Danıştay 6. Daire, İzmir Menemende akaryakıt istasyonu vasfındaki taşınmazın revizyon nazım imar planında asgari koşulları sağlamadığı için ticaret alanına dönüştürülmesine yapılan itirazın reddi kararını değerlendirdi.
Özet: Akaryakıt istasyonu sahibi davacı şirketin, İzmir Büyükşehir Belediyesinin yeni 1/5000 ölçekli nazım imar planında mülkiyetindeki parselin akaryakıt istasyonu yerine ticaret alanı olarak belirlenmesine yaptığı itirazın reddi işleminin iptali talebiyle açtığı dava, parselin belediyenin belirlediği yeni akaryakıt istasyonu yer seçimi kriterleri olan minimum 40 metre cephe genişliği ve 2000 metrekare parsel büyüklüğünü karşılamaması nedeniyle reddedilmiştir; ilk derece ve istinaf mahkemeleri, söz konusu itirazın reddinde hukuka aykırılık bulunmadığına hükmetmiş olup, bu karar temyiz incelemesine sunulmuştur.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2022/2638Karar No : 2025/7133 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Petrol Ürünleri Nakliye Gıda Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: İzmir İli, Menemen İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alana yönelik hazırlanan ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli Menemen (Merkez Asarlık, Koyundere, Ulukent, Yahşelli) Revizyon ve İlave Nazım İmar Planı'na yapılan itirazın reddine ilişkin ... günlü, ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasında bulunan tüm bilgi belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, yürürlükteki 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında akaryakıt istasyonu kullanımında kalmakta ise de, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarihli, ... sayılı kararıyla kabul edilen Akaryakıt/LPG/Servis İstasyonlarının Yerseçimi ve İmar Planlarında Belirlenmesine İlişkin Uyulacak İlke ve Esaslar'da belirlenen minimum 40 metre cephe genişliği ve kavşak mesafesi ile yine minimum 2000 m² parsel büyüklüğü koşullarını sağlamadığı için 1/5000 ölçekli Menemen (Merkez Asarlık, Koyundere, Ulukent, Yahşelli) Revizyon ve İlave Nazım İmar Planı'nda akaryakıt istasyonu olarak belirlenmediği anlaşılan davacıya ait taşınmazın kullanım kararının yeniden akaryakıt istasyonu olarak belirlenmesine yönelik itirazın reddine ilişkin İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Belirtilen gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu .... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : İzmir İli, Menemen İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı, Menemen Belediye Meclisi'nin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliği'nde akaryakıt istasyonu olarak belirlenmiş olan, mülkiyeti davacıya ait taşınmaz, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin...tarihli,... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli Menemen (Merkez Asarlık, Koyundere, Ulukent, Yahşelli) Revizyon ve İlave Nazım İmar Planı'nda ticaret alanı olarak belirlenmiştir. 21.07.2020-19.08.2020 tarihleri arasında askıya çıkarılan söz nazım imar planına davacı tarafından askı süresi içerisinde taşınmazın kullanım kararının kazanılmış haklar gözetilerek akaryakıt ve servis istasyonu olarak belirlenmesi yönünde yapılan itiraz, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarihli, ... sayılı kararıyla reddedilmiştir. Bunun üzerine, söz konusu kararın iptali istemiyle, bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı, "varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan" olarak tanımlanmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Şehirlerarası özel otobüs terminali işletmesi ve akaryakıt istasyonları" başlıklı 80. maddesinde, "...Akaryakıt istasyonlarına izin verilmesi için nazım imar planında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi şarttır..." hükmüne yer verilmiştir. İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarihli, ... sayılı kararıyla kabul edilen Akaryakıt/LPG/Servis İstasyonlarının Yer Seçimi ve İmar Planlarında Belirlenmesine İlişkin Uyulacak İlke ve Esaslar'ın 2. maddesinde, akaryakıt ve servis istasyonları için minimum cephe genişliği 40 metre, minimum parsel büyüklüğü 2000 m2; 3. maddesinde ise minimum kavşak mesafesi 40 metre olarak belirlenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın incelenmesinden; İzmir İli, Menemen İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın Menemen Belediye Meclisi'nin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliğiyle küçük sanayi sitesi olan kullanım kararının akaryakıt istasyonu olarak değiştirildiği; söz konusu uygulama imar planı değişikliğinin ardından alınan ... tarihli, ... sayılı yapı ruhsatına istinaden taşınmaz üzerinde inşa edilen benzinlik ve müştemilatı için ... tarihli, ... sayılı yapı kullanma izin belgesinin ve 05.05.1999 tarihinde de geçiş yolu izin belgesinin düzenlendiği; tesisin davacı tarafından satın alındığı 2002 yılına kadar akaryakıt istasyonu olarak işletildiği, adına düzenlenen ... sayılı İşyeri (2. Sınıf) Açma ve Çalışma Ruhsatının alındığı 15.12.2004 tarihinden itibaren de davacı tarafından yine aynı amaçla kullanıldığı; 16.11.2015 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nca onaylanan 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planı'nda kentsel yerleşme alanı lejantında, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ...tarihli, ...sayılı kararı ile onaylanan 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı'nda küçük sanayi alanları lejantında, 29.10.1985 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Menemen (İzmir) Nazım İmar Planı'nda küçük sanatlar alanı lejantında kalan taşınmazın kullanım kararının İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarihli, ...sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli Menemen (Merkez Asarlık, Koyundere, Ulukent, Yahşelli) Revizyon ve İlave Nazım İmar Planı'nda ticaret alanı olarak belirlendiği; davacının söz konusu revizyon ve ilave nazım imar planına taşınmazının kazanılmış hakları da gözetilerek akaryakıt ve servis istasyonu alanı olarak belirlenmesine yönelik olarak askı süresi içerinde yaptığı itirazın, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin... tarihli, ... sayılı kararıyla, akaryakıt istasyonlarının İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin... tarihli... sayılı, ... tarihli, ...sayılı ve ... tarihli, ... sayılı kararlarıyla uygun bulunan Akaryakıt/LPG/Servis İstasyonlarının Yer Seçimi ve İmar Planlarında Belirlenmesine İlişkin Uyulacak İlke ve Esaslar doğrultusunda irdelenerek imar planlarında ayrıca belirlenmesinin gerektiği gerekçesiyle reddedildiği; söz konusu düzenlemede akaryakıt ve servis istasyonları için minimum cephe genişliğinin 40 metre, minimum parsel büyüklüğünün 2000 m2, minimum kavşak mesafesinin 40 metre olarak belirlendiği; davacıya ait taşınmazın söz konusu kriterleri karşılamadığı; öte yandan, 1985 tarihinde onaylanan önceki nazım imar planı paftasında, davacının itirazına konu revizyon ve ilave nazım imar planında taşınmazın güneyinde önerilen kavşağın bulunmadığı anlaşılmıştır.Söz konusu bilgiler ışığında, 1992 yılında yapılan uygulama imar planı değişikliğinin ardından mevzuata uygun olarak inşa edilen ve faaliyetlerine başlayan ve dava konusu işlem tarihinde de yine mevzuata uygun olarak faaliyetlerini sürdürmekte olan akaryakıt istasyonunun kullanım kararının ticaret alanına dönüştürülmesinin bireylerin mevcut hukuki durumlarının istikrarlı ve öngörülebilir olmasını öngören hukuki güvenlik ilkesiyle bağdaşmadığı, taşınmazın kullanımının akaryakıt ve servis istasyonu olarak değiştirilmesine yönelik itirazın İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nce reddine dair dava konusu işlemde de bu sebeple hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durumda, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/12/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi. X- KARŞI OY : Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı ve dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, kararın onanması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyorum.