İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, TBK m.107 uyarınca tevdi mahalli belirlenmesi talepli ticari davada hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddine karar verdi.
Özet: Ticari ilişki sonrası karşı tarafa gönderdiği ödemenin iade edilmesi üzerine borcundan kurtulmak amacıyla tevdi mahalli belirlenmesini talep eden davacının başvurusunda, mahkeme; taraflar arasında alacak konusunda bir uzlaşma değil ihtilaf bulunduğunu, alacaklı temerrüdü ve tevdi mahalli tayini şartlarının somut olayda oluşmadığını, davalının teslimle ilgili savunmalarının mevcut olduğunu tespit ederek, davacının hukuki yararının bulunmaması sebebiyle davanın usulden reddine karar vermiştir.
T.C.
İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESESAS NO : 2022/427 EsasKARAR NO : 2022/825DAVA : Tevdi Mahalinin Belirlenmesi (TBK M.107)DAVA TARİHİ : 25/05/2022KARAR TARİHİ : 18/10/2022Mahkememizde görülmekte olan davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkil şirket ile karşı taraf arasında ticari ilişki mevcut olduğu, anılan ilişkinin nihayete erdirilmesi aşamasında müvekkilce karşı tarafa ödenmesi gereken 41.507,73 TL bedel doğduğu, taraflar arasındaki cari hesaptan mahsup edilmek üzere müvekkil şirkete tevdi edilen çeklerin ödemesine müteakiben fazla kalan bedelin karşı tarafa iade edileceği ve bu şekilde aradaki ticari ilişkinin sonlandırılacağı, taraflarınca keşide edilen İzmir.... Noterliği 10.02.2022 tarih ve...yevmiye numaralı ihtarnamesi ile bildirildiği, daha sonra cari hesaptan yapılan mahsup uyarınca kalan 41.507,73 TL müvekkil şirketçe, karşı tarafın hesabına gönderilerek, ticari ilişki sona erdirildiği, fakat bu işlemden üç gün sonra karşı tarafça müvekkil şirketin organik bağı bulunan ...Nakliye İnşaat Taahhüt Ve İnşaat Malzem. Ltd. Şti'ne ait banka hesabına söz konusu tutarın iade edildiği, müvekkil şirketçe gönderilen İzmir ... Noterliği... yevmiye nolu ihtarnamesi ile; müvekkil şirkete tevdi edilen çeklerin, söz konusu ürünlerin nakliye bedellerine ilişkin ödemelere karşılık gelen tutarların cari hesaptan mahsup edilerek ödenmesi halinde bu bedellerin iade edilerek ticari ilişkinin sona erdirileceği ihtar edildiği, müvekkile iade edilmiş olan bedelin; karşı tarafa ödenebilmesi için tevdi mahalli tayinine ve söz konusu bedelin karşı taraf adına yatırılacağı bir banka ve hesap numarasının mahkemece belirlenerek taraflarına bildirilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Dosya, İzmir...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/05/2022 tarih, ... D.İş Karar sayılı kararı ile istemin çekişmesiz yargı işi olduğu ve esas numarası alınarak muhakeme edilmesi gerektiği belirtilerek, talep konusu itibariyle dosyanın esas kayıtla tevzii gerektiğinden yeniden tevzi edilmek üzere Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosu'na gönderilerek, dosya mahkememize tevzi edilmiştir. Mahkemenin, davanın esası hakkında yargılama yapabilmesi (davayı esastan inceleyebilmesi) için varlığı veya yokluğu gerekli olan haller, dava (yargılama) şartlarıdır. Davanın esası hakkında inceleme yapılabilmesi için varlığı gerekli hallere, olumlu dava şartları (görev, hukuki yarar gibi); yokluğu gerekli hallere ise olumsuz dava şartları denilmektedir (kesin hüküm gibi). Dava şartları, dava açılabilmesi için değil, mahkemenin davanın esası hakkında inceleme yapabilmesi (davanın esasına girebilmesi) için gerekli olan da denir.Dava şartlarından biri olmadan açılan dava da açılmış (var) sayılır, yani derdesttir. Ancak mahkeme, dava