Sosyal Güvenlik Kurumu tabiplerinin, ek ödeme oranlarının hakkaniyetsiz belirlendiği iddiasıyla usul ve esasların iptali davası.
Özet: Sosyal Güvenlik Kurumunda görevli hekimler, Kurum Yönetim Kurulunun ek ödeme esaslarını belirleyen kararıyla kendileri için belirlenen %755lik ek ödeme oranının iptalini ve hakkaniyetli bir oranla oluşacak farkın yasal faiziyle ödenmesini talep etmektedir; davacılar, uzman hekim ve uzman diş hekimleriyle aralarındaki ek ödeme puan farkının haksız ve dayanaksız olduğunu, iş yükü ve sorumlulukları göz ardı edilerek mağduriyet yaratıldığını savunurken, davalı idareler ise düzenlemenin ilgili yasal değişiklikler ve Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü doğrultusunda yapıldığını belirtmektedir.
Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2023/6907 E.  ,  2025/5762 K.
"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/6907
Karar No : 2025/5762
DAVACILAR : 1- ..., 2- ..., 3- ..., 4- ... 31- ... 32- ... 33- ...
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ..
2- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
3- ... Başkanlığı
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
DAVANIN KONUSU : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığında tabip olarak görev yapan davacılar tarafından; Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulunun 05/10/2023 tarih ve 205 sayılı kararıyla hazırlanarak, 19/10/2023 tarih ve 82640558 sayılı Bakan oluru ile yürürlüğe konulan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları'nın "Ek ödemenin usul ve esasları" başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin birinci alt bendinin, aynı fıkranın (ç) bendinin ve eki (5) sayılı Cetvelin üçüncü sırasında tabipler için belirlenen ek ödeme (toplam %755) oranına ilişkin kısmının iptali ile davalı idarece tabipler için yeniden belirlenecek ek ödeme oranları üzerinden oluşacak farkın, ek ödemelerin yapıldığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACILARIN İDDİALARI : Ek ödeme tutarları belirlenirken kanun değişikliğinin gerekçesi dikkate alındığında tavandan verilecek şekilde düzenlenmesi gerektiği halde bu uygulanmayarak, mağduriyet yaratıldığı; uzman tabip ve tabiplerin aynı işi yapıyor olmasına rağmen tabiplerin, uzman tabiplerle aralarındaki ek ödeme puan farkının eskisinden farklı olarak 100 puandan 205 puana çıkmış olmasının haksız ve dayanaksız bir uygulama olduğu,
uzman tabiplerin ek ödeme tavan oranın 50 puan eksiğini alırken, tabiplerin tavan oranın 100 puan eksiğini alıyor olmasının puanlar hesaplanırken özensiz ve hakkaniyetsiz davranıldığını gösterdiği, uzman tabiplerin %650 ve uzman diş tabiplerinin % 500 olan ek ödeme oranının, yeni kanun değişikliği ile bu iki unvan için %960 puan olarak yeniden belirlendiği; tabiplerin %550 olan ek ödeme oranının ise %755 olarak düzenlendiği; bu belirlemenin iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin kadro unvanı, derecesi, performansı gibi kriterlerin göz önüne alınmadan yapıldığı, çünkü uzman diş tabibi sadece diş faturalarını incelediği, oysa tabiplerin bütün uzmanlık branşlarında hem fatura incelemesi ve mutabakat yaptığı, hem de mahkemelere ve teftiş kuruluna görüş oluşturduğu, dolayısıyla iş yükleri, mali risk ve sorumlulukları ile yaptıkları işin önem ve güçlüğünün uzman diş tabiplerine göre çok daha fazla olduğu, bu yüzden uzman diş tabiplerinin ek ödeme oranlarının, tabiplerden %205 daha fazla belirlenmesinin hakkaniyete aykırı olduğu; öte yandan, 5502 sayılı Kanun'un 28. maddesinin sekizinci fıkrasında, ek ödemenin fatura ve reçete inceleme ile sağlık kurullarında çalışan sağlık personeline ödenmesi öngörüldüğü halde, Esaslar'ın 6. maddesinin birinci fıkrasının (ç) alt bendi ile bu ödemenin, fatura incelemesine ilişkin kısmının, sadece 5 sayılı Cetvelin (B) bölümünde belirlenen oranlarla sınırlandırıldığı, ek ödemenin kalan (yaklaşık %75'lik) kısmının ise (A) bölümünde kadro-unvan üzerinden belirlendiği, bu durumun yasal düzenlemenin ruhu ve amacıyla çeliştiği ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI :
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Savunması: Hazine ve Maliye Bakanlığının da hasım mevkiine alınması gerektiği, 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun’un 28. maddesinde, Sosyal Güvenlik Kurumu personelinin statüsü, ücret ve mali haklarının düzenlendiği, anılan maddenin sekizinci fıkrasında ise, Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan; tabip, diş tabibi, eczacı ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlar ile sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına dahil diğer personelin ek ödeme tutarlarının belirlendiği, 05/04/2023 tarih ve 32154 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7447 sayılı Kanun’un 17. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Ek 39. maddenin yedinci fıkrasında yer alan hüküm ile Sosyal Güvenlik Kurumunda çalışan tabip ve diş tabiplerinin ek ödeme oranlarının yeniden düzenlendiği, böylece personele yapılacak ek ödemenin usul ve esaslarının söz konusu düzenlemeyle uyumlu hale getirilmesi gerektiğinden, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ek ödeme tutarları ile ödemeye ilişkin diğer usul ve esaslar çalışmasının başlatıldığı, devam eden süreçte Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşleri aynen uygulanarak yeniden düzenlenen ve 05/10/2023 tarih ve 2023/205 sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile onaylanan Usul ve Esaslar'ın yeniden Bakanlığa gönderildiği ve Hazine ve Maliye Bakanlığının 12/10/2023 tarih ve 2545087 sayılı yazısı ile uygun görüş verildiği, mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
