Doğrudan Borçlandırma Sisteminde (DBS) yanlış borçlu bilgisi girişi ve sözleşme ihlali iddialarıyla bankanın açtığı menfi tespit davasına ilişkin istinaf mahkemesi kararı.
Özet: Davacı banka, davalı satıcının Doğrudan Borçlandırma Sistemi (DBS) sözleşmesine aykırı olarak, banka ile DBS protokolü ve kredi limiti bulunmayan gerçek fatura borçlusu yerine farklı bir tüzel kişiliği sisteme tanımlayarak fatura girişi yapması sonucu oluşan borçtan menfi tespitini talep etmektedir; zira davalı, bu sözleşmesel ihlaline rağmen banka aleyhine icra takibi başlatmış ve sehven itiraz edilememesi nedeniyle kesinleşen takibe konu bedelin haksız olduğunu iddia etmektedir.

T.C.

İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2024/587
KARAR NO: 2026/818
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 26/10/2023
NUMARASI: 2022/571 E. - 2023/785 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 07/05/2026
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA DİLEKÇESİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili banka ile davalı arasında Doğrudan Borçlandırma Sistemine (DBS) ilişkin 14/02/2022 tarihinde sözleşme imzalandığını, uyuşmazlığa konu olayda satıcı/sağlayıcı sıfatını haiz olan davalının, borçlusu dava dışı...Anonim Şirketi olan 25/03/2022 düzenleme tarihli ve 23/06/2022 vade tarihli ... fatura numaralı 50.082,03-USD tutarlı faturayı yukarıda izah edilen DBS sistemine girdiğini, ancak davalının DBS sistemine giriş sırasında, fatura borçlusu olarak fiili olarak faturada unvanı yer alan...Anonim Şirketi yerine müşteri sıfatıyla ...Anonim Şirketi'nin unvanına yer verdiğini, davalının doğrudan borçlandırma sistemine borçlu sıfatı ile unvan girişini yaptığı...ile müvekkili bankanın 22/03/2022 tarihinde DBS Alıcı Protokolünü imzaladığını ve DBS sistemine dahil olmayı, kendisine DBS kredi limiti tahsis edilmesini talep ettiğini, buna karşın davalının sisteme bilgilerini girdiği faturanın borçlusu...Anonim Şirketi'nin, müvekkili banka ile imzaladığı bir DBS sözleşmesi bulunmamakla birlikte, bu firmaya tahsis edilmiş bir kredi limiti de bulunmadığını, bir diğer anlatımla davalının doğrudan borçlandırma sistemine girdiği fatura bilgilerine konu fatura borçlusu ile sisteme tanımladığı fatura borçlusunun farklı tüzel kişilikler olduğunu, fatura borçlusuna müvekkili banka tarafından doğrudan borçlandırma sistemi kapsamında kredi limiti açılmadığı gibi, bu şirketin de sisteme dahil olmaya yönelik talebinin olmadığını, davalı ile müvekkili banka arasında imzalanan DBS Satıcı/Sağlayıcı Sözleşmesi'nin 2.a. maddesinde açık koşul olarak, sisteme girmeyi kabul eden müşterilerin müvekkili bankada hesap açacağı ve sözleşmeyi ekli protokolü imzalayacağının hüküm altına alındığını, yukarıda belirtildiği üzere 25/03/2022 düzenleme tarihli faturanın borçlusu...Anonim Şirketi arasında imzalanmış bir protokol bulunmadığını, davalı ile müvekkili banka arasında imzalanan DBS Satıcı/Sağlayıcı Sözleşmesi'nin 2.b. maddesinde, müvekkili bankanın kredi değerliliği açısından uygun gördüğü müşterilere kredi açabileceğinin hüküm altına alındığını, 25/03/2022 düzenleme tarihli faturanın borçlusu...Anonim Şirketi'ne müvekkili banka tarafından tahsis edilmiş bir limit olmadığı gibi, söz konusu şirketin müvekkili bankadan kredi açılmasına yönelik talebinin de olmadığını, davalı ile müvekkili banka arasında imzalanan DBS Satıcı/Sağlayıcı Sözleşmesi'nin 3.d. maddesinde, dosya transferi aracılığıyla davalı tarafından iletilecek bilgilerin içeriğinden ve sıhhatinden davalının sorumlu olduğunun hükme bağlandığını, ayrıca 3.e. maddesinde, satıcı/sağlayıcı ve müşteriler arasında ticari ve faturaya bağlı ihtilaflara ve uyuşmazlıklara müvekkili bankanın muhatap olmadığının davalı yanca kabul edildiğini, sözleşme hükümleri çerçevesinde davalının, müvekkili banka tarafından limit tahsis edilen ve sisteme dahil edilen müşterilerin borçlu olduğu faturaların doğru bilgiler ile sisteme girilmesi noktasında beyan ve taahhütte bulunduğunu, ancak 25/03/2022 düzenleme tarihli ve 23/06/2022 vade tarihli ... fatura numaralı 50.082,03 USD tutarlı faturanın davalının arzedilen sözleşmesel yükümlülüklerine aykırı olarak girildiğini, müvekkili banka tarafından davalıya gönderilen .... Noterliği'nin 05/07/2022 keşide tarihli ve ... yevmiye numaralı işlemine konu ihtar ile söz konusu aykırılıkların davalıya bildirildiğini, mezkur ihtara karşın davalının kötü niyetli bir tutum sergileyerek, hem müvekkili banka aleyhine hem de fatura borçlusu dava dışı...Anonim Şirketi aleyhine 25/03/2022 düzenleme tarihli fatura bedelinin ödenmesini teminen .... İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı dosyası nezdinde takip başlattığını, söz konusu ödeme emrinen müvekkili bankaya 25/07/2022 tarihinde KEP sistemi üzerinden tebliğ olduğunu, ancak müvekkili bankanın resmi yazışmalar birimi tarafından ödeme emri tebligatının sehven işleme alınmadığını ve ödeme emrine itiraz süresi içerisinde takibe itiraz edilemediğini, bu suretle mezkur icra takibinin müvekkili banka yönünden kesinleştiğini, bu aşamada icra müdürlüğünden kapak hesabı yapılması talep edilmiş olup, müvekkili banka tarafından takip tutarı icra müdürlüğüne ihtirazı kayıtla ödeneceğini, ancak icra müdürlüğüne haciz baskısı altında ödenecek tutarın, sözleşmesel yükümlülüklerine aykırılığı ve kötü niyeti sabit olan davalı tarafından çekilmesi halinde müvekkili bankanın zarara uğrayacağı izahtan vareste olduğunu, bu nedenlerle; öncelikle .... İcra Dairesi'nin .......E. Sayılı dosyasına müvekkili banka tarafından ödenecek takip tutarın davalıya ödenmemesi için İcra ve İflas Kanunu 72. maddesi uyarınca ihtiyatı tedbir kararı verilmesini ve yapılacak yargılama sonucunda .... İcra Dairesi'nin 2022/20220E. Sayılı dosyaya konu tutar yönünden müvekkili bankanın borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin davacı bankaya ve DBS sistemine güvenerek, dava dışı...AŞ'ye ürün tedarik ettiğini, teslim ettiğini, 3 ay vadeli olacak şekilde faturayı DBS sistemine yüklediğini, faturanın bankaca onaylandığını, garanti verildi konumunda olan her faturanın istisnasız ödenmesi gerektiğini, ancak dava dışı borçlu şirketin vade tarihinde borcu ödemediğini, davacı bankanın da...A.