Danıştay 12. Daire, Devlet Tiyatroları sanatçılarının teşvik ikramiyesi değerlendirme kriterlerindeki oyunlarda görev alma şartının iptali ile ikramiye ödenmesi talepli davayı inceliyor.
Özet: Bir sendika aracılığıyla temsil edilen devlet tiyatrosu sanatçısı, 2022 yılı teşvik ikramiyesinin ödenmemesi ve ikramiye değerlendirme kriterlerinin 1. maddesinin iptali için dava açmıştır; davacı, teşvik döneminde en az bir oyunda görev alma şartının, sanatçının iradesi dışındaki nedenlerle sahne alamayanları başarısız sayarak haksızlık yarattığını savunurken, davalı idareler ise yasal düzenlemenin olağanüstü gayret ve başarıyı ödüllendirmeyi amaçladığını, tüm sanatçılara eşit ikramiye vermenin kanun koyucunun amacına aykırı olduğunu ve davacının belirtilen dönemde hiçbir oyunda görev almadığı için başarısız sayıldığını iddia etmektedir.
Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2022/3827 E.  ,  2025/5737 K.
"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/3827
Karar No : 2025/5737
DAVACI : ...'u temsilen ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : ... Devlet Tiyatrosu Müdürlüğünde sanatçı olarak görev yapan davacı tarafından, 2022 yılı 1. teşvik ikramiyesinin ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Değerlendirme Kriterleri'nin 1. maddesinin iptali ve yoksun kalınan teşvik ikramiyesinin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davalı idare bünyesinde yer alan kapsama dahil personelin 2022 yılına kadar teşvik dönemi içinde sergilenen oyunlarda yer almaları yönünde herhangi bir kısıtlama olmaksızın, kriterlere uygun olmak suretiyle ve disiplin yönünden de herhangi bir olumsuzlukları bulunmadığı sürece teşvik kriterlerinden yararlanmaları sağlanırken, Bakanlık Makamınca belirlenen kriterlere "Personelin, teşvik dönemini kapsayan süre içerisinde, repertuarda ilan edilerek sergilenen tiyatro oyunlarında en az bir kez görev almış olması gerekmektedir." şeklindeki 1. maddenin eklendiği, kapsam dahilindeki personele teşvik ikramiyesi ödenmesinin de Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmasına Dair Esaslar'ın değişik 9. maddesinin ikinci fıkrası ile düzenlenmiş olup, teşvik ikramiyesinin ödeme ilke ve esaslarının belirlenmesi konusunda başarılı görev yapma ölçütü dışında Bakana herhangi bir ölçüt saptama yetkisi verilmediği, teşvik ikramiyesinin ödenmesi noktasında ölçü başarılı görev yapma ölçütü olduğuna göre; kendi isteği ve ihtiyarından kaynaklanmayan nedenlerle oyunlarda görev alamayan veyahut idarece görev verilmeyen sanatçıların başarı ölçütünü karşılayamadıkları, bir başka deyişle talepleri olmasına rağmen çeşitli sebeplerle (oyun sayısı, rol dağılımı, sezon içerisindeki oyunların niteliği vb.) yıl içerisinde görev alamamaları sebebiyle başarısız olarak değerlendirilmeleri ve bu gerekçeyle teşvik ikramiyesi ödenmemesinin yasal dayanaktan yoksun olduğu gibi kamu yararı ve hizmet gerekleri ile de bağdaşmayacağı, nitekim, davalı idare bünyesinde sahnelenecek oyunlarda görev almanın sadece sanatçının ihtiyarına bağlı olmayıp, yönetmen tarafından yapılan kast çalışmasına, oyunun yapısına ve rol dağılımına bağlı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI :
Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığınca; usul açısından; birel işlemi gerçekleştiren Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü tüzel kişiliğe haiz olduğundan, idarelerinin hasım mevkiinden çıkartılması gerektiği; ayrıca 17/01/2022 tarihli E.56073 sayılı Bakanlık Olur'u ve eki Değerlendirme Kriterleri ile Sanatsal Performansı Değerlendirme Tablosunun iptali için Danıştay Onikinci Dairesinin E:2022/1361 sayılı dosyası ile açılan davanın derdest olduğu, işbu davanın bekletici mesele yapılması gerektiği; esas açısından; 07/05/1987 tarih ve 87/11782 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmasına Dair Esasların 9. maddesinin ikinci fıkrasında, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucu emsallerine göre başarılı olanlara, teşvik ikramiyesinin ödeneceğinin düzenlendiği, bu düzenlemede idareye takdir yetkisi tanındığı, söz konusu düzenleme kapsamında herhangi bir kriter belirlemeden tüm sanatçılara teşvik ikramiyesi verilmesinin kanun koyucunun amacına da aykırı olduğu, davacıya ait değerlendirme tablosununda; tüm kriterlerin "BAŞARISIZ" olarak işaretlendiği, "Gerekçe ve Açıklamalar” kısmında ise; "Ocak 2022'den beri herhangi bir ayında ya da etkinlikte görev almamıştır." ifadelerine yer verildiği, bu itibarla sezon içerisinde herhangi bir görev almayan davacının olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı olduğunun tespitinin mümkün olmadığı, bu nedenle 2022 yılı 1. teşvik ikramiyesinin tarafına ödenmediği savunulmaktadır.
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünce; usul açısından; Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Değerlendirme Kriterleri Bakan Onayı ile belirlendiğinden, söz konusu Kriterlerin 1. maddesinin iptaline ilişkin davanın Kültür ve Turizm Bakanlığına yöneltilmesi gerektiği, bu itibarla söz konusu istem açısından, davanın husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiği; ayrıca 17/01/2022 tarihli E.56073 sayılı Bakanlık Olur'u ve eki Değerlendirme Kriterleri ile Sanatsal Performansı Değerlendirme Tablosunun iptali için Danıştay Onikinci Dairesinin E:2022/1361 sayılı dosyası ile açılan davanın derdest olduğu, işbu davanın bekletici mesele yapılması gerektiği; esas açısından; teşvik ikramiyesinin yılda iki kez altı aylık değerlendirmeler sonunda, emsallerine göre başarılı görev yapan personele ödenen bir ikramiye olduğu, personelin önceki yıllardaki performansının veya başarılı olmasının yeni dönemde ödenecek teşvik ikramiyesine bir etkisinin olmadığı, davacıya ait değerlendirme tablosununda; tüm kriterlerin "BAŞARISIZ" olarak işaretlendiği, "Gerekçe ve Açıklamalar” kısmında ise; "Ocak 2022'den beri herhangi bir ayında ya da etkinlikte görev almamıştır." ifadelerine yer verildiği, bu itibarla sezon içerisinde herhangi bir görev almayan davacının olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı olduğunun tespitinin mümkün olmadığı, bu nedenle 2022 yılı 1. teşvik ikramiyesinin tarafına ödenmediği, tiyatro sezonu içerisinde bir oyunda görev alıp emek veren sanatçılar ile görev almayan sanatçıların bir tutulmasının hakkaniyete ve eşitlik ilkesine aykırı olacağı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu Değerlendirme Kriterlerinin iptali istenilen 1. maddesinde, "Personelin, teşvik dönemini kapsayan süre içerisinde repertuarda ilan edilerek sergilenen tiyatro oyunlarında en az bir kez görev almış olması gerekmektedir." koşuluna yer verilmiştir. Devlet Tiyatroları Görev ve Çalışma Yönergesinin "Başrejisör" başlıklı başrejisörün görevlerinin belirtildiği 7. maddesinin birinci fıkrasında, "Devlet Tiyatrolarında repertuar düzenlemesi ile rejisör seçimi ve rol dağıtımında, oyunların üstün sanatsal nitelikte oynanmasını sağlamak için Genel Müdüre birinci derecede yardımcı olmak." görevleri arasında sayılmıştır. Bu durumda anılan düzenlemeden hareketle, personelin söz konusu etkinlik veya eserlerde görevlendirilmesinin kendi iradesi ile