Bölge Adliye Mahkemesi tarafından eser sözleşmesinden kaynaklı itirazın iptali davasında, yerel mahkeme kararının gerekçesizliği, eksik inceleme ve bilirkişi raporu hataları nedeniyle yapılan istinaf başvurusu incelemesi.
Özet: Davacı tarafın eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak iddiasıyla başlattığı itirazın iptali davasında, ilk derece mahkemesince bilirkişi raporuna dayanılarak davanın ispatlanamadığı gerekçesiyle reddedilmesi üzerine, davacının istinaf başvurusu neticesinde Bölge Adliye Mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararının, tarafların iddia ve savunmalarını, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri ve bunların değerlendirilmesini göstermeyerek adil yargılanma hakkı kapsamında gerekçeli karar yazma yükümlülüğüne aykırı davrandığı gerekçesiyle usulden bozulmasına karar vermiştir.
T.C. ... BAM ... DAİRESİ
T.C. ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A ... DAİRESİ K A R A R DOSYA NO : .../... KARAR NO : .../...BAŞKAN : ... (...)ÜYE : ... (...)ÜYE : ... (...)KATİP : ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ... ... TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : .../...KARAR NO : .../...KARAR TARİHİ : .../... İSTİNAF BAŞVURU TARİHİ : .../...DAVACI : ... - .VEKİLİ : Av. ... - DAVALI : ... - DAVANIN KONUSU : İtirazın İptaliB.A.M. KARAR TARİHİ : .../...KARAR YAZIM TARİHİ : .../...Mahalli mahkemesince davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan ön inceleme sonunda, duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün hallerden olduğu anlaşılmakla dosya incelendi.GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde, taraflar arasında ... tarihli sözleşme imzalandığını bu sözleşme ile dava dışı ... İnşaat ... AŞ. ' nin yüklenici sıfatıyla yapmayı taahhüt ettiği işlerin davacı tarafından yapılmasının kararlaştırıldığını, sözleşme hükümlerine uyulmadığından zararı bulunduğunu, bakiye iş bedelinin ödenmediğini, takip başlatıldığını, itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece, bilirkişi raporu yazılarak ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde, sözleşme gereği yapması gerekli bütün işleri eksiksiz bir şekilde tamamlayarak davalı iş verene teslim ettiğini, tüm belge fatura vb tüm evraklar dosyaya ibraz edildiğini. ticari defterlerle birlikte dosya bilirkişi verilerek rapor tanzim edildiğini, bilirkişi taraflarca onaylanmış bilgi ve belgenin dosya içeriğinde tespit olunamadığı gerekçesi ile alacakların tespitini yapamadığını, söz konusu alacaklar işin ilerlemesi adına anlık ve iş ortamındaki şartlara göre gerçekleşen işler nedeniyle olduğu için davalı ile bu işlerle alakalı yazılı bir mutabakat imzalanması mümkün olmayan tarafların sözlü olarak kabul ettikleri işler olduğunu, bu işlerin belirtilen şekilde yapılıp yapılmadığının ispatının ancak iş yerinde sigortalı olarak çalışanların beyanları ile açıklığa kavuşacak olmasına rağmen tanık dinlememek suretiyle eksik inceleme yapıldığını, bilirkişi raporunda çekle yapılan ödemelerin 4 ay vade ile yapıldığı tespit edilmiş olmasına rağmen davalıya bu yönde ihtarname gönderilmediği gerekçesi ile gecikme tazminatı hesaplanmadığını, sözleşmede hak edişlerin 1 aylık vade ile yapılacağı kararlaştırılmış olup çek vade farkının doğması için ayrıca bir temerrüt ihtarına gerek olmadığını, davalı kendisini vekil aracılığı ile temsil ettirmemesine rağmen davalı şirket lehine vekalet ücretine hükmedilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu beyenle kararın bozulmasını talep etmiştir. Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.Somut olayda, taraflar arasında eser sözleşmesi ilişkisi kurulduğu hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davacı teminat senetleri verildiğini, ödemelerin kararlaştırılan sürede yapılmadığını, çek vade farkı nedeniyle zararı bulunduğunu, ....-TL teminatın hak edişten mahsup edildiğini, davalı firmanın eylemleri nedeniyle ödeme yapıldığını, hak edişlere yansıtılmadığını, ilave işlerin ödenmediğini, artan malzemenin davalıya teslim edilmesine rağmen bedelinin hak edişten mahsup edildiğini, bir kısım malzemenin alınacağının söylenmesine rağmen alınmayıp değerinin hak edişten mahsup edildiğini, zararın fatura edildiğini, ödenmediğini için takip başlatıldığını, itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiş; davalı tarafından cevap dilekçesi verilmemiştir. Mahkemece, bilirkişi raporu alınmış rapordaki sonuca göre ispatlanmayan davanın reddine karar verilmiştir. 6100 sayılı HMK’nun 297/1.maddesinin (c) bendi gereğince gerekçeli kararda tarafların anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin gösterilmesi gerekmektedir. Yargıtay 15.HD’nin 2018/4747- 2019/217 sayılı kararında da “adil yargılanma hakkı Anayasa’nın 36/1. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenmiştir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin bazı kararları ile Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuruya ilişkin bazı kararlarında gerekçeli karar hakkının adil yargılanma hakkının somut görünümlerinden olduğu belirtilmiştir. Anayasa'nın 141/3. maddesine göre bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır. Adil yargılanma hakkının sağlanması kapsamında kararların gerekçeli olmasıyla ilgili kamu düzenine ilişkin hükümlere 6100 sayılı HMK'da da yer verilmiştir. Söz konusu kanunun 297. maddesine göre hükümde tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesini, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri yer almalı ve sonuç kısmında da taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.” şeklinde hükümlerin gerekçeli yazılması gerektiği açıklanmıştır. Yargıtay 7. HD’nin 2021/3903 - 2022/3445 sayılı kararındaki “..Gerekçe, hakimin (mahkemenin) tespit etmiş olduğu maddi vakıalar ile hüküm fıkrası arasında bir köprü görevi yapar. Gerekçe bölümünde hükmün dayandığı hukuki esaslar açıklanır. Hakim, tarafların kendisine sundukları maddi vakıaların hukuki niteliğini (hukuk sebepleri) kendiliğinden (re'sen) araştırıp bularak hükmünü dayandırdığı hukuk kurallarını ve bunun nedenlerini gerekçede açıklar.Hakim, gerekçe sayesinde verdiği hükmün doğru olup olmadığını, yani kendini denetler. Üst mahkeme de bir hükmün hukuken uygun olup olmadığını ancak gerekçe sayesinde denetleyebilir. Taraflar da ancak gerekçe sayesinde haklı olup olmadıklarını daha iyi anlayabilirler. Bir hüküm, ne kadar haklı olursa olsun, gereksiz ise tarafları doyurmaz.Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtay'ın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamında verildiğini ayrıntısı ile gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması zorunludur.” şeklindeki açıklama da dikkate alındığında gerekçeli kararların hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntısı ile gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıkta olması gerektiği açıktır. Ayrıca kararın gerekçesinde maddi olay saptanmalı, olayın hukuki niteliği ve uygulanacak hukuki kurallar belirlenmeli, bu konuda gerekli inceleme ve delillerden söz edilmeli, hukuk kuralları somut olaya uygulanmalı ve sonunda hüküm kurulmalıdır.Bu açıklamalardan sonra somut olaya gelince, davanın faturaya dayanan itirazın iptali istemi ilişkin bulunduğundan .../... fatura tarihli ....-TL faturanın hangi nedenle düzenlendiği, dava dilekçesinde sıralanan hususların faturaya dahil olup olmadığı, zararı oluşturduğu iddia olunan her bir vakıa açısından sözleşmeye göre davalıya sorumluluk yüklenip yüklenemeyeceği, yapılan masraflara ilişkin fatura ve diğer belgelerin dosyaya ibraz edilip edilmediği, taraf defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, mahkemece yargılama sonunda verilen kararda, taraflar arasındaki sözleşmenin niteliği, tarafların mevcut sözleşmeye göre birbirlerine karşı hak ve yükümlülükleri, taraf delillerinden hangisine üstünlük tanınıp hangisine tanınmadığı ve bunların nedenlerinin açıklanmadığı, varılan hükme hangi gerekçelerle ulaşıldığının belirtilmediği HMK 297 maddesine uygun gerekçe yazılmadığı anlaşılmakla davacının istinaf nedenlerinin kamu düzeni açısından kabulü gerekmiştir.6100 sayılı HMK'nun 355.maddesi gereğince kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, dava konusu uyuşmazlıkla ilgili kanuna uygun bir gerekçe yazılmadan karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup davacı vekilinin istinaf başvurusunun kamu düzeni yönünden kabulü ile mahkeme kararının esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-4 maddesi gereğince kaldırılmasına, Dairemiz kararı gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacı vekilinin istinaf talebinin KABULÜ ile ... ... Ticaret Mahkemesi'nin .../... tarih .../...-.../... sayılı kararının KALDIRILMASINA,Gerekçede yapılan açıklamalar göz önünde bulundurularak yargılama yapılmak üzere dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,2-İstinaf başvurusu aşamasında davacı tarafından yatırılan karar ve ilam harcının yatırana iadesine, 3-Karar tebliğ ve harç iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,4-İstinaf kanun yoluna başvuran tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,5-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,Dair, duruşma açılmadan dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda 6100 sayılı HMK'nun 353/1-a hükmü uyarınca kesin olmak üzere .../... tarihinde oy birliği ile karar verildi. ...Başkan... ...Üye... ...Üye... ...Katip...