İstanbul Fikri ve Sinai Haklar Hukuk Mahkemesinde, eserinin telif ücretini ödemeyen yayınevine karşı sözleşme feshi ve hak ihlali iddiasıyla açılan maddi ve manevi tazminat davası.
Özet: Yazar, doktora tezine dayalı eserinin basımı için 2007de davalı yayıneviyle yaptığı sözleşmeye rağmen telif ödemesi yapılmadığını, sözleşmenin 2017de tek taraflı feshedilmesine rağmen yayınevinin eseri sahte veya farklı bandrollerle yasa dışı olarak basmaya ve satmaya devam ederek telif haklarını ihlal ettiğini ileri sürerek maddi ve manevi tazminat ile haksız rekabetin tespitini talep ederken; davalı yayınevi ise eserin akademik destek kapsamında telifsiz olarak yayımlandığını ve tarafların başından beri ücret ödenmeyeceği konusunda mutabık kaldığını savunmaktadır.
T.C.
İSTANBUL 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ ESAS NO : 2026/22 KARAR NO : 2026/168DAVA : Alacak (Fikir Ve Sanat Eseri İle İlgili Sözleşmeden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 28/08/2020KARAR TARİHİ : 08/07/2026Mahkememizde görülmekte bulunan Alacak (Fikir Ve Sanat Eseri İle İlgili Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Dava Dilekçesi: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davaya konu "...” adlı eserin ... tarihinin en önemli olayları arasında yer alan ... arasında kurulmuş bir ...'ni anlattığını, müvekkilinin uzun yıllar gerçekleştirdiği araştırmalar sonucu elde ettiği bilgi ve deneyimlerin büyük bir titizlikle adeta damıtılarak bir kitap hâline getirillmesi sonucu ortaya çıkardığını, aynı zamanda müvekkilinin doktora tezi olan maddi ve manevi büyük emek verilmek suretiyle hazırlandığını, eserin ... çerçevesinde ...., o günün şartlarında binlerce kilometre yol kat ederek gerçekleştirdikleri ... ve kurdukları devletlerle doğu dünyasını tanımak, ona sahip olmak ve elinde tutmak için uğraş vermelerini ve bu bağlamda ...verdiği mücadeleyi anlattığını, eserin basımı için müvekkili ile davalı yayınevi arasında 18 Ekim 2007 tarihinde bir sözleşme akdedildiğini, ancak onca zamana karşın davalı şirketin bugüne dek müvekkile tek bir kuruş telif ödemesi yapmadığını, müvekkilinin, davalı ile haricen yaptığı görüşmelerden bir sonuç alamayınca kendisine 02.02.2017 tarihinde bir ihtarname göndererek aralarındaki sözleşmeyi haklı nedene dayanarak tek taraflı olarak feshettiğini ve sözleşmeden caydığını, müvekkili tarafından davalıya gönderilen fesih ve cayma ihtarının davalıya ulaşmasından itibaren davalı şirketin müvekkilinin eseri üzerindeki tüm haklarını artık kaybettiğini, ancak buna rağmen davalının, eserin basımına ve satışına devam ederek müvekkilin telif haklarına tecavüz ettğini, davalının ilk olarak 2007 yılında bastığı dava konusu eserin büyük bir ilgi görmesi nedeniyle her sene yeni baskılarını yaparak gelir elde ettiğini, ancak müvekkiline herhangi bir telif ücreti ödemediği gibi bu satışlarla alakalı da müvekkiline yanlış ve gerçeğe aykırı bilgi vererek haksız kazanç sağlamaya devam ettiğini, davalı şirketin, dava konusu eserin basımı içiri 2007 yılında 1.000 adet bandrol aldığını ve eserin basımını yaptığını, davalının müvekkiline herhangi bir ödeme yapmadığı gibi daha ileri giderek müvekkiline ait eserin her yıl korsan olarak basıldığını, davalının bazen farklı eserlere ait bandrolleri müvekkilinin eserine yapıştırarak bunu yaptığını, bazen de ve sahte/seri numarasız bandrollerle eseri basarak her yıl piyasaya sunmaya devam ettiğini, davalının bu yolla baskı yıllarını ve sayısını gizlemek suretiyle kedisine karşı açılacak olası bir tazminat davasında veya telif talebinde eserin baskı sayısını düşük gösterip gizlemeyi amaçladığını, davalının eseri korsan olarak basmış olmasının kendisinin baştan beri kötü niyetli davrandığının açık bir kanıtı olduğunu, bu nedenlerle davalı tarafın müvekkiline ait " ..." adlı eserle ilgili müvekkilinin telif hakkını ihlal ettiğinin ve haksız rekabet yarattığının