Hazine ve Maliye Bakanlığının Savunması: Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esaslarında düzenlenen ek ödeme oranlarında Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan değişikliğin ana amacının, Sağlık Bakanlığı ve üniversite hastanelerinde çalışmakta olan tabip personelin yararlanmakta olduğu taban ödemeye karşılık gelen tutardan, Sosyal Güvenlik Kurumunda çalışmakta olan tabip personelin de faydalanmasını sağlamak olduğu, bu kapsamda, 5502 sayılı Kanun'un 28. maddesinde belirtilen iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin kadro unvanı, derecesi, performansı ile kullanılan izin ve istirahat raporları gibi kriterler ve ek ödeme üst sınırları doğrultusunda kurum içi ücret dengelerini de gözeterek Kanun maddesi ile kendisine verilen takdir yetkisini kullanarak gerekli düzenlemeleri yapıldığı ve değişikliğin ana gerekçesini oluşturan 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 39. maddesinde tabipler için öngörülen en yüksek devlet memuru aylığının %155’i olarak belirlenen artış oranının üzerinde bir artış ile ile en yüksek devlet memuru aylığının yüzde %205’i oranında bir artış gerçekleştirildiği, Kanun'un belirlemiş olduğu üst sınır içerisinde kalınarak, personelin kadro unvanı ve derecesinin de yer aldığı kriterler ile ve kamu yararı ve hizmet gerekleri de göz önünde bulundurularak ek ödeme oranlarının tespit edildiği, iddia edildiği üzere Anayasanın eşitlik ilkesine, kanuna ve hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının Savunması: Davanın süresinde açılıp açılmadığının re'sen tetkiki ile süresinde açılmadığının tespiti halinde süre yönünden reddine karar verilmesi gerektiği, birden fazla kişinin birlikte dava açabilmesi için hak ve menfaatlerinde ortaklık olması ve hukuki sebeplerin aynı olması şartlarının bulunduğu, davacılar açısından bu şartların gerçekleşmediği, Hazine ve Maliye Bakanlığının da hasım mevkiine alınması gerektiği; 5502 sayılı Kanun’un 28. maddesinde, Sosyal Güvenlik Kurumu personelinin statüsü, ücret ve mali haklarının düzenlendiği, anılan maddenin sekizinci fıkrasında ise, Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan; tabip, diş tabibi, eczacı ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlar ile sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına dahil diğer personelin ek ödeme tutarlarının belirlendiği, 05/04/2023 tarih ve 32154 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7447 sayılı Kanun’un 17. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Ek 39. maddenin yedinci fıkrasında yer alan hüküm ile de Sosyal Güvenlik Kurumunda çalışan tabip ve diş tabiplerinin ek ödeme oranlarında yeniden kanuni düzenleme yapıldığı, böylece personele yapılacak ek ödemenin usul ve esaslarının söz konusu düzenlemeyle uyumlu hale getirilmesi kapsamında başlatılan çalışmalarda Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşleri aynen uygulanarak yeniden düzenlenen ve 05/10/2023 tarih ve 2023/205 sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile onaylanan Usul ve Esaslar'ın yeniden Bakanlığa gönderildiği ve 12/10/2023 tarih ve 2545087 sayılı yazı ile uygun görüş verildiği, ek ödeme uygulamasının, 657 sayılı Kanun kapsamında ödenen mali haklardan olmadığı, sağlık harcamalarında esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan veya Genel İdari Hizmetler Sınıfında yer alan kadrolara atanan ve Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünde fiilen çalışan doktor, diş hekimi ve eczacılara iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin kadro unvanı, derecesi, performansı ile kullanılan izin ve istirahat raporları gibi kriterler göz önünde bulundurularak aylığa ilave olarak ödenen bir teşvik uygulaması niteliğinde olduğu, hekimlerin uzmanlık seviyelerine göre "pratisyen hekimler" ve "uzman hekimler" olarak iki gruba ayrıldığı, uzman hekimlerin, pratisyen hekimlerden farklı olarak yalnızca lisans eğitimi değil aynı zamanda lisansüstü eğitim gördükleri, dolayısıyla uzman tabiplerin sağlık eğitimine ayırdıkları sürenin, bedensel ve zihinsel iş gücünün ve akademik başarının tabiplerden fazla olduğundan, ek ödeme oranlarının farklı olmasının hukuka uygun olduğu belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Anayasa'nın 128. maddesinde kamu görevlilerinin hakları, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenmesinin kurala