İstinaf Kararı: Borçlar Kanununun 107. maddesi uyarınca tevdi mahalli tayini davasında, taşıyanın katlandığı muhafaza ve icra satış masraflarının iadesi talebini reddeden ilk derece mahkemesi kararının incelenmesi.
Özet: Bu istinaf kararı, alıcının temerrüdü nedeniyle yükün teslim alınmaması üzerine Türk Borçlar Kanununun 107. maddesi uyarınca tevdi mahalli tayini ve akabinde satış işlemlerini gerçekleştiren bir nakliye şirketinin, bu süreçte katlandığı muhafaza ve icra satış masraflarının iadesi talebine ilişkindir; şirket, başlangıçta masrafların geri ödenmesi için başvurduğu ilk derece mahkemesi ve icra müdürlüğünden farklı gerekçelerle reddedildikten sonra, satış masraflarının İcra ve İflas Kanununun 138. maddesi uyarınca öncelikli alacak olduğu belirtilerek ilk derece mahkemesince ek bir kararla kısmen kabul edilen talebinin istinaf incelemesini konu edinmektedir.
T.C. ... ... DAİRESİ Esas-Karar No: ... - ...
T.C....BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ ... DAİRESİDOSYA NO : ... KARAR NO : ...T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN : ..... (...)ÜYE : ..... (...)ÜYE : ..... (...)KATİP : ..... (...) İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : ... (Ek Karar)NUMARASI : ... D.İş Esas - ... D.İş Karar Tevdi Mahali TaayiniTalep Eden/ DAVACI : ... ... ... ... LTD VEKİLİ : Av. Karşı Taraf/ DAVALILAR : 1 -... LIMITED VEKİLİ : Av. 2 -... SANAYİ TİCARET ANONİM ŞİRKETİ VEKİLİ : DAVANIN KONUSU : Tevdi Mahalinin Belirlenmesi (TBK M.107)TALEP : Teminat Bedelinin ve İcra Satış Masrafının İadesi ve Kira Bedelinin Ödenmesi KARAR TARİHİ : ...KARAR YAZIM TARİHİ : ...... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarih, ... D.İş Esas ve ... D.İş Karar sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;TALEP :Talep eden ... ... ... ... Ltd. vekili ... tarihli talep dilekçesinde; Mahkeme tarafından yürütülmekte olan ... D.İş sayılı dosyasında müvekkilinin yatırmış olduğu muhafaza masraflarının geri ödenmesine ilişkin yapmış oldukları taleplerinin ... tarihli ek kararı ile satış ve muhafaza masraflarının İİK 88. ve devamı maddeleri uyarınca muhafaza gideri kapsamında olduğu ve bunun satış işlemini yapan icra müdürlüğünün görev ve yetki alanında olup icra müdürlüğünce değerlendirilmesi gerektiği gerekçesi ile reddedildiğini, müvekkilinin katlanmak zorunda olduğu muhafaza masraflarının ödenmesi için ... 3. İcra Dairesine yapmış oldukları taleplerinin, "Alacaklı vekili tarafından müdürlüğümüze ... TL satış masrafı depo edilmiş olmakla; İcra müdürlüğünün kanunda belirtilen satış masrafı ödeme sorumluluğu bu miktardan ibaret olup; bunun dışında ödenmesi talep edilecek tüm kalemler için, malın esasına ilişkin birden fazla dava görülüyor olması ve müdürlüğümüzün ödemeye ilişkin bir görev tanımı bulunmaması sebebiyle ödeme işlemi ile ilgili olarak ödenecek miktar ve ilgilileri açıkça içeren Mahkeme kararı bulunmaksızın ödeme işlemi gerçekleştirilmeyeceğinden ödemeye ilişkin taleplerin reddine" şeklinde karar verildiğini, müvekkilinin işbu davaya konu yükün taşıyanı sıfatında olup kendi üzerine düşen edimlerin ifası için T.B.K. 107 kapsamında huzurdaki dosyayı açtığını ve yükün muhafaza masraflarına katlandığını, davaya konu yükün TBK m.108 kapsamında satışı yapılarak paraya çevrildiğini, gelinen noktada müvekkilinin sadece yükün taşıyanı olarak söz konusu muhafaza masraflarına katlanarak mağdur olduğunu, söz konusu yatırılan teminat bedelinin muhafaza masrafı olduğu açık ve bu bedelin satış sonrasında müvekkiline ödenmesi gerektiğini, ancak ... 