4. Asliye Ticaret Mahkemesinde Görülen, Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan Alacak Davasında Sözleşme Feshi ve Teminat Güncelleme Farkı Talebi.
Özet: Davacı idare, davalı yüklenicinin üstlendiği doğalgaz boru hattı yapım işini sözleşmeye ve uzatılan sürelere rağmen tamamlayamaması üzerine sözleşmeyi tek taraflı feshetmiş; bu fesih nedeniyle yüklenicinin sunduğu kesin ve ek kesin teminatların Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve ilgili şartnameler uyarınca irat kaydedilerek, teminatların alındığı tarihten fesih tarihine kadar TÜİK ÜFE oranına göre hesaplanan 2.298.832,82 TLlik güncel değer farkının avans faizi ve yargılama giderleriyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmektedir.
T.C. ... 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/746 Esas - 2025/800
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ T.C. ... 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARARESAS NO : 2024/746 EsasKARAR NO : 2025/800BAŞKAN : ...ÜYE :...ÜYE : ....KATİP :...DAVACI : ...VEKİLLERİ : Av.... Av....DAVALI : ....VEKİLLERİ : Av.... Av. ....DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 05/11/2024KARAR TARİHİ : 19/11/2025GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : 21/11/2025 Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonucunda;Dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :İDDİA VE İSTEK :Davacı vekili sunduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili idare ile davalı yüklenici şirket arasında 2021/826416 ihale kayıt no ile 22.02.2022 tarihinde akdedilen sözleşme ile Hakkari ili Yüksekova ilçesini kapsar "Yüksekova İlçesi Doğal Gaz Boru Hattı Kalan İşlerin Tamamlatılması Yapım İşi" başlıklı toplam 164 kalem iş nevinin yapımı konusunda birim fiyatlı sözleşme imzalandığını, davalı yüklenicinin sözleşme gereği üstlendiği taahhütlerini tam olarak yerine getiremediğini, Sözleşmenin 26.maddesinde yazılı feshe ilişkin hususlarda 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ile Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerinin uygulanacağı açıklandığını, yüklenicinin kendi kusuru nedeniyle iş programının gerisinde kalması, uyarılara yanıt vermemesi, davalıya 72 gün süre uzatım verilmesine rağmen işin bitirilememesi ve davalı yüklenici tarafından 180 gün süre uzatım talep edilmesi ile bu süre zarfında da işin bitmediği gözönüne alındığında İşin süresinde tamamlanabilmesinin mümkün olamayacağı yerinde yapılan inceleme ve tespitler ile kesin biçimde anlaşıldığını, idarenin sözleşmeyi feshetmesi haline ilişkin olarak 4735 S.Y'nın 20.maddesi ile YİGŞ'nin 47/2. (a) maddesinde yer alan sözleşmenin feshine düzenlemeler ile sözleşmenin süresine ilişkin olarak 9.maddesinde yer alan düzenlemelerin mevcut olduğunu, davalı yükleniciye yer tesliminin 03.03.2022 tarihinde düzenlenen ortak tutanak ile yapıldığını, ayrıca yükleniciye talebi üzerine idare tarafından bu bitirme süresine ilave olarak 72 gün ve 180 gün süre verildiğini, süre uzatımına uygun olarak Master İş Programının iş bitim tarihi 13.05.2024 olarak revize edildiğini, ancak, davalı yüklenicinin yapımını üstlendiği sözleşmeye konu Onaylı Master İş Programına göre güzergah açma, boru dizgi, bükme, kaynak aktivitelerinde geride kalındığı ve devamındaki sıralı aktiviteleri başlanılmadığını, bu durumun projede gecikmeye sebebiyet vereceğinin tespit edildiğini, yüklenicinin projede yaşanan aksaklıklar ve gecikmeler nedeniyle aksiyon alınarak çalışmaların hızlandırılması konusunda bir çok kez yazılı olarak uyarılmasına rağmen olumlu bir gelişme kaydedilemediğini, işin revize edilen bitim tarihine kısa bir süre