tespitine, menine, davalı tarafın müvekkiline ait eseri yayımlaması ve her türlü kullanımı nedeniyle telif alacağının ve her türlü maddi ve manevi zararının tahsiline, müvekkilin alacak zararının tazmini için FSEK md. 68 uyarınca üç katı tazminat talebi ile birlikte, 10.000 TL maddi ve 40.000 TL manevi tazminata hükmedilmesine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı yana yüklenmesini talep ve dava etmiştir.Cevap dilekçesi: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin yayın programına aldığı telif anlaşmalı eserler için hazırlık ve basım dahil ilgili diğer masraflar için belirli bir bedel almasına karşın sadece belirli sayıda eser basımı konusunda anlaşılan telif ödemesiz akademik yayınlar için ise herhangi bir bedel aldığını, danışma kurulu üyelerinden olan ...'in referansı ile programa dahil edilen dava konusu eserde de telif ödemesiz destek uyguladığını, dosya masrafı herhangi bir bedel dahi alınmadığını, müvekkilinin alanı ile ilgili çalışmalar yapan akademisyenlere verdiği desteği ile bu alanda yapılacak çalışmaları desteklediğinden söz konusu eserin yayınlanması hususunda gerekli her türlü desteği davacı yazara sağladığını, davacı tarafından doktora tezi olarak hazırlanan eserin akademik yükselmede kitap ve makale yayınlamak zorunluluğu olduğundan yazar tarafından müvekkiline getirildiğini, söz konusu eserin kapak tasarımının dahi müvekkili tarafından yapılarak bunun için herhangi bir ücret dahi talep edilmediğini, 18.10.2007 tarihli telif sözleşmesine ücret hususunda herhangi bir madde eklenmediğini, baskı bitiminde davacıya teslim edilmesi gereken 5 nüsha kitabın da kendisine eksiksiz teslim edildiğini, TBK ve FSEK hükümleri uyarınca tarafların karşılıklı olarak anlaşarak bedel ödenmeyeceği hususunda anlaşma sağladığını, iş bu sebeple yıllar geçtikten sonra davacının bedel ödenmediği gerekçesiyle huzurdaki davayı ikame etmesinin açıkça kötü niyetli olduğunu, taleplerinin reddi gerektiğini, müvekkilinin dava konusu kitap için davacı ile yaptığı anlaşma akabinde 24.10.2007 tarihinde 1000 adet bandrol alındığını, müvekkilinin imzalanan telif sözleşmesi gereği kendisine düşen edimi yerine getirdiğini, davacının eserini sözleşmeye uygun olarak 1000 adet bastığını, müvekkili tarafından söz konusu eserin tek baskı yapıldığını, bu eserlerden de yapılan satışlar gerek ticari defterlerde gerek müvekkilin cari hesaplarında açıkça anlaşılabildiğini, müvekkilinin ...'da anlaşmalı ve kitabın satış ve dağıtımını yapan...Şti.'ne satış için 250 adet eser göndermişse de söz konusu müşteri tarafından 249 adet ürünün müvekkiline iade edildiğini, hali hazırda İzmir ve İstanbul'da bulunan şubelerinde 275 adet eser stoklarda mevcut olduğunu, söz konusu eserlerin talep edildiği hâlde davacıya iade edilebileceğini, yayınevine ait depoda satışı yapılamayan kitapların hâlâ muhafaza edildiğini, kitapların piyasaya arz edildikten sonra müvekkilin elinde kaldığını, akademik ve bilimsel içeriğe ait dava konusu eserin iddia edildiği şekilde binlerce baskı ve satışının yapıldığı iddialarının gerçeği yansıtmadığını, davacı tarafa 02.02.2017 yılında müvekkiline gönderdiği ihtarmame ile sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiğini bildirdiğini, müvekkilinin, davacı tarafından iddia edildiği gibi bu tarihten sonra da her hangi bir baskı yapmadığını belirterek davacının tazminat talebinin reddine, davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı yana yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Cevaba cevap: Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki beyanlarını tekrarla davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.