3. İcra Müdürlüğü kendisine verilen yetkinin sınırlı olduğunu ve sadece satış ve nemalandırma yapmaya yetkili olduğunu, satış memuru olarak görevlendirildiğini, mahkeme kararı olmadan söz konusu nemayı bozarak muhafaza masraflarını ödeme işlemini gerçekleştiremeyeceği gerekçesiyle taleplerini reddettiğini, müvekkilinin üzerine düşen edimi yerine getirmek için işbu dosyayı ikmal etmiş olup, yaklaşık 2 yıldır yükün alıcısı yükünü teslim almadığını, söz konusu yükün nihai alıcısı konusunda halihazırda kesinleşen veyahut görülen bir mahkeme olmamakla birlikte bu hususun ne zaman açıklığa kavuşacağını da bilinmediğini, hal böyle iken müvekkilinin mağduriyetinin artmakta olup, hakkaniyete uygun olarak katlanmayı üstlenmiş olduğu muhafaza masrafları olan ... TL bedel ile nakliye ve depolama masrafı için yatırmış olduğu toplam ... USD bedelin müvekkil ... Shipping adına ahzu kabz yetkisi olan vekil hesabına ödenmesini talep etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:Mahkemece 11/02/2025 tarihli ek karar ile ; İş bu dosyada talep eden ... ... ... ... Ltd.'nin tevdi mahalli tayini ve akabinde satışına karar verilmesi talebinin karara bağlandığı değişik iş dosyası olduğu, Talep eden ... ... ... ... Ltd. vekilinin, alıcının temerrüdü dolayısıyla müvekkilinin hiç bir kusuru olmamasına rağmen yükümlülüklere katlanmak zorunda bırakılarak ödemiş olduğu, satış masrafları olan ... TL bedel ile nakliye ve depolama masrafı için yatırmış olduğu toplam ... USD bedelin kamu bankalarınca 1 yıl ve daha üzeri USD mevduat hesabına uygulanan azami faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesini talep ettiği, mahkemece taşımaya konu Ukrayna menşeli buğday yükünün; gemiden tahliyesi, tartımı için gerekli masrafı ile buğdayın belirlenen depoya nakli, kepçe yükleme ve istif çalışması,ve 1 yıllık depo kira bedeli toplamı ile buğday yükünün mahkemenin kararı gereği satış iş ve işlemlerinin ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası üzerinden gerçekleştirildiği, buna göre İ.İ.K. 138. maddesinde satış masraflarının ödenmesi öncelikli alacaklar arasında sayıldığından; tevdi mahalli isteyen ... ... ... ... Ltd. vekilinin talebinin kabulü ile satış sonrasında elde edilen bedelden ilgilinin katlanmak zorunda olduğu buğday yükünün satış masrafları olan ... TL bedel ile gemiden tahliyesi, tartımı, nakliye ve depolama masrafı için yatırmış olduğu ... Amerikan Doları (USD)'nın ödeme tarihindeki efektif satış kuru dikkate alınıp hesaplanarak, karşılığı gelen miktarın ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasından ihale bedeli olarak nemalandırılan miktardan ... ... ... ... Ltd.'ye ödenmesine, yine dava konusu buğday yükünün depolandığı ... ve Lojistik Anonim Şirketi vekilinin mahkemeye verdiği dilekçe ile mahkemece yapılan son ödemeden sonra ürünün depoda kaldığı süre olan ... aylık kira bedeli (... USD x ...) olan ...,00 Amerikan Doları karşılığı olan ... TL kira bedelinin ihale bedelinden taraflarına ödenmesine ilişkin talebinin ise; dava konusu buğday yükünün 1 yıllık kira