kalmasına [390 günlük sürenin tamamlanmasına] rağmen iş bitirme oranının düşük olduğunu, kalan kısa sözleşme süresinde işin fiilen bitirilmesinin fen ve sanat kuralları çerçevesinde mümkün olmadığı yerinde yapılan tespit ve incelemeler ile anlaşıldığını, bu nedenle müvekkili şirket Yönetim Kurulunun 30.04.2024 tarih ve 2024/12 sayılı karar ile sözleşmenin feshine ve Sözleşmeye istinaden alınan nakit teminatların haricindeki kesin ve var ise ek kesin teminatların irat kaydedilmesine karar verildiğini, davalı yüklenici tarafından müvekkiline 1.132.200,03-TL kesin teminat ile toplamı 310.754,03-TL olmak üzere toplam 1.442.954,06-TL bedelli 7 adet ek kesin teminat verdiğini, sözleşmenin 10.4.1. Maddesinde "Kesin teminatın ve ek kesin teminatın geri verilmesi hususunda Yapım İşleri Genel Şartnamesindeki hükümler uygulanır." denildiğini, 4735 sayılı KİSK'nun 20.maddesinde yüklenicinin kusuruna dayalı fesih halinde ihtara gerek kalmaksızın kesin teminat ve ek kesin teminatın gelir kaydedileceği, sözleşmenin feshedileceği, 22.maddesinde ise, 19,20, ve 21. madde hükmüne göre, sözleşmenin feshi halinde kesin teminat ile varsa ek kesin teminatın alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar TÜİK'ten alınacak ÜFE oranına göre hesaplanacak güncelleme fark tutarının da yükleniciden tahsil edilmesi gerekeceği, irat kaydının yine ... 47.maddesinde açıklandığını, davalı şirketten alınan kesin teminat ve ek kesin teminatların alınma tarihi ile sözleşmenin feshi arasında doğan fark bedelinin tespiti için TÜİK'den "Parasal Değer Güncelleme Raporları" alındığını, rapora göre teminatların güncel değerinin 3.741.786,88-TL, davalı yükleniciden tahsil edilemeyen kesin ve ek kesin teminat güncel değer farkının 2.298.832,82-TL olarak belirlendiğini beyanla fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 2.298.832,82- TL alacağın temerrüt tarihinden işleyecek avans faizi ve yargılama giderleri ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP VE SAVUNMA :Dava dilekçesi davalı yana tebliğ edilmiş, dosyamıza cevap dilekçesi sunulmamıştır. Davalı vekili duruşmada davanın reddini talep etmiştir. DELİLLER :-Taraflar arasında imzalanan sözleşme ve ekleri -Davacı kurum Yönetim Kurulunun 30/04/2024 tarih ve 2024/12 sayılı kararı -Bilirkişi raporu. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :Dava, taraflar arasında imzalanan eser sözleşmesinin tek taraflı olarak feshi nedeni ile davalı yüklenici tarafından davacıya verilen ve nakde çevrilen teminat bedellerinin güncellenmesinden kaynaklanan fark alacağının tahsili istemine ilişkindir. Davacı vekili duruşmada dava dilekçesini aynen tekrar ile istemi gibi karar verilmesini talep etmiştir.Dosyamıza örneği sunulan ve taraflar arasında imzalanan "Yüksekova İlçesi Doğal Gaz Boru Hattı Kalan İşlerin Tamamlatılması Yapım İşine" ait sözleşmenin incelenmesinde; davacı ... ve davalı yüklenici Şirket arasında sözleşme konusu yapım işinin ifasına yönelik olarak imzalandığı, 22.02.2022 tarihinde 18.870.000,53-TL bedelli olarak akdedilen sözleşmede işin ifa süresinin 390 gün olarak belirlendiği, 03.03.2022 tarihinde davalı yükleniciye sözleşme kapsamında yer tesliminin yapıldığı ve buna göre işin bitim tarihinin 28.03.2023 olarak belirlendiği, işin bitim tarihinin davacı İdare tarafından 16.06.2023 tarihine kadar uzatıldığı, yüklenici tarafından işin sözleşme ve eklerine uygun olarak tam ve gereği gibi ifa edilmemesi ve iş programının gerisinde kalması nedeni ile ... tarafından yükleniciye gönderilen ihtar yazılarından sonra davacı kurum Yönetim kurulu tarafından alınan 30/04/2024 tarih ve 2024/12 sayılı karar ile tek taraflı olarak