İkinci cevap: Davalı vekili ikinci cevap dilekçesinde özetle; cevap dilekçesindeki beyanlarını tekrarla davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yana yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Deliller: Kültür Ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü: Gelen cevabi yazıda dava konusu esere ilişkin bandrol talep formu ve taahhütname sureti gönderildiği anlaşılmıştır. Bilirkişi raporu: Bilirkişi raporunda; "Taraflar arasındaki sözleşmede yazara telif bedeli ödenip ödenmeyeceğine ilişkin hiçbir hüküm bulunmamakta olduğundan TBK 496 dikkate alındığında sözleşmede açıkça yazara telif ödemesi yapılmayacağı hususu yazılmadığından takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak kaydıyla davacı yazarın telif bedelinin ödenmesinin TBK 496/1 gereğince mümkün olabileceği, toplam telif bedelinin 1000 adet bandrollü nüsha için 6900 TL olabileceği ve yasal nüshalar için FSEK 68 kapsamında 3 katı tutarında telif bedeline hükmedilme durumunun söz konusu olamayacağı, yasal olmayan nüshalar için ise 24.150,00TL telif bedelinin hesaplandığı ve bu bedelin FSEK 68 kapsamında 3 katına hükmedilme koşullarının oluştuğu" sonuç ve kanaatini bildirmiştir. Bilirkişi Raporu: Mahkememizce alınan 05/09/2022 tarihli Bilirkişi Ek Raporunda;"...Davalı tarafın beyan dilekçelerinde ticari defterlerinin yerinde incelenmesi talep edilmiş olmakla birlikte, davalı vekiline 08.06.2022 ve 24.08.2022 tarihinde atılan ve yerinde inceleme öncesi hazırlanması talep edilen belgelerin talep edildiği e-maile cevap verilmediği, akabinde davalı tarafla tekrar irtibata geçildiği fakat şirket muhasebe yetkilisinin şehir dışında olduğunu beyan ettiği, sonuç olarak davalı taraftan inceleme için randevu alınamaması ve gereken evrakların hazırlanmaması nedeniyle davalı taraf nezdinde gerekli incelemelerin yapılamadığı, Mahkemenizce rapor düzenlenmesi için tekrar görevlendirme yapılması durumunda; aşağıda belirtilen bilgi ve belgelerin davalı tarafça sunulması gerektiği; 2007-2021 yılı ticari defterlerin (Yevmiye, Defter-i Kebir, Envanter) açılış kapanış tastik sayfalarının fotokopisi (e-defter ise beraatların PDF çıktısı), 2019-2021 yıllarına ait Kurumlar Vergisi Beyannamelerinin PDF formatında sunulması, “...” ve “...” kitaplarının 2007-2021 yıllarında satışlarını gösterir listelerin excel ortamında sunulması, "..." ve "..." kitaplarının stokta bulunduğu beyan edilen nüshalarının fiziki olarak sunulması, bu aşamada davalı taraf nezdinde inceleme yapılmadığından kök rapor kapsamındaki görüşlerimizi değiştirmemizi gerektiren bir husus bulunmadığı" görüş ve kanaatini bildirmiştir. Mahkememizce verilen ilk karar: Mahkememiz 11/01/2024 karar tarihli ... Esas- ...Karar sayılı kararı ile "Davanın Kabulüne" dair karar verilmiştir.İstinaf İlamı: İstanbul BAM 16. Hukuk Daire'sinin...Esas- ... Karar sayılı ilamı ile"...İlk derece mahkemesince gerekçeli kararda bilirkişi raporu olarak kök rapor ve 05/09/2022 tarihli ek rapor özetlenmiş, bu iki rapor doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiş, 06/06/2023 tarihli ek rapordan ise hiç bahsedilmemiştir. Hükmün kapsamını düzenleyen HMK’nın 297/1-c maddesine göre, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesini, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin kararda gösterilmesi gerekir. İlk derece mahkemesince 18/10/2022 tarihli duruşma gerekli inceleme yapılmadığı için yeniden ek rapor alınmasına karar verildiği, ara karar uyarınca 06/06/2023 tarihli ek rapor alındığı halde, alınan bu son raporda kök rapordan farklı olarak, yasal olmayan basım yapılmadığının söylenebileceği yönünde görüş bildirildiği, dolayısıyla kök raporla ek rapor çeliştiği halde; 06/06/2023 tarihli ek rapordan gerekçeli kararda hiç bahsedilmemesi, rapora itibar edilip edilmeyeceği, ya da neden itibar edilmediği hususunda hiçbir gerekçeye yer verilmemesi HMK’nın 297/1-c maddesine aykırı olup, eksik inceleme ile sonuca gidilmesi doğru görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf itirazlarının kısmen kabulü ile, HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince yerel mahkeme kararının re'sen kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, kaldırma sebep ve şekline göre davalı vekilinin sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına..." kanaatine varılarak mahkememiz 11/01/2024 tarih,... Esas-... Karar Sayılı Kararı bozularak mahkememiz yukarıda yazılı dosyasına kaydedilmiştir. İstinaf İlamı Sonrası Yapılan İşlemler: Dosyanın daha önce rapor sunan bilirkişi heyetine tevdii edilerek ek rapor ile kök rapor arasındaki çelişkinin neyden kaynaklandığına dair ayrıntılı rapor alınmak üzere bilirkişi heyetine tevdii edildiği anlaşılmıştır. Bilirkişi Ek Raporu: Mahkememizce alınan 11/05/2026 tarihli bilirkişi ek raporunda:"...Kök rapor ile dosya kapsamında değerlendirmesi yapılan yasal olmayan nüshaların varlığı yönünde hüküm kuracak olnur ise 24.150,00TL telif bedelinin hesaplandığı ve bu bedelin FSEK 68 kapsamında 3 katına hükmedilme koşullarının oluştuğu yönünde değerlendirme Sayın Mahkemenin takdirine sunulduğu, ancak 06.06.2023 tarihli 2. Ek raporumuzda Kök rapordan farklı olarak, davalı mahallinde yerinde yapılan incelemede gerek ticari defter kayıtları, gerek stok sayımları ve elde bulunan stoklardaki bandrol basımları incelenmek suretiyle “Davalının elinde bulunan nüshalar dikkate alınarak yasal olmayan basım yapılmadığının söylenebileceği” yönünde tespit ve değerlendirmelerimiz Sayın Mahkemenin takdirlerine sunulmuş olduğu..."na dair kanaatlerini bildirmişlerdir. Bilirkişi raporlarının değerlendirilmesi: istinaf öncesi alınan 08/06/2021 tarihli ...ve ... tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda 1000 adet bandrollü nüsha için 6.900,00 TL, yasal olmayan nüshalar için 24.150,00 TL telif bedeline ilişkin hesaplama yapıldığı, yasal nüshalar için 3 kat tazminat talep edilemeyeceği, yasal olmayan nüshalar için 3 kat talep edebileceği kanaatinin bildirildiği, 06/09/2022 tarihli raporda inceleme yapılamadığı, 12/06/2023 tarihli raporda davalının elinde bulunan nüshalar dikkate alınarak yasal olmayan basım yapılmadığının söylenebileceği kanaatinin bildirildiği, istinaf sonrası alınan 12/05/2026 tarihli raporda ise ek ve kök raporlar dikkate alınarak aynı kanaatin bildirildiği anlaşılmıştır. İstinaf ilamına konu edilen kaldırma sebebi ile tarafların ileri sürdüğü hususlar göz önüne alındığında taraflar arasında imzalanan 18/10/2017 tarihli sözleşme gereğince davalının Kültür Turizm bakanlığından 1000 adet ...aralığındaki bandrollerin dava konusu kitaba ilişkin olduğu, dava dışı başka kitaba ait ...aralığındaki bandrollerin dava konusu sözleşmeye ilişkin kitapta kullanıldığı, bu hususun mahkememizce alınan ilk bilirkişi raporunda da tespit edildiği, bu kapsamda davalının dava konusu eser için üretilmiş bandroller dışında dava dışı eser için üretilen bandrolleri de davacıya ait eserde kullandığı, davalının ticari şirketi olması nedeniyle basiretli iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği, bu haliyle yasal olmayan basımlar içinde telif tazminatı ödemesi gerektiği anlaşılmakla dosya kapsamında alınan ilk rapor hükme esas alınmıştır. Sonraki alınan raporlarda dava konusu eser için üretilen bandrollü eserlerin varlığı davalının yasal olmayan ve davacıya ait eser için üretilmeyen bandrolleri kullanmadığı anlamına gelmediği anlaşılmakla bilirkişi raporunda davalının yasal olmayan basım yapmadığına ilişkin tespitin yerinde olmadığı anlaşılmakla mahkememizce alınan ilk rapor doğrultusunda karar vermek gerekmiştir.Dava ve Uyuşmazlık: Taraflar arasındaki Dava;Taraflar arasındaki uyuşmazlık "..." isimli kitabın davalı tarafça basım ve yayının yapılması nedeniyle davacının fikri haklarının ihlal edildiğini tespiti ile maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir. Davacı taraf kitap konusunun doktora tezi olduğunu, 18/10/2007 tarihinde taraflar arasında sözleşme imzalandığını ancak sözleşme gereğince herhangi bir telif bedelinin ödenmediğini bu nedenle 02/02/2017 tarihinde