İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi, keşidecinin rızası dışında tarih değişikliği iddiasıyla açılan hasımsız çek iptali davasını hukuki menfaat yokluğu nedeniyle usulden reddetti.
Özet: Davacının, bilgisi ve rızası dışında keşide tarihi değiştirildiği iddiasıyla bir çekin iptali talebini içeren bu davada, mahkeme Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca çekin iptalini isteme hakkının çeki elinde bulunduran hamile ait olduğunu, davacının ise keşideci ve hesap sahibi olması nedeniyle hamil sıfatına sahip olmadığını ve dolayısıyla dava açmakta hukuki yararı bulunmadığını tespit ederek davanın usulden reddine karar vermiştir, böylece kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali davalarında sadece senede bağlı hak sahibi hamilin hukuki yararı olduğu prensibi vurgulanmıştır.
T.C.
İSTANBUL18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO:2026/1432 EsasKARAR NO :2026/606 DAVA:Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ:24/07/2026KARAR TARİHİ:28/07/2026Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı...dava dilekçesinde özetle; ... şubesine ait ... nolu çekin keşide tarihinin bilgisi ve rızası olmadan değiştirildiğini beyanla çek bedelinin ödenmesini tedbiren durdurulmasını talep ve dava etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ GEREKÇE: Dosya incelendiğinde; Dava konusunun, davacıya ait çekin keşide tarihinin bilgisi ve rızası dışında değiştirildiği iddiasına ilişkin olduğu görüldü.TTK nun 780.madde de çek'in senet metninde "çek" kelimesini, kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi, muhatabın ticaret unvanını, ödeme yerini, düzenleme tarihini ve yerini, düzenleyenin imzasını taşımak zorundadır. TTK nun 781. madde de bu unsurları taşımayan senedin çek sayılmayacağı düzenlenmiştir.Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır. Hukuki yararının bulunması HMK'nın 114/h maddesi uyarınca dava şartıdır.Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.TTK. 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652.m)Çek iptali talep edilebileceği yargı uygulamasında kabul edilmektedir. Ancak, imzalı çekin iptalini hamil isteyebilecektir. Huzurdaki davada davacı...keşideci ve çek hesabı sahibi olduğundan ve bu hali ile davacı...hamil sıfatını haiz olmadığından, zayii nedeniyle çek iptali davasını, ancak kıymetli evrak niteliğinde bulunan çek hamilinin açabileceği, keşideci hesap sahibinin çek iptal talebinde hukuki yararı bulunmadığı gözetildiğinde davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklanmış olduğu üzere;1-Davacının davasının HMK m.114/1-h bendi kapsamında hukuki yarar yokluğundan USULDEN REDDİNE,2- Usulden red kararı verildiğinden tedbir talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 3-Alınması gereken 732,00-TL karar ilam harcı dava açılırken başlangıçta peşin olarak alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına, 4-Yargılama giderlerinin davacı...üzerinde bırakılmasına, 5-Davacı...tarafça yatırılan gider avansından arta kalan kısmı karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,Dair, davacının yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu karar verildi. 28/07/2026Katip ... Hakim ...