bağlandığı; Anayasa Mahkemesinin 13/09/2023 tarih ve E:2022/102, K:2023/154 sayılı kararında da belirtildiği üzere, memurların mali ve sosyal haklarının miktarının/oranının (aynı şekilde bu haklarda yapılacak kısıtlamaların/kesintilerin) kanunla düzenlenmesinin Anayasal bir zorunluluk olduğu; 5502 sayılı Kanun'un 28. maddesinde, SGK'da çalışan sağlık personeline yapılacak ek ödemenin "miktarı/oranı" ile ek ödemeden "hangi hallerde kesinti yapılacağının" kanunla düzenlenmediği ve bu hususların Bakan tarafından belirlenecek usul ve esaslara bırakıldığı; bu durumun Anayasa'nın 128. maddesindeki "kanunilik" koşuluna ve Anayasa Mahkemesinin söz konusu kararının gerekçesine aykırı olduğundan bahisle, söz konusu düzenlemede yer alan "Bakan tarafından belirlenir" ibaresinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulması gerektiği; Anayasa Mahkemesine başvurulmaması halinde, işin esasına ilişkin olarak, 5502 sayılı Kanun'un 28. maddesinde, tabip, diş tabibi, uzman tabip, uzman diş tabibi ve eczacı unvanlı personele, en yüksek Devlet memuru aylığının %700'ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilmesine imkan sağlandığı; 7447 sayılı Kanun'la tabip, uzman tabip, diş tabibi ve uzman diş tabibinin tavan ek ödeme oranlarının yükseltildiği; bunun üzerine, yasal değişikliğe uyum sağlanması amacıyla, bir önceki Usul ve Esaslar'da tabipler için öngörülen ek ödeme oranlarının, dava konusu Usul ve Esaslar ile artırıldığı; söz konusu Usul ve Esaslar'ın dava konusu edilen kısımlarının, 5502 ve 7447 sayılı Kanunlar'da belirtilen kriterler ve tavan ek ödeme oranları gözetilerek, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak idareye tanınan takdir yetkisi çerçevesinde düzenlendiği ve söz konusu düzenlemelerde açık bir takdir hatasının bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 05/10/2023 tarih ve 205 sayılı Yönetim Kurulu Kararıyla hazırlanan "Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları" başlıklı düzenlemenin, "Ek ödemenin usul ve esasları" başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin birinci alt bendinin, "Ek ödemenin usul ve esasları" başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinin, Ek (5) sayılı cetvelin üçüncü sırasında tabipler için "A-600" ve "B-155" olmak üzere toplam 755 ek ödeme oranı belirlenmesine ilişkin kısmının iptali ve davalı idarece yeniden belirlenecek ek ödeme oranları üzerinden oluşacak farkın, ek ödemelerin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemleriyle açılmıştır.
5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun’un ''Personelin statüsü, ücret ve malî haklar'' başlıklı 28. maddesinin son fıkrasında, ''Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan; tabip, diş tabibi, eczacı ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlara en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %700’ünü, sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına dahil diğer personele ise %225’ini geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan kadrolara asaleten veya vekâleten atanan ve Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünde fiilen çalışan doktor, diş hekimi ve eczacılara en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %700’ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Yapılacak ek ödemelerden damga vergisi hariç herhangi bir vergi kesintisi yapılmaz. İş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin kadro unvanı, derecesi, performansı ile kullanılan izin ve istirahat raporları gibi kriterler göz önünde bulundurularak yapılacak ek ödeme tutarları ile ödemeye ilişkin diğer usul ve esaslar, Yönetim Kurulunun teklifi ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakan tarafından belirlenir.'' hükmüne yer verilmiştir.
05/04/2023 tarihli ve 32154 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7447 sayılı Kanun'un 17 nci maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ek 39 uncu madde eklenmiş ve anılan maddenin sekizinci fıkrasında; “5502 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan “%700” ibareleri; uzman tabip ve uzman diş tabipleri için “%1.010”, tabip ve diş tabipleri için “%855” olarak uygulanır” hükmüne yer verilerek Sosyal Güvenlik Kurumundaki kapsam dahilindeki personelin de Sağlık Bakanlığı ve üniversite hastanelerinde çalışmakta olan tabip personel gibi taban ödemeden benzer tutarlarda faydalanmasına olanak sağlanmıştır.
Davacılar tarafından, uzman tabip ve tabiplerin aynı işi yapıyor olmasına rağmen dava konusu düzenlemeler ile ek ödeme oranlarının farklı belirlenmesinin ve tavanın altında oran öngörülmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Dava konusu usul ve esasların hukuki dayanağını oluşturan 5502 sayılı Kanunu'nun anılan maddesinde, ek ödeme tutarlarının belirlenmesinde; iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, derecesi, personelin performansı ile kullanılan izin ve istirahat raporları gibi kriterler ile birlikte personelin kadro unvanının da göz önünde bulundurulacağına işaret edilmiştir.
Bu durumda, dayanağı Kanun ile verilen yetki dahilinde düzenlendiği anlaşılan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasların dava konusu düzenlemelerinde üst normlara ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı idarelerin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığında tabip olarak görev yapan davacılar tarafından; Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulunun 05/10/2023 tarih ve 205 sayılı kararıyla hazırlanarak, 19/10/2023 tarih ve 82640558 sayılı Bakan oluru ile yürürlüğe konulan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları'nın "Ek ödemenin usul ve esasları" başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin birinci alt bendinin, aynı fıkranın (ç) bendinin ve ekli 5 sayılı Cetvelin üçüncü sırasında tabipler için belirlenen ek ödeme (toplam %755) oranına ilişkin kısmının iptali ile davalı idarece tabipler için yeniden belirlenecek ek ödeme oranları üzerinden oluşacak farkın, ek ödemelerin yapıldığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un ''Personelin statüsü, ücret ve malî haklar'' başlıklı 28. maddesinin sekizinci fıkrasında, ''(Ek fıkra: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan; tabip, diş tabibi, eczacı ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlara en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %700’ünü, sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına dahil diğer personele ise %225’ini geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. (Ek cümle: 12/7/2013-6495/37 md.) Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan kadrolara asaleten veya vekâleten atanan ve Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünde fiilen çalışan doktor, diş hekimi ve eczacılara en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %700’ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Yapılacak ek ödemelerden damga vergisi hariç herhangi bir vergi kesintisi yapılmaz. İş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin kadro unvanı, derecesi, performansı ile kullanılan izin ve istirahat raporları gibi kriterler göz önünde bulundurularak yapılacak ek ödeme tutarları ile ödemeye ilişkin diğer usul ve esaslar, Yönetim Kurulunun teklifi ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakan tarafından belirlenir.'' kuralı yer almıştır.
Anılan düzenlemeye istinaden 11/04/2014 tarih ve 1351 sayılı Bakan onayı ile Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları yürürlüğe konulmuştur.
05/04/2023 tarih ve 32154 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7447 sayılı Kanun’un 17. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Ek 39. maddenin yedinci fıkrasında, ''5502 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan “%700” ibareleri; uzman tabip ve uzman diş tabipleri için “%1.010”, tabip ve diş tabipleri için “%855” olarak uygulanır.'' kuralına yer verilmiştir.
Söz konusu değişikliğe ilişkin 17. maddenin gerekçesinde ise, "Madde ile özel kanunları uyarınca yapılan çeşitli ödemeler de dikkate alınarak kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen uzman tabip ve tabip kadro veya pozisyonlarında bulunan personel arasında ücret dengesinin sağlanmasına yönelik olarak ilave ödeme yapılmasına ilişkin hususlar düzenlenmektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
7447 sayılı Kanun'la 5502 sayılı Kanun'da tabip ve diş tabiplerin ek ödeme tavan oranlarında yapılan değişiklik sonrasında, Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulunun 05/10/2023 tarih ve 205 sayılı kararı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının 19/10/2023 tarihli onayıyla dava konusu Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları yürürlüğe konulmuş, 11/04/2014 tarih ve 1351 sayılı Bakan onayı ile yürürlüğe konulmuş olan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları ise yürürlükten kaldırılmıştır.
İşbu davaya konu olan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları'nın ''Amaç'' başlıklı 1. maddesinde, bu Usul ve Esaslar'ın 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu'nun 28. maddesinin sekizinci fıkrasında sayılan sağlık personeline yapılacak ek ödemenin usul, esaslarını belirlemek amacıyla hazırlandığı; ''Kapsam'' başlıklı 2. maddesinde, bu Usul ve Esaslar'ın, 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu'nun 28. maddesinde sayılan sağlık personelini kapsadığı; ''Ek ödemenin oranı'' başlıklı 5. maddesinde, bu Usul ve Esaslar kapsamına giren personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarına, ekli Cetvellerde yer alan oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda her ay ek ödeme yapılacağı; ''Ek ödemenin usul ve esasları'' başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ek ödemenin; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi kurumlarda uzman tabip/tabip, uzman diş tabibi/diş tabibi ve eczacı olarak görev yapmakta iken Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünde; Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı ve Daire Başkanı kadrolarına atanan personele Ek (1) sayılı Cetvel'de belirlenen oranlarda; Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı ve Daire Başkanı kadrolarına vekaleten atanan personele Ek (2) sayılı Cetvel'de belirlenen oranlarda; Şube Müdürlüğü kadrolarına asaleten atanan personele Ek (3) sayılı Cetvel'de belirlenen oranlarda; Şube Müdürlüğü kadrolarına vekaleten atanan personele Ek (4) sayılı Cetvel'de belirlenen oranlarda yapılacağı; (b) bendinin dava konusu birinci alt bendinde, birinci fıkranın (a) bendi kapsamında yer alanlar hariç olmak üzere; Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan; uzman tabip, tabip, uzman diş tabibi, diş tabibi, eczacı ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlar ile sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına dahil diğer personele Ek (5) sayılı Cetvel'de belirlenen oranlar esas alınmak suretiyle ek ödeme yapılacağı; (c) bendinde, ek ödemenin personele fiilen görev yaptığı sürece verilebileceği; dava konusu (ç) bendinde, Ek (5) sayılı Cetvelin (B) kısmında ''Ek ödeme oranı'' başlığı altında yer alan ek ödemenin; fatura ve reçete incelemesi, komisyon ve sağlık kurullarında çalışma gibi kriterler esas alınmak suretiyle ödeneceği; (d) bendinde, ilgili personele her ay yapılacak toplam ek ödeme oranının, (c) ve (ç) bentlerine göre belirleneceği, birim amirlerince bu kapsamda her ay yapılacak ek ödeme oranlarının takip eden ayın en geç onuncu günü itibarıyla tahakkuk birimlerine bildirileceği; 8. maddesinde, bu Usul ve Esaslar'ın (6. maddesinin birinci fıkrasının c ve ç bentleri hariç) 01/05/2023 tarihinden geçerli olmak üzere, 6. maddesinin birinci fıkrasının c ve ç bentlerinin yayımı takip eden ay başı itibarıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan onayı ile yürürlüğe gireceği kurala bağlanmış; Usul ve Esaslar'a ekli 1, 2, 3, 4 ve 5 sayılı cetvellerde ise tabip, uzman tabip, diş tabibi, uzman diş tabibi, eczacı ile diğer sağlık personeline yapılacak ek ödeme oranları belirlenmiştir.