şartlarından birinin bulunmadığını tespit edince, davanın esası hakkında inceleme yapamaz; davayı dava şartı yokluğundan (usulden) reddetmekle yükümlüdür. Dava şartlarının bulunup bulunmadığı davada hakim tarafından kendiliğinden (re’sen) gözetilir; taraflar bir dava şartının noksan olduğu davanın görülmesine (esastan karara bağlanmasına) muvafakat etseler bile, hakim davayı usulden reddetmekle yükümlüdür.Esasa ilişkin nihai karar ile taraflar arasındaki uyuşmazlık (esastan) sona erer ve hüküm kesinleşince (kesin hüküm ortaya çıkınca), artık o uyuşmazlık (dava konusu) hakkında, aynı taraflar arasında, aynı dava sebebine dayanarak yeni bir dava açılamaz; açılırsa, kesin hükümden dolayı reddedilir (HMK m.303) (Kuru, Baki: Hukuk Muhakemeleri Usulü, İstanbul 2001, Cilt:3, s.3005).HMK'nın 382/(2)d-3 maddesinde "Tevdi mahalli belirlenmesi" Borçlar hukukundaki çekişmesiz yargı işleri olarak düzenlenmiştir.6098 Sayılı TBK 106. maddesine göre; "Yapma veya verme edimi gereği gibi kendisine önerilen alacaklı, haklı bir sebep olmaksızın onu kabulden veya borçlunun borcunu ifa edebilmesi için kendisi tarafından yapılması gereken hazırlık fiillerini yapmaktan kaçınırsa, temerrüde düşmüş olur." TBK'nın 107.maddesinde; "Alacaklının temerrüde düşmesi durumunda borçlu, hasar ve giderleri alacaklıya ait olmak üzere, teslim edeceği şeyi tevdi ederek borcundan kurtulabilir. " hükmüne yer verilmiştir. Yine aynı kanunun 187.maddesinde ise; "Kime ait olduğu çekişmeli bulunan bir alacağın borçlusu, ifadan kaçınabilir ve alacağın konusunu hâkim tarafından belirlenen yere tevdi etmekle borçtan kurtulur. Dava konusu olan çekişme mahkemece henüz sonuca bağlanmamış ve borç da muaccel ise, taraflardan her biri borçluyu, edimi tevdi etmeye zorlayabilir." hükmü belirtilmiştir.Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu alacak konusunda taraflar arasında uzlaşma değil ihtilaf bulunduğu, davalı tarafça teslimle ilgili savunmaların ileri sürüldüğü, somut olayda tevdi mahalli şartlarının oluşmadığı görülmekle, dava açılmasında hukuki yararın bulunmadığı, dolayısıyla davanın HMK'nun 114/1-h maddesi gereğince hukuki yarara ilişkin dava şartı yokluğundan usulden reddedilmesi gerektiği kanaatiyle aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.( Hukuk Genel Kurulu'nun 18/02/2021 tarih, 2017/(13)3-773 Esas, 2021/102 Karar sayılı kararı ) HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerektirici nedenlerle:1-Hukuki yarar yokluğu nedeniyle HMK nun 114(1)/h maddesinin yollaması ile HMK nun 115(2) maddesi uyarınca davanın, dava şartı yokluğu nedeni ile usulden REDDİNE, 2-Harçlar kanununun 22.maddesi uyarınca alınması gereken 80,70-TL maktu ilam harcının davanın açılışı sırasında İzmir...Asliye Ticaret Mahkemesi ... D.İş sayılı dosyasına yatırılan 133,00-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 52,30-TL harcın talep halinde davacı tarafa iadesine, 3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T hükümlerine göre hesap ve takdir edilen, 4.600,00- TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,5-Davacı tarafça peşin yatırılan gider avansından artan gider avansının HMK'nun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,Davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda HMK'nun 343 ve 345. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde Mahkememize veya Mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verilecek bir dilekçe ile İzmir Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 18/10/2022Katip...(e-imzalıdır) Hakim ... (e-imzalıdır)