değil bu konuda yetkili olanlar tarafından yapıldığı, görevlendirmeyi yapan kişinin her zaman objektif davranmayabileceği de dikkate alındığında, görevlendirmelerde subjektif değerlendirmeler nedeniyle görev verilmeyen personelin, kendi kusuru olmaksızın teşvik priminden yararlanmasında aranan bu kritere uymaması nedeniyle değerlendirme dışı kalmasına yol açacağı; nitekim bu durumun, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünce Bakanlık Makamına yazılan 23/06/2022 tarih ve 70988 sayılı, 2022 yılı 1. teşvik ikramiyesinin ödenmesine ilişkin teklif yazısında yer verilen; "...Sahnelenecek oyunlarda yönetmen tarafından kast çalışması yapılırken, oyunun yapısına ve rol dağılımına göre görevlendirmeler yapılmakta, doğal olarak bazı sanatçılarımız çalışmak istemelerine rağmen, sezon içerisinde görev alamamaktadırlar. ... Önceki sezonlarda başarılı çalışmaları bulunan sanatçılarımızın, talepleri olmasına rağmen çeşitli sebeplerle (oyun sayısı, rol dağılımı, sezon içerisindeki oyunların niteliği vb.) yıl içerisinde görev alamamaları sebebiyle başarısız olarak değerlendirilmesi ve bu gerekçeyle teşvik ikramiyesi ödenememesinin hakkaniyetle bağdaşmayacağı, Müdürlüklerce yapılan değerlendirmelerde, keyfi rapor alarak oyunda görev almak istemeyen, yine kendisine rol verilmesine rağmen bu görevi çeşitli sebeplerle kabul etmeyen, uzun süre görev almamasına rağmen bu durumu alışkanlık haline getiren ve kast çalışmalarına katılmayan, disipline aykırı hareket eden ve bu sebeplerle kendilerine teşvik ikramiyesi ödenmeyen sanatçılarla; taleplerine rağmen görev verilemeyen sanatçıların bir arada değerlendirilmesinin kurum içi çalışma huzuru ve sükûnunu bozacağı gibi performansı da olumsuz yönde etkileyeceği, ayrıca, halkımıza kaliteli ve nitelikli hizmet sunmak için, verimliliğin ve performansın en üst seviyede olması gerektiğinden, teşvik ikramiyelerinin yukarıda açıklanan gerekçelere uygun bir biçimde ödenmesinin yerinde olacağı değerlendirilmektedir. ..." şeklindeki gerekçelerle de desteklendiği anlaşıldığından, anılan maddenin hakkaniyete ve hukuka uygun görülmediği; öte yandan bakılan davada 2022 yılı 1. teşvik ikramiyesi dönemi içerisinde davacının iradesiyle göreve katılmama gibi bir tespitin bulunmadığı, bir başka ifadeyle, söz konusu dönem içerisinde herhangi bir görev verilmeyen davacıdan göreve katılmasının da beklenemeyeceği dikkate alındığında, söz konusu Değerlendirme Kriteri maddesi dikkate alınarak davacıya yönelik 2022 yılı 1. teşvik ikramiyesi ödenmemesi yolunda tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemde de hukuka uygunluk bulunmadığı; bu itibarla ile ... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Değerlendirme Kriterleri'nin 1. maddesinin iptaline, bu duruma bağlı olarak da davacının yoksun kaldığını ileri sürdüğü teşvik ikramiyesinin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, ... Devlet Tiyatrosu Müdürlüğünde sanatçı olarak görev yapan davacı tarafından, 2022 yılı 1. Teşvik İkramiyesinin ödenmesi yolunda yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile bu işlemin dayanağı olan Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Değerlendirme Kriterleri'nin 1. maddesindeki; "personelin, teşvik dönemini kapsayan süre içerisinde, repertuarda ilan edilerek sergilenen tiyatro oyunlarında en az bir kez görev almış olması gerekmektedir." şeklindeki düzenlemenin iptali ve yoksun kalınan teşvik ikramiyesinin yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Devlet sanatçıları ve sanatkârlar" başlıklı Ek Geçici 16. maddesinde; "Teknik