Ayrıca, bir önceki Usul ve Esaslar'a ekli 5 sayılı Cetvelde, "uzman tabip için % (550+100), tabip için % (450+100), diş tabibi ve eczacı için % (400+100)" oranında ek ödeme öngörülmüş iken; dava konusu Usul ve Esaslar'a ekli 5 sayılı Cetvelde ise bu oranlar "uzman tabip ve uzman diş tabibi için % (800+160), tabip için % (600+155), diş tabibi için % (550+155), eczacı için ise % (450+125)"e yükseltilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava, Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları’nın "Ek ödemenin usul ve esasları’’ başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin birinci altı bendinin ve eki (5) sayılı Cetvelin üçüncü sırasında tabipler için belirlenen ek ödeme (%755) oranına ilişkin kısmının iptali istemi yönünden incelendiğinde;
5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 28. maddesinin sekizinci fıkrasında, Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan tabip, diş tabibi, eczacı ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlara en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %700’ünü, sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına dahil diğer personele ise %225’ini geçmemek üzere ek ödeme yapılabilmesinin; ayrıca Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan kadrolara asaleten veya vekâleten atanan ve Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünde fiilen çalışan doktor, diş hekimi ve eczacılara da en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %700’ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilmesinin kurala bağlandığı; söz konu ek ödemenin ise "iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin kadro unvanı, derecesi, performansı ile kullanılan izin ve istirahat raporları gibi" kriterler esas alınarak belirlenmesinin öngörüldüğü; ek ödeme tutarları ile ödemeye ilişkin diğer usul ve esasları belirleme konusunda, Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulunun teklifi ve Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanına yetki verildiği; dolayısıyla maddede sayılan kriterler dikkate alınmak suretiyle yapılacak ek ödeme tutarlarını belirlemek ve bu konuda gerekli düzenlemeleri yapmak konusunda idareye kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olmak üzere takdir yetkisi tanındığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, 05/04/2023 tarih ve 32154 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7447 sayılı Kanun’un 17. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Ek 39. maddenin yedinci fıkrasıyla, kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen uzman tabip ve tabip kadro veya pozisyonlarında bulunan personel arasında ücret dengesinin sağlanması ve bu kapsamda Sosyal Güvenlik Kurumunda görev yapan görev yapan tabip ve diş tabiplerinin ek ödeme oranlarının artırılmasını teminen, 5502 sayılı Kanun'un 28. maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan “%700” tavan ek ödeme oranının; uzman tabip ve uzman diş tabipleri için “%1.010”e, tabip ve diş tabipleri için ise “%855"e yükseltildiği; eczacı ve diğer sağlık personelinin tavan ek ödeme oranlarında ise herhangi bir değişiklik yapılmadığı görülmektedir.
Söz konusu yasal değişiklikten sonra, 5502 sayılı Kanun'un 28. maddesine istinaden 19/10/2023 tarih ve 82640558 sayılı Bakan oluru ile Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları'nın yürürlüğe konulduğu, önceki Usul ve Esaslar'ın ise yürürlükten kaldırıldığı; işbu davaya konu olan Usul ve Esaslar'ın 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, tabip, uzman tabip, diş tabibi, uzman diş tabibi ve eczacı olarak görev yapmakta iken Sosyal Güvenlik Kurumu Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünde Genel müdür, genel müdür yardımcısı, daire başkanı ve şube müdürü kadrolarına asaleten veya vekaleten atananlara (1), (2), (3) ve (4) sayılı cetvellerde belirlenen oranlarda ek ödeme yapılmasının öngörüldüğü; (b) bendinin dava konusu birinci alt bendinde ise, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan uzman tabip, tabip, uzman diş tabibi, diş tabibi, eczacı ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlar ile sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına dahil diğer personele (5) sayılı Cetvel'de belirlenen oranlar esas alınmak suretiyle ek ödeme yapılmasının kurala bağlandığı; (e) bendinde de, diğer cetvellere göre ek ödeme yapılanlara (5) sayılı Cetvel'e göre, (5) sayılı Cetvel'e göre ek ödeme yapılanlara ise, diğer cetvellere göre ek ödeme yapılmayacağının düzenlendiği; ayrıca, (5) sayılı Cetvel'de tabip, uzman tabip, diş tabibi, uzman diş tabibi ve eczacıların ek ödeme oranlarının (bir önceki Usul ve Esaslar'daki ek ödeme oranlarına göre) yükseltildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, 5502 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumu personeline yapılacak ek ödemenin ve bu ödemeye ilişkin usul ve esasların belirlenmesi hususunda idarenin takdir ve düzenleme yetkisinin olduğu; anılan Kanun'da ek ödemenin belirlenmesinde esas alınacak kriterler arasında "personelin kadro unvanına" da yer verilerek, unvanlara göre farklı oranlarda ek ödeme verilmesine imkan sağlandığı; 7447 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikle de tabip, uzman tabip, diş tabibi ve uzman diş tabibinin tavan ek ödeme oranlarının (tabipler için %700'den %855'e, uzman tabipler için %700'den %1010'a) yükseltildiği, Usul ve Esaslar'ın dava konusu hükümlerinin de, 5502 sayılı Kanun'daki ek ödeme kriterleri ve tavan ek ödeme oranları ile 7447 sayılı Kanun'la tabip, uzman tabip, diş tabibi ve uzman diş tabibi için getirilen özel tavan ek ödeme oranları gözetilerek, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak idareye tanınan takdir yetkisi çerçevesinde düzenlendiği ve söz konusu düzenlemede açık bir takdir hatasının bulunmadığı; ayrıca 7447 sayılı Kanun'la özel olarak tabip, uzman tabip, diş tabibi ve uzman diş tabiplerinin tavan ek ödeme oranlarının artırılması üzerine, dava konusu Usul ve Esaslar ile tabiplerin ek ödeme oranlarının %550'den %755'e yükseltildiği; tabip unvanlı personel için öngörülen ek ödeme oranlarının daha fazla artırılması veya yasal tavan ek ödeme oranı (%855) üzerinden yapılması veyahut uzman tabip/uzman diş tabibi ek ödeme oranlarındaki artış nispetinde yükseltilmesi hususunda idarenin yargı kararıyla da zorlanmasının mümkün bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, Usul ve Esaslar'ın dava konusu edilen kısımlarında, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava, Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları’nın ''Ek ödemenin usul ve esasları" başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 28. maddesinin sekizinci fıkrasında, Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan sağlık personeline ek ödeme yapılmasının kurala bağlandığı; söz konu ek ödemenin ise "iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin kadro unvanı, derecesi, performansı ile kullanılan izin ve istirahat raporları gibi" kriterler esas alınarak belirlenmesinin öngörüldüğü; ek ödeme tutarları ile ödemeye ilişkin diğer usul ve esasları belirleme konusunda, Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulunun teklifi ve Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanına yetki verildiği; dolayısıyla maddede sayılan kriterler dikkate alınmak suretiyle, ek ödemeye ilişkin usul ve esasları belirlemek ve bu hususta gerekli düzenlemeleri yapmak konusunda idareye kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olmak üzere takdir yetkisi tanındığı anlaşılmaktadır.
5502 sayılı Kanun'un 28. maddesine istinaden yürürlüğe konulan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları'nın 5. maddesinde, kapsama giren sağlık personeline, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarına, ekli cetvellerde yer alan oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda her ay ek ödeme yapılacağının kurala bağlandığı; Usul ve Esaslar'a ekli (5) sayılı Cetvelde sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan tabip, uzman tabip, diş tabibi, uzman diş tabibi, eczacı ile diğer sağlık personeline yapılacak ek ödeme oranlarına yer verildiği ve 5 sayılı Cetvel'de, söz konusu personel için "A" ve "B" olmak üzere iki ana başlıkta ve iki ayrı ek ödeme oranının düzenlendiği (örneğin; tabipler için "A" başlığında %600 ve "B" başlığında %155 olmak üzere toplam %755 oranında ek ödeme öngörüldüğü) görülmektedir.
Ayrıca, Esaslar'ın 6. maddesinde, sağlık personeline yapılacak ek ödemenin usul ve esasları ayrıntılı bir biçimde düzenlenmiş olup; anılan maddenin birinci fıkrasının dava konusu (ç) bendinde, (5) sayılı Cetvelin (B) kısmında ''Ek ödeme oranı'' başlığı altında yer alan ek ödemenin "fatura ve reçete incelemesi, komisyon ve sağlık kurullarında çalışma gibi" kriterler esas alınmak suretiyle ödeneceği kurala bağlanmıştır.
Bu durumda, 5502 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumu kadrolarında görev yapan ve sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan sağlık personeline ek ödeme yapılmasının kurala bağlandığı; söz konu ek ödemenin ise "iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin kadro unvanı, derecesi, performansı ile kullanılan izin ve istirahat raporları gibi" kriterler esas alınarak belirlenmesinin öngörüldüğü; böylece, ek ödemenin belirlenmesinde esas alınacak kriterler arasında, "fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışma" ve "personelin kadro unvanına" da yer verildiği; yapılacak ek ödemenin ve bu ödemeye ilişkin usul ve esasların belirlenmesi hususunda idarenin takdir ve düzenleme yetkisinin olduğu; Esaslar'ın dava konusu hükümlerinin de, Kanun'da belirtilen kriterler gözetilerek, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak idareye tanınan takdir yetkisi çerçevesinde düzenlendiği ve söz konusu düzenlemede açık bir takdir hatasının bulunmadığı; sağlık personeline yapılacak ek ödeme tutarının hesaplanmasında, "fatura ve reçete incelemesi işlerinde ve sağlık kurullarında çalışma" kriterinin, "personelin kadro unvanı" kriterine göre daha fazla ağırlığının olması hususunda idarenin yargı kararıyla da zorlanmasının mümkün bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, Usul ve Esaslar'ın 6. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava, davalı idarece tabipler için yeniden belirlenecek ek ödeme oranları üzerinden oluşacak farkın, ek ödemelerin yapıldığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi yönünden incelendiğinde;
Yukarıda ayrıntılı olarak anlatıldığı üzere, işbu kararla, dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı saptanmış olup; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığında tabip olarak görev yapan davacıların, dava konusu düzenlemelerin hukuka uygun olması nedeniyle, ortada tazmini gereken ek ödeme farkı da bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulunun 05/10/2023 tarih ve 205 sayılı kararıyla hazırlanarak, 19/10/2023 tarih ve 82640558 sayılı Bakan oluru ile yürürlüğe konulan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları'nın ''Ek ödemenin usul ve esasları’’ başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin birinci alt bendinin ve Esaslar'a ekli 5 sayılı Cetvelin üçüncü sırasında tabipler için belirlenen ek ödeme (toplam %755) oranına ilişkin kısmının iptali ile ek ödeme farkının tazmini istemi yönünden oyçokluğuyla, 6. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinin iptali istemi yönünden oybirliğiyle DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen ...-TL vekâlet ücretinin davacılardan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacılara iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 11/12/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığında tabip olarak görev yapan davacılar tarafından; Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulunun 05/10/2023 tarih ve 205 sayılı kararıyla hazırlanarak, 19/10/2023 tarih ve 82640558 sayılı Bakan oluru ile yürürlüğe konulan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları'nın "Ek ödemenin usul ve esasları" başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin birinci alt bendinin, aynı fıkranın (ç) bendinin ve ekli 5 sayılı Cetvelin üçüncü sırasında tabipler için belirlenen ek ödeme (toplam %755) oranına ilişkin kısmının iptali ile davalı idarece tabipler için yeniden belirlenecek ek ödeme oranları üzerinden oluşacak farkın, ek ödemelerin yapıldığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un ''Personelin statüsü, ücret ve malî haklar'' başlıklı 28. maddesinin sekizinci fıkrasında, ''(Ek fıkra: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan; tabip, diş tabibi, eczacı ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlara en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %700’ünü, sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına dahil diğer personele ise %225’ini geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. (Ek cümle: 12/7/2013-6495/37 md.) Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan kadrolara asaleten veya vekâleten atanan ve Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünde fiilen çalışan doktor, diş hekimi ve eczacılara en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %700’ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Yapılacak ek ödemelerden damga vergisi hariç herhangi bir vergi kesintisi yapılmaz. İş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin kadro unvanı, derecesi, performansı ile kullanılan izin ve istirahat raporları gibi kriterler göz önünde bulundurularak yapılacak ek ödeme tutarları ile ödemeye ilişkin diğer usul ve esaslar, Yönetim Kurulunun teklifi ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakan tarafından belirlenir.'' kuralı yer almıştır.
Anılan düzenlemeye istinaden 11/04/2014 tarih ve 1351 sayılı Bakan onayı ile Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları yürürlüğe konulmuştur.
05/04/2023 tarih ve 32154 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7447 sayılı Kanun’un 17. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Ek 39. maddenin yedinci fıkrasında, ''5502 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan “%700” ibareleri; uzman tabip ve uzman diş tabipleri için “%1.010”, tabip ve diş tabipleri için “%855” olarak uygulanır.'' kuralına yer verilmiştir.
7447 sayılı Kanun'la 5502 sayılı Kanun'da tabip ve diş tabiplerin ek ödeme tavan oranlarında yapılan değişiklik sonrasında, Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulunun 05/10/2023 tarih ve 205 sayılı kararı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının 19/10/2023 tarihli onayıyla dava konusu Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları yürürlüğe konulmuş, 11/04/2014 tarih ve 1351 sayılı Bakan onayı ile yürürlüğe konulmuş olan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları ise yürürlükten kaldırılmıştır.
İşbu davaya konu olan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları'nın ''Ek ödemenin oranı'' başlıklı 5. maddesinde, bu Usul ve Esaslar kapsamına giren personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarına, ekli cetvellerde yer alan oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda her ay ek ödeme yapılacağı kurala bağlanmış; Usul ve Esaslar'a ekli 1, 2, 3, 4 ve 5 sayılı cetvellerde ise tabip, uzman tabip, diş tabibi, uzman diş tabibi, eczacı ile diğer sağlık personeline yapılacak ek ödeme oranları belirlenmiş; dava konusu cetvellerde tabip, uzman tabip, diş tabibi, uzman diş tabibi ve eczacıların ek ödeme oranlarında (bir önceki Usul ve Esaslar'daki ek ödeme oranlarına göre) artış yapılmıştır.
Ayrıca, bir önceki Usul ve Esaslar'a ekli 5 sayılı Cetvelde, "uzman tabip için % (550+100), tabip için % (450+100), diş tabibi ve eczacı için % (400+100)" oranında ek ödeme öngörülmüş iken; dava konusu Usul ve Esaslar'a ekli 5 sayılı Cetvelde ise bu oranlar "uzman tabip ve uzman diş tabibi için % (800+160), tabip için % (600+155), diş tabibi için % (550+155), eczacı için ise % (450+125)"e yükseltilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat ve açıklamaların birlikte değerlendirilmesinden; 5502 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumunun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan tabip, uzman tabip, diş tabibi, uzman diş tabibi ve eczacılar en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %700’ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılmasının öngörüldüğü; söz konusu personele yapılacak ek ödemenin ve bu ödemeye ilişkin usul ve esasların belirlenmesi hususunda, Kanun'da belirtilen kriterler ve tavan ek ödeme oranları gözetilmek, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olmak koşuluyla, idarenin takdir ve düzenleme yetkisinin bulunduğu; bir önceki Usul ve Esaslar'da tabip ve uzman tabip için benzer oranlarda (örneğin, 5 sayılı Cetvelde uzman tabip için %650, tabip için % 550 oranında) ek ödeme verilmesi öngörülmüş iken, 7447 sayılı Kanun'la tabip, uzman tabip, diş tabibi ve uzman diş tabibi unvanlı personelin tavan ek ödeme oranlarının artırılması sonrasında, yürürlüğe konulan dava konusu Usul ve Esaslar'da, tabiplerin ek ödemesinde, uzman tabiplere nispeten çok daha düşük oranlarda (örneğin, 5 sayılı Cetvelde tabip için %550'den %755'e, uzman tabip için %650'den %960'a) artış yapıldığı anlaşılmaktadır.
5502 sayılı Kanun'un 28. maddesi kapsamında personele yapılacak ek ödeme oranlarının belirlenmesi hususunda idarenin takdir yetkisi bulunmakta ise de, bu takdir yetkisi mutlak ve sınırsız olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu, takdire dayanan işlemlerin de sebep ve maksat yönünden yargı denetimine tabi bulunduğu hususları idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.
Buna göre, 5502 sayılı Kanun'un 28. maddesiyle getirilen ek ödemenin, Sosyal Güvenlik Kurumunda sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan personele yönelik olduğu ve fiilen çalışmaya bağlı olarak yapıldığı; söz konusu ödemenin getiriliş amacı dikkate alındığında, Sosyal Güvenlik Kurumunda söz konusu hizmetlerde çalışan ve benzer görevleri yürüttüğü anlaşılan eczacı, tabip ve diş tabibi, uzman tabip ve uzman diş tabibi unvanlı personelin ek ödeme oranlarının, aynı veya farklı belirlenmesi hususunda idarenin takdir ve düzenleme yetkisi bulunmakta ise de; bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu; idare tarafından söz konusu personelin ek ödemelerinde yapılacak farklılaştırmanın, çalışma barışını ve ücret dengesini bozmayacak şekilde makul, haklı, ölçülü ve orantılı olması gerektiği; ancak 7447 sayılı Kanun'la yapılan değişiklik sonrasında yürürlüğe konulan dava konusu Usul ve Esaslar ile (bir önceki Usul ve Esaslar'a göre) tabiplerin ek ödeme oranlarının % 37, diş tabibinin %41, uzman tabibin %48 oranında artırıldığı; söz konusu oranlar, aynı/benzer görevleri yürüten personel arasında tabip unvanlı personelin aleyhine olacak biçimde ücret dengesizliğine yol açtığı gibi çalışma barışını bozacak nitelikte ölçüsüz ve orantısız olduğu; dolayısıyla, 5502 sayılı Kanun'la ek ödeme oranlarının belirlenmesi hususunda, idareye tanınan takdir yetkisinin; kamu yararına, hizmet gereklerine ve hukuka uygun olarak kullanılmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları'nın 6. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin birinci alt bendinin ve eki 5 sayılı Cetvelin üçüncü sırasında tabipler için belirlenen ek ödeme (toplam %755) oranına ilişkin kısmının iptaline ve davalı idarece tabipler için yeniden belirlenecek ek ödeme oranları üzerinden oluşacak farkın, dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine karar verilmesi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararının bu kısımlarına katılmıyoruz.