Danıştayda, sözleşmeli erin dolandırıcılık soruşturmaları sebebiyle güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanan sözleşme feshinin iptali istemiyle açılan davanın temyiz incelemesi.
Özet: Bir sözleşmeli erin, bilişim sistemleri aracılığıyla dolandırıcılık suçlamalarına yönelik devam eden soruşturmalar ve önceki benzer iddialar nedeniyle güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle sözleşmesinin feshedilmesi üzerine, bu işlemin iptali ve yoksun kaldığı maaş alacaklarının ödenmesi talebiyle açtığı dava, ilk derece ve bölge idare mahkemelerince reddedilmiştir. Mahkemeler, davacının hesabının para transferlerinde kullanılması, menfaat elde etmesi, iddia ettiği asıl faile karşı yasal işlem başlatmaması ve çok sayıda benzer soruşturmaya maruz kalması gibi hususları dikkate alarak güvenlik soruşturmasının olumsuz nitelendirilmesini ve fesih işlemini hukuka uygun bulmuştur. Davacı ise işlemin hukuka aykırı olduğunu, aleyhine kesinleşmiş bir karar olmadığını ve savunma hakkının kısıtlandığını ileri sürerek kararların bozulmasını istemektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YONİKİNCİ DAİREEsas No : 2024/603Karar No : 2025/5895 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... BakanlığıVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Bitlis ili, ... Komando Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, hakkında yürütülen güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunun olumsuz olduğundan bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve O-... sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı maaş alacaklarının hakediş tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarih ve ... soruşturma, ... karar numaralı; ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarih ve ... soruşturma, ... karar numaralı ve ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarih ve ... soruşturma, ... karar numaralı kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin kararların, dolandırıcılık suçunun unsurlarının oluşmaması nedeniyle verildiği, soruşturmaların bir kısmında davacının mağdurların zararını giderdiği bilgisinin yer aldığı, bu sebeple bir kısım müştekilerin davacı hakkındaki şikayetini geri çektiğinin anlaşıldığı, her ne kadar davacı hakkında yürütülen soruşturmaların üçü yönünden kovuşturmaya yer olmadığına kararı verilmiş ve davacı adli makamlar önünde hakkındaki iddiaları reddetmiş ise de; anılan kararların gerekçeleri, soruşturmalar kapsamında müştekilerin para gönderdiği hesabın davacıya ait olduğu, yatan para üzerinden davacının tasarrufta bulunduğuna yönelik tespitler, asıl fail dediği arkadaşı S.B'ye karşı başvurduğu herhangi bir dava ve şikayete UYAP kayıtları ve dosya kapsamıyla mevcut belgeler arasında rastlanılmaması, dolayısıyla; iddiasını destekler somut bir veri bulunmaması, davacının aynı suçtan çok sayıda soruşturmaya muhatap olması, halen yürütülen bir soruşturmanın mevcudiyeti, isnat olunan suçun niteliği ve askerlik mesleğinin önemi birlikte dikkate alındığında; ilgili mevzuat kapsamında davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz olarak nitelendirilmesi ve dolayısıyla davacının sözleşmeli er olma şartını kaybettiği değerlendirilmesi makul ve hakkaniyete uygun düştüğünden, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, işleme karşı yasal başvuru yollarının gösterilmediği, hukuki açıklama yapılmadığı, hakkında disiplin soruşturması mevcut olmadığı, savunmasının alınmadığı, eğitimde ve kıtada geçen süre zarfında disiplinsizliğinin ve yetersizliğinin bulunmadığı, hakkında aleyhe verilmiş bir karar bulunmadığı belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Bitlis ili, ... Komando Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapmakta iken hakkında yürütülen güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda "bilişim sistemleri banka ve kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık" suçundan, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma numaralı dosyası ve yine aynı suçtan ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı dosyasında soruşturmaların halen devam ettiği bilgisine istinaden ... tarih ve O-... sayılı işlemle sözleşmesinin feshedilmesi üzerine, işlemin iptali ile yoksun kaldığı maaş alacaklarının hak ediş tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Kaynak" başlıklı 3. maddesinin üçüncü fıkrasında; "Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak; güvenlik soruşturmasının sonucunun henüz gelmediği hallerde arşiv araştırması olumlu sonuçlanmış olmak" sözleşmeli er olabilmek için aranan şartlar arasında sayılmış; "Sözleşmenin idarece feshi" başlıklı 6. maddesinin dördüncü fıkrasında, "Sözleşmeli erbaş ve erlerin sözleşmeleri, aşağıdaki nedenlerle süresinin bitiminden önce feshedilir:h) Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanmak" kuralına yer verilmiştir. Öte yandan, 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeleri, kimler hakkında yapılacağını, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğunu, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağını, hangi mercilerin soruşturma ve araştırma yapacağını, Değerlendirme Komisyonunun oluşumu ve çalışma usul, esaslarını, veri güvenliği ile verilerin saklanma ve silinme sürelerini düzenlemektedir." kuralına; "Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar" başlıklı 3. maddesinde, "(1)Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır. (2) Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları hâlinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri, özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır." kuralına; "Güvenlik soruşturması" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin;a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin,b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin,c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir." kuralına; 'Değerlendirme Komisyonu' başlıklı 7. maddesinde, "(1) Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur. Değerlendirme Komisyonu; Cumhurbaşkanlığında İdari İşler Başkanının görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında genel sekreter yardımcısının, bakanlıklarda bakan yardımcısının, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, üniversitelerde rektör yardımcısının, valiliklerde vali yardımcısının başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur. Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakkındaki değerlendirme, ilgili bakanlık ya da kamu kurumları bünyesindeki Değerlendirme Komisyonunca yapılır.(2) Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir.(3) Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur." düzenlemesine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin, güvenlik soruşturmasında yer alan ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı ve ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı dosyalarında, bilişim sistemleri banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık suçlarından yürütülen soruşturmalarına istinaden tesis edildiği, temyize konu kararla, işlemin sebep unsuru olan bu iki soruşturma dışında ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarih ve ... sayılı soruşturmasının da değerlendirildiği ve gerekçede sebep unsuru olan iki soruşturma dışında UYAP kayıtları dikkate alınarak devam eden soruşturmalardan da bahsedildiği, dolayısıyla güvenlik soruşturmasına konu olmayan soruşturmaların da karara gerekçe olarak alındığı, güvenlik soruşturmasına konu olan her iki soruşturmada da davacı hakkında kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği görülmektedir. Bu durumda, idare tarafından tesis edilen işlemlere karşı açılan davalarda, idari yargı yerlerince, idarece ileri sürülen sebeplerle bağlı olunduğundan, idarece ileri sürülmeyen sebeplere dayalı olarak yargısal denetim yapılamayacağı ve güvenlik soruşturmasına konu her iki soruşturmada da davacı hakkında kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği dikkate alındığında; davacının sözleşmeli er olabilme koşullarını kaybettiğini kabul etmenin hukukun genel ilkeleri ile bağdaşmayacağı anlaşıldığından, davacı hakkında tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 22/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.