bünyeye dahil olmayan ve haklarında Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekenler hariç, bu Kanunun Ek Geçici 12, 13 ve 14 üncü maddeleri kapsamına dahil personel ile Kültür ve Turizm Bakanlığının sanatla ilgili merkez ve taşra birimlerine bağlı olarak çalışan orkestra, koro ve topluluk sanatçıları, sanatkarları ve sanatçı öğretmenleri ile Devlet sanatçıları söz konusu maddelerin mali hükümlerine bağlı kalınmaksızın sözleşmeli olarak çalıştırılabilirler. Sanatçı sıfatını kazananlardan yönetici kadrolara atananlar da, bu kadrolar karşılık gösterilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılabilirler. (Değişik: 22/8/1989–KHK-378/5 md.) Yukarıdaki fıkralara göre sözleşmeli olarak çalıştırılacakların sözleşme esasları, bunlara ödenebilecek ücretin üst sınırları ve sağlanacak sosyal yardımlar ile diğer mali haklar; Cumhurbaşkanınca kararlaştırılır. Bu şekilde sözleşme ile çalıştırılanlar, kesenekleri kendilerince ve kesenek karşılıkları da kurumlarınca karşılanmak üzere, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilirler. Sanatçı, Sanatkar, Sanatçı Öğretmenler ile Devlet sanatçılarının emeklilik kesenekleri bu Kanuna ekli (I) sayılı Ek gösterge cetvelinde kadroları teknik hizmetler sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergeler esas alınır. Ancak yönetici kadrolar karşılık gösterilerek sözleşme ile çalıştırılanların emeklilik kesenekleri bu kadrolar için saptanmış bulunan ek göstergelerden düşük olamaz.
" kuralına yer verilmiştir.
07/06/1987 tarih ve 19480 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 07/05/1987 tarihli 87/11782 sayılı Bakanlar Kurulu kararı eki Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esasların 27/07/1993 tarihli 1993/4664 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile değişik 9. maddesinin 2. fıkrasında; "Sözleşmeli olarak çalışanlara, çalıştıkları günlerle orantılı olarak (hastalık ve senelik izin süreleri dahil) Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında ödenmek üzere mâlî yıl içinde dört aylık ücret, ikramiye olarak verilir. Ayrıca, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları tespit edilenlere ilgili Bakanın teklifi ve Başbakanlık onayı ile iki aylığa kadar (iki aylık dahil) ücret, teşvik ikramiyesi olarak verilebilir." kuralı mevcuttur.
Öte yandan, Kültür ve Turizm Bakanlığının 17/01/2022 tarihli E.56073 sayılı Bakan onayında; teşvik ikramiyesinin-diğer dört ikramiyeden farklı olarak-istisnasız herkese verilmeyeceği, "Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Sözleşmeli Olarak Görev Yapan Sanatçı, Sanat Uygulatıcısı ve Sahne Uygulatıcılarının Sanatsal Performansı Değerlendirme Tablosu"nun dikkate alınacağı yolunda düzenleme yapılmıştır.
Bunun yanında performans değerlendirme tablosunun, tablonun değerlendirme yöntemi esaslarını açıklayan kısmında; "personelin sanat sezonu içerisindeki performansları ve çalışmalarına ilişkin düşünceler; başarılı/başarısız olarak yetkililerce belirlenecektir. Herhangi bir değerlendirme kıstasından başarısız bulunanlar teşvik ikramiyesinden yararlanamayacaktır." açıklamalarına yer verilmiştir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, maaşın bir unsuru olmayan teşvik ikramiyesinin; parasal bir hak olmakla birlikte kamu yönetiminde etkili ve verimli çalışmayı teşvik etmek amacıyla olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucu görev yaptığı emsallerine göre başarılı oldukları tespit edilen personel için ödül mahiyetinde bir yarar sağlayarak kamu yararını gerçekleştirme niteliğinde bir ödeme olduğu açıktır.
Dosyasının incelenmesinden; davacı Sendika üyesinin ... Devlet Tiyatrosu Müdürlüğünde sanatçı unvanıyla görev yaptığı, 2022 yılı 1. Teşvik ikramiyesi ödenmesi yolunda 28/06/2022 tarihinde başvuru yaptığı, bu talebin davalı idare tarafından "sezon içerisinde herhangi bir oyun ya da tiyatro faaliyetine katılmadığı" gerekçesiyle reddedilmesi üzerine, bu işlemin iptali ve bu işlemin dayanağı olan Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Değerlendirme Kriterleri'nin 1. maddesindeki; "personelin, teşvik dönemini kapsayan süre içerisinde, repertuarda ilan edilerek sergilenen tiyatro oyunlarında en az bir kez görev almış olması gerekmektedir." şeklindeki düzenlemenin iptali ile işlem sebebiyle ödenmeyen teşvik ikramiyesinin yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dosyada mevcut bilgi ve belgelerden, davacı Sendika üyesinin, Ocak 2022 tarihinden bu yana herhangi bir oyun ya da etkinlikte görev almadığı anlaşıldığına göre, böyle bir personelin emsallerine göre başarılı sayılmasının mümkün olamayacağı, ayrıca teşvik ikramiyesinin ödenmesi için birisinin olağanüstü gayret ve çalışmaları olması ya da emsallerine göre daha başarılı olması vs. gibi özel durumların arandığı, bu hususların belirlenmesinde idarelerin takdir hakkının daha geniş olduğu, sezon içerisinde görev almayan davacı Sendika üyesinin olağanüstü gayret ve çalışmaları bulunduğundan söz edilemeyeceği hususları dikkate alındığında, davacının ödenmeyen 2022 yılı 1. teşvik ikramiyesinin ödenmesi yolunda davalı idareye yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin işlemde ve bu işlemin dayanağı olan Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Değerlendirme Kriterleri'nin 1. maddesindeki; "personelin, teşvik dönemini kapsayan süre içerisinde, repertuarda ilan edilerek sergilenen tiyatro oyunlarında en az bir kez görev almış olması gerekmektedir." şeklindeki düzenlemede de hukuka aykırılık görülmemiştir.
Öte yandan, düzenleyici işlemin ve uygulama işleminin hukuka uygun bulunması karşısında, idarenin bu konuda tazminle yükümlü tutulmasına da hukuken imkan bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı idarelerin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
... Devlet Tiyatrosu Müdürlüğünde sanatçı unvanıyla görev yapan davacı tarafından, 28/06/2022 tarihinde 2022 yılı 1. teşvik ikramiyesi ödenmesi istemiyle başvuru yapılmış, dava konusu ... Devlet Tiyatrosu Müdürlüğünün ... tarihli ... sayılı işlemiyle; "... Müdürlüğümüzde Ocak 2022'den beri oyun ya da tiyatro faaliyetlerinde görev almadığınız da dikkate alınarak, Sanat ve Yönetim Kurulunca yapılan nihai değerlendirme sonucu alınan 16/06/2022 tarihli ve 3025 sayılı Sanat ve Yönetim Kurulu kararı üzerine, 23/06/2022 tarihli ve 70988 sayılı bakanlık Makam Olur'u uyarınca, 2022 yılı 1. Teşvik ikramiyesi ödenmemiştir." şeklinde gerekçeye yer verilerek, anılan başvurunun reddedilmesi üzerine, bu işlemin ve işlemin dayanağı olan Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Değerlendirme Kriterleri'nin 1. maddesinde yer alan; "Personelin, teşvik dönemini kapsayan süre içerisinde, repertuarda ilan edilerek sergilenen tiyatro oyunlarında en az bir kez görev almış olması gerekmektedir." şeklindeki düzenlemenin iptali ile işlem sebebiyle ödenmeyen teşvik ikramiyesinin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek geçici 16. maddesinin birinci