istanbul bölge adliye mahkemesinin, sigorta şirketinin alkollü sürücü kusuruyla gerçekleşen yurtiçi emtia nakliyesi kazası sonrası ödediği tazminatın nakliyeci şirketten rücuen tahsili talepli itirazın iptali davasına ilişkin istinaf kararı.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin, sigorta şirketinin alkollü sürücü kusuruyla gerçekleşen yurtiçi emtia nakliyesi kazası sonrası ödediği tazminatın nakliyeci şirketten rücuen tahsili talepli itirazın iptali davasına ilişkin istinaf kararı.

Özet: Sigorta şirketinin, alkollü sürücünün sebep olduğu trafik kazasında hasar gören ve taşıyıcı firma tarafından taşınan emtia için sigortalısına yaptığı ödemeyi, sigorta poliçesi kapsamında rücu hakkı olmasa da TBKnın 183. maddesi uyarınca sigortalısından aldığı temlik sözleşmesine dayanarak taşıyıcıdan tahsil etme talebiyle açtığı itirazın iptali davasında, ilk derece mahkemesi taşıyıcının müteselsil sorumluluğunu kabul ederek, davalının icra takibine yaptığı itirazın belirli bir alacak miktarı yönünden iptaline karar vermiştir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2026/188

KARAR NO : 2026/1336

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: (KAPATILAN)İSTANBUL ANADOLU 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 30/09/2025

NUMARASI : 2023/629 Esas - 2025/837 Karar

DAVA: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ: 31/08/2023

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 13/07/2026

Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA: Davacı vekili; müvekkilinin sigortalısı ... AŞ’nin Cezayir ülkesindeki alıcıya sattığı 94.943 adet boş aerosol kutu cinsi emtianın, sigortalı şirketin ... tesislerinden, ... Limanına kadar yurtiçi nakliyesi de dahil olmak üzere Cezayir’e deniz yolu ile taşımasının davalı şirket tarafından üstlenildiği, emtianın ...-... Limanı arasındaki taşınması esnasında, emtianın yüklü olduğu konteynerin davalı tarafından temin edilen ... plakalı aracın tek taraflı olarak meydana gelen trafik kazasısında hasar gördüğünü, başka bir araçla hasarlı emtianın sigortalı adresine geri getirildiğini, burada yapılan ayrıştırma sonrası, hasarın ihbarı üzerine açılan dosyasına aldırılan ekspertiz raporuna dayanılarak, sigortalıya 10.01.2022 tarihinde 8.113,90-USD sigorta tazminatı ödendiğini, davalının 05.07.2022 ve 22.06.2022 tarihlerinde TL cinsinden kısmi ödeme yaptığını, tahsilatın yapıldığı tarihler itibarıyla bunun 4.220,61-USD’ye tekabül ettiğini, bakiye 3.893,29-USD’nin tahsili amacıyla başlatılan takibe davalının itirazı ile takibin durduğunu beyan ederek davalının itirazının iptaline, davalı aleyhine%20’den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili; kazanın ve dolayısıyla hasara esas tazminatın sebebinin aracın alkollü sürücü tarafından kullanılması ve devrilmesi olduğundan, Nakliyat Emtia Sigortası Genel Şartlarına göre ödeme yapılmaması gerektiği halde ödenen tazminatın rücu edilemeyeceğini,satış şekli ... olduğundan 1.700-USD navlun bedelinin düşülmesi gerektiğini, değerin TTK 880/3.maddesine göre hesaplanması gerektiğini, mal ihraç edilmediğinden rayiç değerin TL bazında talep edilmesi gerektiğini, taşınan mal eksik gösterildiğinden tazminat tutarında indirime gidilmesi gerektiğini, alt taşıyıcı ... Ltd Şti firmasının sigortacısı ... AŞ tarafından ... nolu hasar dosyası açıldığını, mükerrerlik olup olmadığı açısından bu dosyanın celbi gerektiğini, hasar gören boş aerosol kutusunun değerinin ... Derneği’nden sorulması gerektiğini beyan ederek, tazminat ödemesinin poliçe şartların aykırı olması nedeniyle davanın reddini, kabul edilmez ise fazla talep edilen kısımların bilirkişi tarafından hesaplanarak davanın kısmen reddini, alacak likit olmadığından tazminat isteminin reddini, haksız takip ve dava nedeniyle %20’den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece;abonman poliçenin özel şartında ağır kusurun teminat dışında kaldığı düzenlendiği, somut olayda 2,2 promil alkol ile kazanın meydana gelmesi ağır kusur olup, teminat kapsamı dışında olduğu, davacı sigorta şirketinin yaptığı ödemenin hatır ödemesi (...) olduğunu, bu sebeple halef olmadığından rücu hakkı da bulunmadığını, ancak sigorta şirketi tarafından TBK'nın 183. maddesine göre dava dışı sigortalıdan aldığı temlik sözleşmesi kapsamında yazılı temlik tutarı kadar dava dışı sigortalısının haklarına halef olacağını, bu sebeple davalıdan talep edebileceğini, irsaliyede 88.717 adet kutu olduğu belirtildiği, davacı ise ilaveten 6.226 adet kutu olduğu iddiasında bulunduğunu,kazadan sonra yapılan sayımda hasarlı kutuların sayılmadığı, sağlam kutular sayılarak hasarlı kutu sayısı belirlendiği, bu halde e-irsaliyeye itibar edilerek 88.717 adet olduğunun kabulü gerektiğini, zararın fiili taşıyıcı ... Ltd Şti uhdesiyken meydana geldiği hususunda uyuşmazlık bulunmadığı, eşya, yurt içinde taşındığından TTKn daki taşımaya ilişkin hükümlerin uygulanması gerektiğini, TTKnın 888/1,3 madde hükmü uyarınca akdi ve fiili taşıyıcının müteselsilen sorumlu oldukları, kazada araç şoförünün 2,2 promil alkollü olduğunu ve kazanın tek taraflı meydana geldiği dikkate alındığında davalının ağır kusurlu sayıldığı dava dilekçesinde 10.01.2022 tarihinden itibaren faiz talep edilmiş ise de takipde sadece asıl alacak tutarı istenildiği,takiple bağlılık kuralı gereğince ödeme emrinde belirtilen miktardan fazlaya hüküm verilemeyeceği gözetilerek; Beykoz İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasına davalı yanca yapılan itirazın 1.962,73- USD üzerinden iptali ile alacağa 3095 Sayılı Yasa 4/a maddesi uyarınca USD cinsi faiz uygulanmasına, fazla talebin reddine,icra inkar tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili; kazanın ve dolayısıyla hasarın esas tazminatın sebebi aracın alkollü sürücü tarafından kullanılması ve devrilmesi olduğunu, poliçenin 9. sayfasında belirtildiği üzere "Nakliyecinin her türlü ağır kusuru" teminat dışında bırakıldığı, değer tespitini yapacak olan Kimya mühendisi ayrık görüşte "hasar tespitinin mümkün olmadığını" tespit ettiğini, davanın temeli, tespit edilemeyen hasara binaen sigortalının kendi tespitine dayalı tazminat ödemesi olduğuna göre temelde bu davanın reddi gerektiğini, 08.09.2021 tarihli ve ... No'lu proforma faturaya göre satış şekli ... olup, satışın maliyet ve navlun (...) fiyatı dahil olarak verildiği anlamını taşıdığını, sigortalının 8 ton için 1700 ABD Doları navlun teklif ettiğini, ... satışa göre bu navlun bedeli de satıcı tarafından faturasına eklendiğinden bunun düşülmesi gerektiğini, sigorta bedelinin mahsubu; ... satışa göre navlunun mahsubu gerektiğini, 8.113,90 Dolar tutarın içinde bulunan navlun (1700 Dolar) ile ayrıca sigorta poliçesinden bu meblağa tekabül eden tutarın hesaplanarak düşülmesi sayesinde doğru hesaplama elde edileceğini, mal ihracat için gönderilirken kazaya uğradığını, bu sebeple rayiç bedel TTK 880/3 ve Yargıtay içtihatlerine göre TL bazında satış yerindeki rayiç değeri ile talep edilmesi gerektiğini, ekspertiz raporundaki hesaplamada 8.113.90 Dolar olduğunu, davacı 6221 adet kutu için de tazminat ödemiş olmakla, bunun da davacı tarafın talep tutarından düşülmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE :Dava, davacının sigortalısı ... şirketine ait emtianın taşınmasına davalı tarafından akdi taşıyıcı olarak üstlenildiği,taşıma sırasında tek taraflı trafik kazası sonucunda emtianın hasara uğraması nedeniyle, davacı tarafça sigorta kapsamında sigortalıya ödenen hasar bedelinin, davalı akdi taşıyıcıdan tahsili istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 875 ve 879. maddeleri uyarınca taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan; kendi adamlarının, taşımanın yerine getirilmesi için yararlandığı kişilerin görevlerini yerine getirmeleri sırasındaki fiil ve ihmallerinden, kendi fiil ve ihmali gibi sorumludur.

Somut olayda; davacı sigorta şirketince Nakliyat Emtia Abonman Blok Poliçesi ile sigortalanan ... şirketine ait kutu emtiasının ...'den ... Limanı arası taşımayı üstlendiği, davalı tarafından taşıma işinin fiili taşıyıcı olarak ... şirketine verildiği, taşıyıcıya ait emtianın yüklü olduğu aracın n 30.09.2021 tarihinde fiili taşıyıcının araç sürücüsünün alkollü olduğu belirlenen sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu devrilmesi ile neticelenen tek taraflı trafik kazasında dava dışı sigortalıya ait emtianın hasara uğradığı, davacının sigortalısının zararını tazmin ettiği anlaşılmaktadır.

Davalı vekili davacının teminat dışı bir halde ödeme yaptığını ileri sürmüş ise de mahkemece de teminat dışı halde ödeme yapıldığı kabul edilmiş olup, davacı yasal halef olmasada da sigortalıdan alacak haklarını temlik aldığından akdi halefiyete dayalı olarak davalıdan talepte bulunması mümkündür. Davacı tarafça, dava dışı sigortalısına 10.01.2022 tarihinde 8.113,90 USD ödeme yapılmış, davalı tarafından da davacıya 4.220,61 USD ödeme yapılmıştır. Bakiye kısmın tahsili amacıyla davaya konu icra takibi başlatılmıştır. Davalının itirazı üzerinde itirazın iptali talepli işbu dava ikame edilmiştir.

Dosya kapsamında bulunan ekspertiz raporunda sevk irsaliyesinde bulunmayan 6221 adet boş kutu dahil olarak hasar hesabı yapılmış ; toplam hasar bedelinin 9.173-USD olduğu, 1020-sovtaj ve muafiyet düşülerek toplam 8.113,90-USD hasar bedeli hesaplanmış ödemenin ise sigorta şirketinin takdirinde olduğu belirtildiği ve davacının 6221 adet kutu içinde tazminat ödemesi yaptığı anlaşılmaktadır. Ne var ki bilirkişi kurulundan alınan kök ve ek raporda kaza tarihi itibariyle 4.166,79-TL/ton sovtaj bedelinin kadri maruf olduğu, toplam emtia bedelinden 1.700-USD navlun bedeli düşülerek navlun hariç emtia bedelinin 12.938,31 USD olduğu, hasarlı miktara isabet eden tutarın 6.604,86-USD olarak belirlendiği bu bedelden 675,25 hasar tespit bedeli eklenerek 7.280,11-USD hasar brüt bedelinden 1.057-USD sovtaj, 39,16-USD muafiyet düşülerek gerçek zararın 6.183,34-USD olduğu hesaplanmıştır.Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde satışın cinsinin ... olduğu,zarar hesaplamasında navlun bedelinin düşmesi gerektiği, 6221 adet kutu değerinin düşülmesi gerektiği ileri sürülmekte ise de hükmedilen tutar gerçekte bu bedeller düşülerek ve eksper tarafından tespit edilen bedelden daha fazla bir sovtaj hesaplanarak bulunmuştur. Davacının talep edebileceği 6.183,34 USD olduğu, davalı tarafından yapılan 4.220,16 USD ödeme düşülerek 1.962,73 USD hasar bedeline hükmedilmesinde isabetsizlik bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; bilirkişi kök ve ek raporunda satışın ... teslim olduğu gözetilerek hesaplama yapıldığı, davacının akdi halefiyeti gerçekleştiği,tek taraflı trafik kazasında hasarlanan emtia bedelinden gerçek zarardan sorumlu olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin karara yönelik istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı, davanın kısmen kabulüne yönelik hükümde hukuka aykırılık bulunmadığından davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

Alınması gereken 3.574,96-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan. 894-TL harcın mahsubu ile kalan 2.680,96-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 45-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 13/07/2026