İptal edilmiş imar uygulamasıyla meydana gelen taşınmazdaki önalım hakkı isteminin dürüstlük kuralına aykırılık gerekçesiyle reddedilmesinin temyiz incelemesi.
Özet: Davacılar, imar uygulamasıyla oluşmuş ve sonradan iptal edilmiş bir taşınmazdaki hisseler için ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil talebinde bulunmuştur; ilk derece mahkemesi, iptal edilen imar uygulaması sonucunda davacının müstakil parseline dönecek olması ve önalım hakkı talebinin Türk Medeni Kanununun 2. maddesindeki dürüstlük kuralına aykırı düşmesi gerekçesiyle davayı reddetmiş, Bölge Adliye Mahkemesi de ilk derece mahkemesi kararının hukuki ve yasal gerekçelerinin yerinde olduğunu belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiş olup, davacılar vekili bu kararı temyiz etmektedir.
MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/1505 E., 2025/1989 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Samsun 7. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2024/77 E., 2025/118 K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde, ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil talebinde bulunmuştur.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini savunmuştur.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; “...davalı tarafından çekişme konusu34 ada, 23 parsel sayılı taşınmazda 05/01/2022 tarih ve 176 yevmiye numaralı işlem ile dava dışı ...'in 60/2400 hissesini, ...'ın 60/2400 hissesini, ...'ın 60/2400 hissesini, ...'ın 60/2400 hissesini 564.732,00'şer TL ve ... Bilgiç'in 317/2400 hissesini 2.983.764,00 TL bedel karşılığında, yine davalının ...'in 1/120 hissesini, ...'ın 1/120 hissesini, ...'ın 1/120 hissesini ve ...'ın 1/120 hissesini de 188.244,00'er TL bedel karşılığında satın alındığı, görülmüştür.... Büyükşehir Belediye Encümeni'nin 10/06/2011 tarih ve 274 sayılı kararı ile ... Belediye Encümeni'nin 18/02/2011 tarih ve 33 sayılı kararıyla onanan imar uygulamasının 5216 sayılı Kanunun 7/b maddesi uyarınca onaylanması üzerine iş bu dosyanın davalısının dava konusu taşınmaz hisselerini satın aldığı eski malikleri tarafından 34 ada, 20 parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda, ... Belediye Encümeni'nin 18/02/2011 tarih ve 33 sayılı kararı ile yapılan ve ... Büyükşehir Belediye Encümeni'nin 10/06/2011 tarih ve 274 sayılı kararı ile uygun görülen imar uygulamasının iptali istemi ile ... Belediye Başkanlığı ve ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı aleyhine ikame edilen dava neticesinde Samsun 1.İdare Mahkemesi'nin 11/10/2012 tarih ve 2012/311 Esas, 2012/1203 Karar sayılı kararı ile hukuka ve mevzuat hükümlerine uyarlık bulunmadığından dava konusu işlemlerin iptaline dair karar verildiği ve kararın temyiz incelemesinden geçerek kesinleştiği, bahsi geçen imar uygulaması ile eski 34... , 17... parsel sayılı taşınmazların birleşmesi sonucunda dava konusu 34 ada, 23 parsel sayılı taşınmazın oluştuğu, davacının ise imar uygulaması öncesinde 34 ada, 16 parsel sayılı taşınmazda tek başına malik iken davalı ve dava dışı diğer maliklerle hissedar konumuna geldiği ancak İdare Mahkemesi kararı ile imar uygulamasının iptal edilmiş olması nedeniyle davacının bağımsız bir taşınmaza tek başına malik konumuna geleceği; davacının henüz imar işlemlerinin tamamlanmaması nedeniyle tapuda halihazırda tek taşınmaz olarak görünen dava konusu taşınmaza ilişkin ortaklığın giderilmesi ve iş bu önalım davasını ikame etmesinin ise 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 2.maddesinde yer alan dürüstlük kuralı ile bağdaşmayacağı, önalım hakkının kullanılmasının dürüstlük kuralına aykırı düşmesi nedeniyle önalım hakkının dinlenemeyeceği, iptale konu edilen davalının satın almış olduğu hisselerin başka parselden geldiğinin davacı tarafça açıkça bilindiği ve hakkında hüküm verilmesi ile geçersiz hale gelmiş olan imar uygulaması ile tek parça olarak görünen parselde ön alım hakkına dayanarak talepte bulunulmasının hukuken korunma imkanı bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı." gerekçeleri ile davanın reddine karar verilmiştir.IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; “...Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye ve delillerin taktirinde ve değerlendirilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde ve hükmün fer'ilerinde usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmadığı anlaşılmakla, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 353/1-b-1. maddesi gereğince” esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavacılar vekili temyiz dilekçesinde; dava dilekçesindeki, aşamalardaki, istinaf başvurusundaki iddialarını tekrarlayarak kararın bozulmasını istemiştir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması HMK’nın 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARARAçıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,06.05.2026 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.