fıkrasında, teknik bünyeye dahil olmayan ve haklarında Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekenler hariç, bu Kanun'un Ek Geçici 12., 13. ve 14. maddeleri kapsamına dahil personel ile Kültür ve Turizm Bakanlığının sanatla ilgili merkez ve taşra birimlerine bağlı olarak çalışan orkestra, koro ve topluluk sanatçıları, sanatkarları ve sanatçı öğretmenleri ile Devlet sanatçılarının söz konusu maddelerin mali hükümlerine bağlı kalınmaksızın sözleşmeli olarak çalıştırılabileceği; ikinci fıkrasında, sanatçı sıfatını kazananlardan yönetici kadrolara atananların da, bu kadrolar karşılık gösterilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılabileceği; (378 sayılı KHK'nin 5. maddesi ile değişik) üçüncü fıkrasında ise, yukarıdaki fıkralara göre sözleşmeli olarak çalıştırılacakların sözleşme esasları, bunlara ödenebilecek ücretin üst sınırları ve sağlanacak sosyal yardımlar ile diğer mali hakların, Cumhurbaşkanınca kararlaştırılacağı kural altına alınmıştır. (2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 182 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “ilgili bakanlığın önerisi ve Maliye ve Gümrük Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.)
Belirtilen Kanun hükmüne göre 07/05/1987 tarih ve 87/11782 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla hazırlanarak 07/06/1987 tarih ve 19840 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esaslar'ın (216 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın 1. maddesi ile değişik) 9. maddesinin ikinci fıkrasında; "(Değişik: 27/07/1993 tarih ve 93/4664 sayılı B.K.K) Sözleşmeli olarak çalışanlara, çalıştıkları günlerle orantılı olarak (hastalık ve senelik izin süreleri dahil) Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında ödenmek üzere mali yıl içinde dört aylık ücret ikramiye olarak verilir. Ayrıca, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları tespit edilenlere ilgili Bakanın onayı ile iki aylığa kadar (iki aylık dahil) ücret teşvik ikramiyesi olarak verilebilir." düzenlemesine, 13. maddesinde; "Bu Esaslarda geçmeyen diğer hususlar hakkında, kurumların özel kanun ve mevzuat hükümleri; özel kanunu ve mevzuatı bulunmayan kurumlar için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri ve "Hizmet Sözleşmesi'' hükümleri uygulanır." kuralına yer verilmiştir.
Öte yandan, 5441 sayılı Devlet Tiyotroları Personeli Hakkında Kanun'un 5. maddesinde; "(Değişik: 14/7/1970 - 1310/1 md.)
A) Başrejisör, rejisörler, aktör ve aktrisler, reji asistanları, müzik işleri yöneticisi ile başkorrpetitör, tiyatro orkestrası, korosu ve balesi ile müzikli tiyatro icracıları, sanat teknik müdürü ve dekoratörler, kostüm kreatörleri Devlet Tiyatroları Sanatkar memurlardır.
B) Başdramaturg ve dramaturglar, teknik müdür, başrealizatör, başışık uzmanı, başperukacı, korrepetitör, bale piyanisti de Devlet Tiyatroları uygulatıcı uzman memurlarıdırlar.
C) Kondüvitler, suflörler, atelye şefleri, sahne makyajcıları ve perukacıları, atelye ressamları, butaforlar, sahne ışıkçıları, sahne set ve makinist ve makinistleri, sahne marangozları, sahne demircileri, sahne terzileri, sahne kunduracıları, kaşörler, sahne amirleri ve yardımcıları, sahne kostümcüleri, aksesuvarcılar, sahne uzmanları ile sanat ve yönetim kurulu tarafından görevlerinin özelliği belirtilecek ihtisası bulunan elemanlar da Devlet Tiyatroları uzman memurları adını alırlar.
..." hükümleri yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Değerlendirme Kriterlerinin 1. maddesinin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, Devlet sanatçılarına ve sanatçılara, çalıştıkları günlerle orantılı olmak üzere, düzenli olarak ve herhangi bir ön şarta bağlı olmaksızın yılda dört defa bir aylık ücret tutarında ikramiye ödenmekte olduğu, olağanüstü gayret ve çalışmaları ile emsallerine göre başarılı bulunanlara da teşvik ikramiyesi ödendiği anlaşılmaktadır. Ancak teşvik ikramiyesinin, her yıl düzenli olarak ve herhangi bir ön şarta bağlı olmaksızın ödenen ikramiyeden farklı olarak, sanata katkıda bulunan ve emsallerine göre üstün gayret gösteren, başarılı görev yapan personeli teşvik etmek amacıyla öngörülen ve verilmesi idarenin takdirine bırakılan bir ödeme niteliğinde bulunduğu açıktır.
Teşvik ikramiyesinin, sözleşmeli görev yapan bütün personele verilmesi zorunlu bir maaş veya sözleşme ücreti gibi olağan ve mutlak bir ödeme veya sözleşme ücretinin bir unsuru olmaması, sadece hizmetin daha iyi yürütülmesini sağlamak amacıyla emsallerine göre daha başarılı olduğu tespit edilen personele yapılacak bir ödeme olması nedeniyle personelin verimliliğinin ölçülmesinde dikkate alınacak kriterler belirlenmesi ve performansın bu kriterlere göre değerlendirilmesi gerekmektedir.
Değerlendirilme Kriterleri ve Değerlendirme Tablosunun; olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yapan personelin tespitinin yetkili organlarınca nasıl yapılacağına ilişkin olduğu anlaşılmış olup; teşvik ikramiyesi ödenecekleri onaylama yetkisi kendisine tanınmış olan Bakanın, bu yetkisi dahilinde teşvik ikramiyesi verilecek kişilere uygulanacak kriterleri genel bir düzenleme yaparak belirleyebilmesinin de mümkün olduğu açıktır.
Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu Değerlendirme Kriterlerinin 1. maddesinde; "Personelin, teşvik dönemini kapsayan süre içerisinde repertuarda ilan edilerek sergilenen tiyatro oyunlarında en az bir kez görev almış olması gerekmektedir." kuralına yer verilmiş olup; söz konusu kural ile teşvik dönemini kapsayan sürelerde personelin verimliliğinin, bir başka deyişle emsallerine göre daha başarılı olup olmadığının belirlenmesinde, teşvik dönemini kapsayan sürelerde fiilen görev yapma, sanatsal faaliyetlere katılımın, dikkate alındığı anlaşılmış olup; performans değerlendirilmesini sağlayan bu düzenlemenin, teşvik ikramiyesinin amacına uygun olarak anılan mevzuat çerçevesinde ve takdir yetkisi dahilinde yapıldığı sonucuna ulaşıldığından, söz konusu düzenlemede hukuka aykırılık görülmemiştir.
2022 yılı 1. teşvik ikramiyesinin ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Teşvik ikramiyesi ödenmesinde, personelin olağanüstü gayret ve çalışmaları olması ya da emsallerine göre daha başarılı olması vs. gibi özel durumlar aranmakta olup, dosyada yer alan mevcut bilgi ve belgelerden, davacının, 2022 yılı Ocak ve Haziran ayları arasında (1. teşvik dönemi içerisinde) herhangi bir oyun ya da etkinlikte görev almadığı, bununla birlikte bireysel işlemin dayanağı olan düzenlemenin de yukarıda açıklandığı üzere hukuka aykırı bulunmadığı dikkate alındığında; davacının 2022 yılı 1. teşvik ikramiyesinin ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemde de hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu durumda, 2022 yılı 1. teşvik ikramiyesinin ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Değerlendirme Kriterleri'nin 1. maddesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava konusu işlemler hukuka uygun bulunduğundan, bu işlemlere bağlı olarak davacının yoksun kaldığı ileri sürülen teşvik ikramiyesinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebinin de reddine karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 11/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.