekçesiyle bu tarihten önceki talebinin hak düşürücü süreden reddine karar verildiği görülmüş, verilen kararın eksik incelemeye dayalı olduğu anlaşılmıştır.

Davacının sürekli çalışma iddiası ile işbu davanın açılmış olması karşısında isteme konu dönemde davaya dahil edilen ... adlı iş yerinden yapılan bildirimlerin iptalinin istenip istenmediği hususunda davacının beyanı alınmalıdır. Davacı tarafından bu bildirimlerin iptalinin istenmesi halinde, söz konusu işyerlerinden yapılan bildirimlerin iptaline karar verilmek suretiyle bu dönemler yönünden araştırma yapılarak çalıştığına kanaat edilmesi durumunda davalı işyerinde çalıştığı şeklinde tespit hükmü kurulmalı, iptali istenmediği takdirde ise hak düşürücü sürenin irdelenmesi gerekmektedir.

O halde İlk Derece Mahkemesince davanın esası hakkında yargılama yapılıp sonucuna göre hüküm verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedeni

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3. Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililerine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.