bedeli ödendiğinden, son ödemenin yapıldığı tarihten satış sonrasına kadar ürünün ... ve Lojistik Anonim Şirketi deposunda kaldığı gözönünde bulundurularak ...,00 Amerikan Doları karşılığı olan ... TL kira bedelinin ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasından ihale bedeli olarak nemalandırılan miktardan ... ve Lojistik Anonim Şirketine ödenmesine, kalan ihale bedelinin İcra Müdürlüğünce mahkemeye gönderilmesine ve mahkemeye gönderilecek miktarın, Mahkeme hesabı adı altında en yüksek vadeli faiz oranıyla aylık vadeli mevduat hesabı açılacak hesapta nemalandırılmasına karar verilmesi gerektiği belirtilerek ; 1- Talep eden-tevdi mahalli isteyen ... ... ... ... Ltd vekilinin talebinin kabulü ile ... 3.İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasından ihale bedeli olarak bankada nemalandırılan miktardan;Talep edence nakliye, ilaçlama ve 1 yıllık kira ücreti olarak yatırılan toplam ... Amerikan Doların (USD)'dan iade edilen ... Amerikan Doları çıkıldıktan sonra kalan ... Amerikan Doları (USD)'nın ödeme tarihindeki efektif satış kuru dikkate alınıp hesaplanarak, karşılığı gelen miktar ile;Yine talep edence icra dosyasına satış masrafı olarak yatırılan ... TL'nin (icra dosyasında iadesine karar verilecek miktar düşülerek) ... ... ... ... Ltd.'ye İcra Müdürlüğünce ödenmesine,2- Dava konusu buğday yükünün ... aylık kira bedeli olan ...,00 Amerikan Doları karşılığı olan ... TL kira bedelinin ... ve Lojistik Anonim Şirketi'ne, İcra Müdürlüğünce ödenmesine,3- Kalan ihale bedelinin İcra Müdürlüğünce mahkememizce bildirilecek hesaba gönderilmesine, karar verilmiştir.Karara karşı, karşı taraf davalı ... Sanayi Ticaret Anonim Şirketi vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Karşı taraf/ Davalı ... Sanayi Ticaret Anonim Şirketi vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ... Pte Ltd.'den ... tarihinde ... metrik ton dökme buğday yükünü satın aldığını ve söz konusu yükün "..." gemisi ile ...'dan, .../Türkiye'ye taşınması husunda anlaştıklarını, satış sözleşmesine istinaden ... tarihli 1 ve 2 nolu konşimentolar tahtında yükün ...'ya taşındığını, söz konusu konşimentoların orijinallerinin bulunamaması sebebi ile yükün müvekkili tarafından teslim alınamadığını, yükün taşındığı "..." gemisinin donatanı ... Ltd. Tarafından yükün gemiden tahliye edilerek tevdi yerine boşaltılması talebi ile mahkemece ... tarihli Değişik İş kararı uyarınca yükün tevdi mahalli olarak belirlenen ... ve Lojistik A.Ş.'ye ait ... Limanı Antreposu'na tevdi edilmesine karar verildiğini, malın maliki olarak müvekkili ... San. Tic. A.Ş.'ne teslimi talebinde bulunmuş ise de malın alıcısı olan müvekkiline teslim edilmediğini ve talebin reddedildiğini, süreçte yük bozulacağı gerekçesiyle mahkemece TBK 108. maddesi kapsamında satıldığını ve yük bedelinin mahkeme hesabına depo edildiğini, satış işlemlerinin gerçekleşmesi üzerine tevdi mahalli başvurucusu donatanın nakliye, ilaçlama ve 1 yıllık kira ücreti olarak yatırılan bedelin iadesine yönelik talebi mahkemece tek cümlelik gerekçeyle kabul edilerek daha önce kullanılmayan kısımdan iadesine karar verilen bedel düşülmek suretiyle ... Amerikan Doları (USD)'nın ödeme tarihindeki efektif satış kuru dikkate alınıp hesaplanarak, karşılığı gelen miktar ile; Yine talep edence icra dosyasına satış masrafı olarak yatırılan ... TL'nin "..." gemisinin donatanı ... Ltd'ye ödenmesine karar verildiğini, kararın hukuka açıkça aykırı olduğunu, yerel mahkeme kararının aksine mahkemece satış bedelinden donatana ödenmesine karar verilen ... USD lik meblağın İİK 138. maddesi anlamında satış masrafı olmayıp tevdi mahalli talebi kapsamında donatan tarafından dosyaya yatırılan nakliye, ilaçlama ve 1 yıllık kira bedelinden ibaret olduğunu, dosyanın esasının taşıyanın teslim borcunun yerine getirilmesinin sağlanması olduğunu, buna göre iadesine karar verilen bedel düşülmek suretiyle hesaplanan ... Amerikan Doları (USD) tutarındaki meblağın satış masrafı olmayıp yükün tevdisi için başvurucu tarafından ödenen; tahliye, nakliye, tartım, istif ve 1 yıllık kira ücretinden ibaret olduğunu, asla kabul etmemekle birlikte başvurucunun satış bedelinin iadesine yönelik taleplerinden yalnIzca; ... TL'lik icra dosyasına yatırılan satış masrafının iadesi kabul edilebilir nitelikte olup, bu bedelin "satış masrafı" olarak yatırıldığını donatan tarafından başlangıçta yatırılan ... Amerikan Doları ise ne satış bedeli olarak yatırıldığını ne de satış amacıyla kullanıldığını, başvurucunun Tevdi Mahalli masrafı için yatırdığı tutarların iadesi talebinin "uyuşmazlığın esasına ilişkin olduğundan" başvurucunun sorumlu veya sorumlular hakkında esas dava açıp bu davadaki kararı kesinleştirmeksizin yükün satış bedelinden Tevdi Mahalli masraflarını tahsil etmesinin mümkün olmadığını, kararın bu yönüyle de hukuka aykırı olduğunu, yükün yerel mahkemenin TBK 108. Maddesi kapsamındaki satışının kesinleşmiş bir borcun ve ifa edilmemiş -muaccel- bir borcun karşılığında gerçekleştirilmediğini, uyuşmazlığa konu yük hakkında henüz yargılamaya konu dahi olmamış alacak ilişkisinden kaynaklı tevdi mahalli kararının devamında yükün tamamen zayi olması riski karşısında esas yargılama yapılmadan yükün satılarak nakde çevrilmesi amacıyla satışın gerçekleştirildiğini, talebin tedbir mahiyetinde ve "Değişik İş" türünde olup, bu tür dosyalar yaklaşık ispata dayalı ivedi niteliği gereği esas yargılamanın yapılmadığı ve esas uyuşmazlığı sona erdiren nitelikte karar verilmeyen işlerden olduğunu, Tevdi mahalli dosyalarında, mahkemeler işin esasına girmeksizin "tedbir" niteliğindeki kararlarıyla tevdi mahalline konu malın korunması için önlem almakta olduğunu, İşin niteliği gereği genellikle sadece evrak üzerinden inceleme yaptıklarını ve duruşma icra edilmeksizin yaklaşık ispat kuralı gereğince karar verildiğini, Başvurucunun tevdi mahalline başvurduğu sırada ileri sürdüğü iddiaların tamamen gerçek dışı olup yük alıcısı müvekkili şirket bedelini ödediği malın teslimini talep etmesine rağmen gemi tarafından malların teslim edilmediğini, başvurucunun tevdi mahalli ve satış masraflarının kendisine ödenmesi talebinin de yargılama sonucunda elde edilebilecek sonucu önceden sağlayan ve uyuşmazlığı esastan çözecek nitelikte bir kararı gerektirdiğini, TTK 1207. maddesi uyarınca gönderilen eşyanın teslimini istem hakkını kullanmazsa taşıtan navlun sözleşmesi gereğince navlunu ve diğer alacakları taşıyana ödemekle yükümlü olduğunu, tevdi mahalli masraflarından taşıtan sorumlu olduğundan tevdi mahalli masraflarının yükün satış bedelinden ödenmesinin hukuka aykırı olduğunu, Başvurucu donatan