Ş. yerine aynı yerde meskun organik olarak birbirine bağlı diğer şirketi olan ...A.Ş. tanımlandığından bahisle fatura ödemesini gerçekleştirmediğini, ihtilaf konusu faturanın, davacı bankanın bilgisi ve onayı dahilinde sisteme yüklendiğini, bankanın ödemenin yapılacağı teyidini verdiğini, bankanın, kendi hatasını ya da borçlunun kasti yanıltmasını kabullenememekte olduğunu, faturada geçen borçlu adının, davacı bankaya işlemler daha başlamadan önce bildirildiğini ve borçlu adı davacı tarafça onaylanarak ilgili şubeye bildirim sağlandığını, fatura kabul edilip garanti altına alındıktan ve mal teslim edildikten iki ay sonra faturanın kabul edilmediğinin ifade edilmesinin mümkün olmadığını, bankacılığın bir güven ilişkisi olduğunu, hafif kusurdan dahi bankanın sorumlu olduğunu, iki şirketin ortaklarının aynı olduğu ve ticaret sicilinde kayıtlı adreslerinin de aynı olduğunu, dolayısıyla aralarında organik bağ olduğunu, bu durumun davacı banka çalışanları tarafından da bilinmekte olduğunu, bu nedenle ihtilaf konusu faturaya davacı banka tarafından garanti verildiğini, ancak bahsi geçen dava dışı iki şirketin de davacının aynı şubesinde hesaplarının bulunduğu düşünüldüğünde bahse konu hatanın yapılma ihtimalinin çok düşük olduğunu, davacı bankanın, müvekkili şirket ile akdettiği sözleşmenin gereğini yerine getirmesi gerektiğini, tüm bu nedenlerle davanın reddini ve .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasının üzerindeki ihtiyati tedbir kararının kaldırılarak, davacının borçlu olduğunun tespitinin yapılmasını talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk Derece Mahkemesi kararıyla;" ... Buna göre davacı banka ile...Anonim Şirketi arasında imzalanmış herhangi bir DBS sözleşmesi bulunmamaktadır. Davacı bankanın e-maili ve keşide etmiş olduğu ihtarnameler dikkate alındığında, davacının icra müdürlüğüne ödemiş olduğu tutarın karşılıklı protokol imzalamayan...Anonim Şirketi adına kesilen faturalardan kaynaklanması nedeniyle davacı bankanın davalıya borçlu bulunmadığı anlaşılmıştır. Davalı tarafça, davacı bankaya gönderilen 02/03/2022 tarihli e-mail dikkate alındığında, davacı bankanın takibe konu faturaya garanti verdiği ileri sürülmüşse de, söz konusu e-mail içeriğinin incelenmesinden(davacı bankanın cevabi e-mailinde; "... şubesine bildirildi. Aksiyon o şubeden alınacak. Sizin yapmanız gereken ilave bir durum söz konusu değildir" şeklinde ifadeler yer almaktadır), davacı bankaca...Anonim Şirketi'nin DBS sistemine dahil edilmediği, adına kesilen fatura için herhangi bir garanti verilmediği, hatta davacı banka tarafından davalıya gönderilen 03/06/2022 tarihli e-mail ile, dava konusu faturanın DBS müşterisi olmayan bir tüzel kişiliğe ait olduğunun bildirildiği anlaşılmakla, davalı tarafın bu yöndeki iddialarına itibar edilmemiştir. "gerekçesi ile,
-Davacı tarafça davalı aleyhine açılan davanın KABULÜ ile, davacı tarafın .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası nedeniyle davalı tarafa borçlu olmadığının TESPİTİNE, karar verilmiştir.