feshedilerek sözleşme kapsamında davalı yükleniciden alınan kesin teminat ve ek kesin teminatların nakde çevrilerek irat kaydedilmesine karar verildiği anlaşılmıştır. Dosyamızda taraf delilleri toplanmış, dava konusu güncelleştirilmiş teminat mektubu alacağı yönünden mevcut ise; sözleşmenin haklı sebeple feshi olgularının gerçekleşip gerçekleşmediği ve buna bağlı olarak da davacının davalıdan irat kaydettiği banka teminat mektuplarından sonra talep edebileceği fark alacağı miktarı yönünden hesaplama yapılabilmesi için konusunda uzman bilirkişi heyetinden rapor temin edilmiştir. Dosyamıza sunulan 10.07.2025 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle; davacı idare'nin bir çok kez yüklenici (davalı) firmayı uyararak işin kabul hale getirilmesini talep ettiği, davalının ise işi geçici kabule hazır hale getiremediği, bu nedenle sözleşmenin davacı İdare Yönetim Kurulunun 30.04.2024 tarih ve 2024/12-64 sayılı kararı ile feshedildiği, davacı İdare tarafından fesih tarihine kadar 6 hakediş düzenlenlendiği ve bu kapsamda davalıya sözleşme fiyatlarına göre KDV dahil toplam 10.140.299,84 TL ödeme yapıldığı, davacının eksik hak ediş ödemesinin bulunmadığı, Yapım süresi ve verilen süre uzatımları içerisinde davalı yüklenicinin yalnızca %41 oranında fiziki gerçekleşme yaptığı ve uzatılmış süreye göre de işi geçici kabule hazır hale getiremediği, her bir teminatın .. .... rakamlarıyla güncellenmesi neticesinde, kesin ve ek teminatların Nisan 2024 fesih tarihi itibariyle toplam güncel değer farkının 2.177.155,45-TL olarak hesaplandığı belirtilmiştir. Bilirkişi heyeti raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, taraf vekillerinin gerekçeleri itirazları gözetilerek dava konusu güncelleştirmeden kaynaklanan fark teminat bedeli alacağının teminatların davacı tarafından nakde çevrildiği 2024 yılı Haziran ayı esas alınarak yeniden hesaplama yapılan ek rapor temin edilmiştir. Dosyamıza sunulan 24/09/2025 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda ise özetle; Bilirkişi Kurulu kök raporumuzda yapılan irdeleme ve değerlendirmeler ile varılan sonuçlar ve benimsenen kanaatlerinde değişiklik yapılmasını gerektirecek bir hususun bulunmadığını, her bir teminatın TÜİK Yİ-ÜFE rakamlarıyla güncellenmesi neticesinde, kesin ve ek teminatların gelir kaydedildiği Haziran 2024 tarihi itibariyle toplam güncel değer farkının 2.298.832,56-TL olarak hesaplandığı mütalaa edilmiştir. Bilirkişi heyeti ek raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, sunulan ek rapor Mahkememiz'ce dosya içeriğindeki veriler ve deliller ile uyumlu, denetime elverişli görülmekle yeniden rapor alınmasına gerek görülmemiştir. Dosyamızda davacı yan işveren, davalı yan ise; yüklenici konumundadır. Dava konusu talebin haklılığın irdelenmesinden önce taraflar arasındaki sözleşme hükümleri ile Yapım İşleri Genel Şartnamesinin konu ile ilgili düzenlemelerine değinmek gerekmektedir. Bu kapsamda taraflar arasındaki sözleşmenin "Sözleşmenin ekleri" başlıklı 8.maddesinde Yapım İşleri Genel Şartnamesinin sözleşme ekleri arasında yer aldığının açıkça belirtildiği, "İşe başlama ve bitirme tarihi" başlıklı 9.2 maddesinde açıkça yüklenicinin sözleşme konusu taahhüdünü tamamen işyerinin teslimi tarihinden itibaren 390 gün içerisinde tamamlayarak işi geçiçi kabule hazır hale getirmek zorunda olduğu, sürenin hesaplanmasında havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan dönemi ile resmi tatil günleri dikkate alındığından, bu nedenlerle ayrıca süre uzatımı verilmeyeceğinin kararlaştırıldığı, " Gecikme halinde uygulanacak cezalar ve sözleşmenin feshi" başlıklı 25.maddesinde sözleşmede belirtilen süre uzatım halleri hariç yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak işi bitirmediği takdirde en az 10 gün süreli yazılı ihtar yazılarak gecikme cezası uygulanacağının öngörüldüğü, sözleşmenin "Sözleşmenin Feshinbe İlişkin Diğer Şartlar" başlıklı 26.1 maddesinde ise; sözleşmenin İdare veya Yüklenici tarafından feshedilmesine ilişkin şartlar ve sözleşmeye ilişkin diğer hususlarda 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ile Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerinin uygulanmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Öte yandan, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunun 19. maddesinde; “Sözleşme yapıldıktan sonra mücbir sebep halleri dışında yüklenicinin mali aciz içinde bulunması nedeniyle taahhüdünü yerine getiremeyeceğini gerekçeleri ile birlikte yazılı olarak bildirmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve ek teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.", Aynı Kanunun 20. maddesinde; “Aşağıda belirtilen hallerde idare sözleşmeyi fesheder: a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi, (b) Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25 inci maddede sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi" hallerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.”,22. Maddesinde ise; “19 uncu maddeye göre yüklenicinin fesih talebinin idareye intikali, 20 nci maddenin (a) bendine göre belirlenen sürenin bitimi, 20 nci maddenin (b) bendi ile 21 inci maddeye göre ise tespit tarihi itibariyle sözleşme feshedilmiş sayılır. Bu tarihleri izleyen yedi gün içinde idare tarafından fesih kararı alınır. Bu karar, karar tarihini izleyen beş gün içinde yükleniciye bildirilir. 19, 20 ve 21 inci maddelere göre sözleşmenin feshedilmesi halinde, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar Devlet İstatistik Enstitüsünce yayımlanan aylık toptan eşya fiyat endeksine göre güncellenir. Güncellenen tutar ile kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tutarı arasındaki fark yükleniciden tahsil edilir. Hakedişlerden kesinti yapılmak suretiyle teminat alınan hallerde, alıkonulan tutar gelir kaydedileceği gibi, sözleşmenin feshedildiği tarihten sonra yapılmayan iş miktarına isabet eden teminat tutarı da birinci fıkra hükmüne göre güncellenerek yükleniciden tahsil edilir. Gelir kaydedilen teminatlar, yüklenicinin borcuna mahsup edilemez.” belirtilmiştir. Yapım işleri genel şartnamesi sözleşmesinin feshi ve tasfiye durumlarına ilişkin 47. Maddesinde “idare aşağıda belirtilen hallerde sözleşmeyi fesheder. Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idare en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi..” olarak belirtilmiştir.Dosyamızda davacı işveren davalı yükleniciye gönderdiği ihtar yazılarının sonuçsuz kalması ve sözleşme konusu işin davalı yüklenici tarafından iş programına uygun şekilde ve eksiksiz olarak ifa edilmemesi nedeni ile kurum Yönetim kurulu kararı ile tek taraflı olarak feshedildiği ve yüklenici tarafından verilen teminat ve ek kesin teminatların irat kaydedilmesine karar verildiği sabit ve çekişmesizdir. Dosyamıza sunulan ve Mahkememiz'ce de dosya kapsamındaki sözleşme ve diğer deliller çerçevesine denetime elverişli görülen bilirkişi heyeti ek raporu gözetildiğinde; davalı yüklenicinin sözleşme konusu taahhüdünü işin ifa süresinin bitmesine rağmen tam ve gereği ifa edemediği, işin ancak %41 oranındaki kısmının fiziki imalatlarını tamamlayabildiği ve davacı kurumun 01/03/2024 tarihli yazısı ile davalıya bildirilen 180 günlük süre uzatımı ile işin bitim tarihinin 13/05/2024 tarihi olarak revize edilmesine