sözleşmenin ihtar çekilerek tek taraflı olarak feshedildiğini belirterek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ise alacağın zaman aşımına uğradığını, taraflar arasında yapılan anlaşma gereğince telif bedeli ödemesinin yapılmayacağının kararlaştırıldığını, sözleşme gereğince tek baskı olmak üzere sadece 1000 adet basıldığını, kitabın satılmaması nedeniyle herhangi bir ikinci baskı yapılmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak ele alındığında; taraflar arasında 18/10/2007 tarihinde dava konusu edilen kitabın basımı konusunda sözleşme imzalandığı, sözleşme gereğince baskı bitiminde davacıya beş kitap verileceği, sözleşmede ücrete dair herhangi bir hükmün kararlaştırılmadığı, davacı tarafça ...tarihinde ... 35. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin tek taraflı olarak feshedildiğinin davalıya bildirildiği anlaşılmıştır. Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere davacının müellif olduğu dava konusu kitap için .... bandrol numarası ile ... bandrol numaraları aralarındaki bandrollerin alındığı, davalının aynı tarihte dava dışı şahıs tarafından yazılan "..." ...için ...bandrol numarası ile ... bandrol numaralarını aldığı, bu kitap için alınan bandrol numaralarının davacının yazarı olduğu kitap için kullanıldığının sabit olduğu, bu haliyle davalının taraflar arasında imzalanan sözleşmeye aykırı olarak işlem yaptığı, davacının sözleşme gereğince basılan kitaplar yönünden telif tazminat talebinin bilirkişi raporu ile 6.900,00 TL olarak hesaplandığı, bu bedelin taraflar arasındaki sözleşmeye dayanması nedeniyle bu bedele ilişkin olarak FSEK 68/3 gereğince 3 katı telif tazminatı istenemeyeceği, sözleşme dışında farklı bandrolle yapılan baskılar için davacının talep edebileceği tazminat miktarının 24.150,00 TL olarak hesaplandığı, bu miktar için davacının 3 katı tazminat talep edebileceği anlaşılmakla talep artırım dilekçesi de dikkate alınarak maddi tazminat davası yönünden davanın kabulüne, manevi tazminat davası yönünden ise davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın KABULÜ ile davalının, davacının fikri haklarını ihlal ettiğinin tespitine, davalının ihlalden men'ine2-Davacının maddi tazminat davasının kabulü ile 6.900,00 TL telif bedeli ile Fsek 68. Madde gereğince hesaplanan 72.450,00 TL telif tazminatı olmak üzere toplam 79.350,00 TL dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya tahsiline,3-Davacının manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile 20.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine,4-Alınması gereken 6.786,59 TL karar ve ilam harcından, yatırılan 853,88 TL peşin harç ve 2.806 TL tamamlama harcının düşümü ile kalan 3.126,71TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,5-Davacı tarafından yapılan 853,88 TL peşin harç, 2.806 TL tamamlama harcı, 54,40 TL başvuru harcı, 7250 TL bilirkişi ücreti,182,20 TL posta masrafı olmak üzere toplam 11.146,48 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Tespit yönünden; davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 55.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,7-Maddi tazminat davası yönünden; davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 55.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,8-Manevi tazminat davası yönünden; davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 20.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,9-Manevi tazminat davası yönünden; davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 20.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,10-Taraflarca yatırılan yargılama giderlerinden kalan kısmın, karar kesinleştiğinde talep halinde ilgili tarafa iadesine, 11-Arabulucuk Kanunu gereğince ödenen 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA, Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.08/07/2026Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır