İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin, çek üzerinde tarih tahrifatı iddiasıyla açılan kıymetli evrak iptali davasını hukuki menfaat yokluğundan reddetmesi.
Özet: Bu kıymetli evrak iptali davasında, davacı vekili, hamili olduğu 450.000 TL bedelli çekin vadesinin tahrifatla 16/08/2026dan 16/07/2026ya çekildiğini ileri sürerek çekin ödenmemesini ya da orijinal vadesinde ödenmesini talep etmiştir. Mahkeme, talebin aslında çekin zayi olması nedeniyle iptal davası niteliği taşımadığını, zira hasım gösterilmeden açıldığı ve çekin tahrif edilmesinin menfi tespit davası konusu olabileceğini belirterek, davacının bu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.
T.C.
İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2026/1431 EsasKARAR NO : 2026/506DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (...))DAVA TARİHİ : 28/07/2026KARAR TARİHİ : 29/07/2026Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (...)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:TALEP: Talep eden vekili tarafından sunulan talep dilekçesinde özetle; Hamili bulunduğu ... Bankası ... çek seri numaralı ... ... Şirketine ait 450.000,00-TL bedelli çekin 16/08/2026 tarihi 1 ay öne çekilerek 16/07/2026 tarihine çekildiğini, çek üzerinde tahribat yapıldığını, tahrip olan çekin ödenmemesini ya da tahrip edilmeden önceki asıl tarihinde ödenmesini talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Mahkememizce incelenen tüm dosya kapsamına göre; davadaki talep, TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle aynı kanunun 757, 762, 764 madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olduğu, ... şekilde açıldığı, çekin tahrifata uğradığı belirtilerek çekin ödenmemesini ya da asıl tarihinde ödenmesinin talep edildiği anlaşılmaktadır.6102 sayılı TTK'nın 818/1-s bendi yollamasıyla, TTK Madde 757- (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. (2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir.TTK Madde 759- (1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. (2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.TTK Madde 764- (1) Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir. TTK’nın 651. maddesinin 2. fıkrası aynen “Kıymetli evrakın zayi olduğu ve zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir.” şeklindedir. Madde metninden de anlaşılacağı üzere senedin iptalini senedin içerdiği hakkın alacaklısı talep edebilir. Dava konusu talep çekin iptaline ilişkin olup ... görülen davalardan olması nedeni ile dava şartının her aşamada mahkemece resen araştırılarak yokluğu halinde her aşamada karar verilebilmesi mümkün olduğundan talep eden yokluğunda dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verilmiştir. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK'nın 651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. Somut olayda; davanın herhangi bir hasım gösterilmeden açıldığı, esasen çekin tamamen iptalinin de talep edilmediği, zayi olduğundan bahsedilmediği, çekin vadesinde tahrifat yapıldığının ileri sürüldüğü, bu nedenle çekin ödenmemesini ya da zamanında ödenmesinin talep edildiği, fakat bu taleplerin eldeki dava türüyle bir ilgisinin olmadığı, bu taleplerin ancak hasımlı görülecek olan menfi tespit davasının konusunu oluşturabileceği ve o davada ileri sürülebileceği, HMK'nın 114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmasının dava şartı olduğu ve eldeki davada davacının bu davayı açmakta hukuki yararının bulunmaması dikkate alınarak davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın REDDİNE,2-Harç peşin alındığından başkaca alınmasına yer olmadığına,3-Talep eden tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Talep eden tarafça yatırılan gider avansının harcanmayan kısmının karar kesinleştiğinde talep eden tarafa resen iadesine,Dair, talep edenin yokluğunda dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere karar verildi. 29/07/2026Katip ...e-imza* Hakim ...e-imza*