taşıyanın bu durumda iddia ettiği alacakları taşıtan konumda bulunan "..." veya "..." şirketinden talep etmesi ve mezkur masrafların bu şirketlerce ödenmesi gerektiğini, başvurucu ... Lımıted tevdi mahalli için ödediği masrafa ilişkin müvekkili ... ve diğer davalı ... şirketine karşı rehnin paraya çevrilmesi yoluyla ... müdürlüğü'nün ... E. sayılı icra dosyasından icra takibi başlattığını, itiraz üzerine takibin durdurulmasına karar verildiğinden başvurucunun derdest talebi hakkında karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, mahkemenin başvurucunun derdest ve yargılamaya muhtaç talebi hakkında hukuka aykırı gerekçelerle kabul kararı vermesinin hukuka aykırı olduğunu, ayrıca ... Tarihli İngiltere merkezli Gafta Tahkim Kuruluşu kararı uyarınca tevdi mahalli dosyasına konu ... mt buğday yükünün müvekkili ... şirketine ait olduğu nun tescillendiğini, ayrıca talep dilekçesinin taraflarına tebliğ edilmeksizin, savunma imkanı tanınmaksızın kabul kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, usul yönünden savunma hakkının netice olarak da mülkiyet hakkının ihlali niteliğinde olduğunu, başvurucunun yabancı olması nedeniyle yabancılık teminatı yatırtılmaksızın talebinin kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, sonuç olarak; yerel mahkemece yükün taraflarına teslimi talebinin her defasında "talebin esas yargılamayı gerektirdiği" gerekçesiyle reddedildiğini, yükün taraflarına ait olduğuna yönelik kesinleşmiş apostil şerhi Gafta kararının sunulması üzerine yüküm teslimi talebinin de kesinleşmiş tanıma-tenfiz kararı bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmişken başvurucunun esas yargılamayı gerektirir talebinin kanuna aykırı değerlendirmeyle müvekkilinin savunma haklarının kısıtlanması ve neticeten mülkiyet hakkının ihlali niteliğinde olduğunu, belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ:Talep, tevdi mahallindeki emtianın satış işlemlerinin gerçekleşmesi üzerine satış bedelinden, tevdi mahalli başvurucusu tarafından yatırılan, yükünzgemiden tahliyesi, tartımı için gerekli masrafı ile buğdayın belirlenen depoya nakli, kepçe yükleme ve istif çalışması ve bir yıllık depo kira bedeli toplamı ile buğday yükünün mahkemenin kararı gereği satış masraflarının iadesi ve depo sahibinin depo kira bedelinin ödenmesi istemine yöneliktir.İlk derece mahkemesince, masraf ve satış bedeli iadesinin ve depo sahibi Asil Depoculuğa ... aylık kira bedelinin satış bedelinden İcra Müdürlüğünce ödenmesi talebinin kabulüne karar verilmiş olup, karara karşı, Karşı taraf/ davalı ... Sanayi Ticaret Anonim Şirketi vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Somut olayda, ... San. AŞ (alıcı) ile ... Pte Ltd (Satıcı) arasında ... mt ton buğday yükünün satışı konusunda anlaşmaya varıldığı, yükün ... Ltd. tarafından ... ... Ltd (Donatan/taşıyan) arasında düzenlenen ... ... ile yükün varma limanında tahliyesi ile alıcısına teslime hazır olduğu, ancak konişmentonun orjinallerinin sunulmadığı ve taşıtan tarafından yükün alıcısına teslimi için yazılı talimat verilmediği belirtilerek, yükün alıcı firmaya teslim edilemediği, yükün tahliyesinin gecikmesinin liman, gemi ve yükten kaynaklanan masrafı ve zararı artıracağı ileri sürülerek gemi donatanının tevdi mahalli tayini talebinde bulunduğu, mahkemece talebin kabul edildiği ve ... firmasına belirlenen kira karşılığı yükün depolandığı, mahkemece yükün tahliyesi ve saklanması için gereken masrafların talep edenden alındığı, süreçte depodaki malın bozulma ihtimali nedeniyle satışına karar verildiği, açık artırıma ile İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasında yapılan satış sonucu ... TL satış bedelinin icra veznesine yatırıldığı, talep eden tarafından "nakliye, ilaçlama, kira için yatırılan ... USD ile ... TL satış masrafının icra dosyasındaki satış bedelinden ödenmesinin talep edildiği, yine ... şirketi tarafından ödenmeyen ... aylık kira bedeli olan ... USD (... TL)'nin ödenmesinin talep edildiği, Mahkemece ... tarihli ek karar ile yukarıda açıklandığı şekilde taleplerin kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.Talep, tevdi mahallindeki emtianın satışı sonucunda elde edilen satış bedelinden talep eden donatanın tevdii mahalli için talepte bulunduğu dosyaya "nakliye, ilaçlama, kira için yatırılan tutarın ve satış masrafının" iadesi talebine ayrıca emtianın bulunduğu depo tarafından bakiye kira bedelinin ödenmesi taleplerinin kabulüne ilişkin kararın istinafına ilişkindir.HMK'nın 387. maddesi uyarınca çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlara karşı, yani tevdi talebi sonunda verilen karara karşı istinaf kanun yolu açılmış ise de tevdi edilen emtianın satışı ile elde edilen tutardan satış masrafı ile nakliye, ilaçlama, kira için yatırılan tutarın ve kira bedelinin ödenmesi talebin kabulüne dair ara karara karşı istinaf kanun yolu açık değildir. İhtiyati tedbire ilişkin kanun yolu hükümlerinin kıyasen uygulanacağı düşünüldüğünde ise; HMK'nın 341/1. maddesi uyarınca, ilk derece mahkemelerinin nihai kararları ile ihtiyati tedbir talebinin reddine ve bu taleplerin kabulü halinde ihtiyati tedbire itiraz üzerine verilen kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabilir.Buna göre dava tevdii mahalli sonucunda yapılan satış bedelinden, masraf yapan talep edenin yapmış olduğu masrafların iadesine ilişkindir. Bu haliyle karar tevdi mahalli kararının ara kararı mahiyetindedir. Bu nedenle istinaf başvurusuna konu ilk derece mahkemesi kararına karşı kanun yolu açık değildir.Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, istinaf talebine konu ara kararına karşı istinaf başvurusu caiz olmadığından, istinaf başvurusunun usulden reddine dair aşağıdaki karar verilerek, aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile; 1- ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarih, ... D.İş Esas ve ... D.İş Karar sayılı kararı istinafa tabi kararlardan olmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 341/1 ve 352. maddeleri gereğince USULDEN REDDİNE, 2- Karşı taraf/ Davalı ... Sanayi Ticaret Anonim Şirketi tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının hazineye gelir kaydına, istinaf karar harcının ise istek halinde tarafa iadesine, 3- İstinaf kanun yoluna başvuru giderlerinin başvuran üzerinde bırakılmasına,4-Kararın tebliği ve harç işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine, Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu oy birliği ile kesin olarak karar verildi. 09/07/2025 .....Başkan ... ¸(e-imzalıdır) .....Üye ... ¸(e-imzalıdır) .....Üye ... ¸(e-imzalıdır) .....Katip ...¸(e-imzalıdır)