rağmen de işi sözleşmeye uygun şekilde geçici kabule hazır hale getiremediği, davalı yükleniciye muhatap davacı kurumun 18/03/2024 tarihli yazısında YİGŞ'nin 47.maddesine uygun olarak davalıya iletilen 10 gün süreli yazılı ihtarın da sonuçsuz kaldığı, bu nedenlerle davacı işverenin yukarıda değinilen sözleşmenin 26.maddesinin açık göndermesiyle 4735 sayılı kanunun 19 ve YİGŞ’nin 47.maddesine göre kesin teminatı ve ek kesin teminatı gelir kaydederek sözleşmeyi 30.04.2024 tarihinde haklı nedenle feshettiği, nakde çevirerek irat kaydettiği teminat ve ek kesin teminatların güncellenen tutarı ile kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tutarı arasındaki fark miktarı davacının davalı yükleniciden talep etmekte haklı olduğu kanaatine varılmıştır. Dosyamıza dava dilekçesi ekinde örneği sunulan ve davacı ... tarafından davalı yüklenici şirkete gönderilen dava konusu alacağın ödenmesi talepli ihtar yazısının ekindeki tebliğ belgesine göre davalı şirkete 05/08/2024 tarihinde tebliğ edildiği, ihtar yazısında davalı tarafa verilen 15 günlük ödeme süresinin sonrasında TBK 117.m. gereğince davalı yönünden temerrüt olgusunun gerçekleştiği saptanmıştır. Bu itibarla, açıklanan maddi ve hukuki olgular ile toplanan deliller kapsamında Mahkememiz'ce denetime elverişli görülmekle benimsenen bilirkişi heyeti ek raporu Mahkememiz'ce hükme esas alınarak davanın kısmen kabulüne, dava konusu güncelleştirmeden kaynaklanan fark teminat bedeli alacağının davalı yüklenici tarafından davacı işveren kuruma verilen 1.132.200,03-TL kesin teminat ile toplamı 310.754,03-TL olmak üzere toplam 1.442.954,06-TL bedelli 7 adet ek kesin teminatların davacı tarafından nakde çevrildiği 2024 yılı Haziran ayı esas alınarak yapılan hesaplama benimsenerek dava konusu 2.298.832,56-TL alacağın temerrüdün gerçekleştiği 21/08/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek ve hüküm kurmak gerekmiştir. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE; dava konusu 2.298.832,56-TL alacağın temerrüdün gerçekleştiği 21/08/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, 2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı nispi 157.033,25-TL olup davacı tarafından peşin yatırılan 39.258,32-TL harcın mahsubu ile bakiye 117.774,93-TL harcın davalıdan alınarak Maliye Hazinesine gelir kaydına, 3-Davacı tarafından peşin yatırılan 39.258,32-TL harç ile 427,60-TL başvurma harcı dahil olmak üzere toplam 39.685,92-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT gereğince nispi 339.836,56-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-(Reddine karar verilen alacak miktarı gözetilerek) Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT gereğince nispi 0,26-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-Davacı tarafından yatırılan gider avansından karşılanan ve aşağıda dökümü gösterilen toplam 25.662,50-TL yargılama giderinin HMK 326/2.m. gereğince red-kabul oranı (0,99) gözetilerek 25.662,49-TL'lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına, 7-6325 sayılı kanunun 18. m. gereğince 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin HMK 326/2.m. gereğince red-kabul oranı (0,99) gözetilerek 3.599,99-TL'lik kısmının davalıdan, bakiye arabuluculuk ücretinin ise; davacıdan alınarak Maliye Hazinesine gelir kaydına, 8-HMK 333.m. gereğince artan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE, Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 19/11/2025 Başkan .... ¸e-imzalıdırÜye ... ¸e-imzalıdırÜye ...¸e-imzalıdır Katip ...¸e-imzalıdır YARGILAMA GİDERİ DÖKÜMÜ: 1-Posta ve davetiye gideri : 162,50-TL 2-Bilirkişi ücreti : 25.500,00-TL TOPLAM : 25.662,50-TL