İSTİNAF:
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin, dava dışı...A.Ş. ile kuracağı ticari ilişkide fatura ödemelerini garantiye almak amacıyla davacı Kuveyt Türk Bankası ile 14.02.2022 tarihinde Doğrudan Tahsilat Sistemi (DBS) sözleşmesi imzaladığını, sözleşme aşamasında ve sevkiyat öncesinde çalışılacak şirketin "Forta Dış Ticaret" olduğunu açıkça bildirdiğini, bankanın ise bu talebi kabul ederek işlemlerin ilgili şubece tamamlanacağını ve müvekkilin yapması gereken bir şey kalmadığını e-posta ile teyit ettiğini, bu onaya ve bankanın "güven kurumu" olma vasfına güvenen müvekkilin ürünleri teslim ederek 25.03.2022 tarihli faturayı sisteme yüklediğini, faturanın sistemde "garanti verildi" şeklinde onaylandığını görmesine rağmen bankanın sistemde hata yaparak veya bilerek borçlu kısmına organik bağı bulunan diğer şirket olan ...A.Ş.'yi tanımladığını, müvekkilin durumu fark edip tekrar sorması üzerine banka yetkililerinin "garanti verilen her faturanın istisnasız ödeneceği" şeklinde yazılı teyit verdiğini, ancak vade geldiğinde bankanın ödemeyi yapmadığını, bankanın kendi hatasına dayanarak sorumluluktan kaçamayacağını ve ağırlaştırılmış özel sorumluluk altında olduğunu, ilk derece mahkemesinin ise dosyadaki açık e-posta delillerini ve faturanın sistemdeki onaylı halini görmezden gelerek, bankanın aylar sonra verdiği müşteri değildir şeklindeki haksız beyanını hükme esas alıp hatalı bir karar verdiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davalının istinaf dilekçesinde belirttiği e-posta yazışmalarının sadece talebin şubeye iletileceğine dair bir cevap olduğunu ve delil sayılamayacağını, davalının fatura kesmeden önce bankadan teyit almadığını ve fatura yüklediği ekran görüntüsünde borçlu olarak ...A.Ş. isminin görünmesine rağmen dikkatsiz davranarak farklı bir şirket adına fatura girdiğini, bilirkişi raporunda bankanın limit açılan bayileri ana bayiye bildirmesi gerektiğinin belirtildiğini ancak ...ile ilgili böyle bir bildirim yapılmadığını, bir an için e-postanın garanti olduğu düşünülse bile bankanın çift imza kuralı gereği bu yazışmanın geçersiz olduğunu, imzalanan DBS sözleşmesi uyarınca sisteme girilen bilgilerin doğruluğundan davalının sorumlu olduğunu ve faturaya bağlı uyuşmazlıklarda bankanın taraf yapılamayacağını, dava dışı şirketler arasında organik bağ olsa bile her iki şirketin farklı tüzel kişilikleri olduğunu ve bankanın birinin borcundan diğerini sorumlu tutma yetkisinin bulunmadığını belirterek davalının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dava, İİK 72 maddeye göre açılan menfi tespit davasıdır.
.... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında, davalı alacaklı şirket tarafından, borçlular davacı banka ve dava dışı...Anonim Şirketi aleyhine 22/07/2022 tarihli, 25/03/2022 düzenlenme, 23/06/2022 vade tarihli ve 42.442,40-USD tutarlı faturaya dayalı, 42.442,40-USD asıl alacak ve 1.584,52-USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 44.026,92-USD(1,00-USD*17,6864-TL=778.677,72-TL) alacağın, tahsilde tekerrür olmamak, asıl alacağa aylık %4 oranında ve değişen oranlarda işleyecek sabit oranlı faizi, fiili ödeme günündeki efektif satı kuru üzerinden tahsili amacı ile ilamsız icra takibi başlatılmıştır.
Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
04/05/2023 havale tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle;" davaya konu adına fatura düzenlenen ...Anonim Şirketi ile davacı banka arasında herhangi bir protokol olmadığı, banka tarafından bu şirkete açılmış bir limit ve bu şirket adına düzenlenen faturaların ödeneceğine dair bir taahhüt bulunmadığı, bankanın her alt bayi ile yapılan protokol akabinde limit açılan alt bayilerin, ana bayi konumunda olan davalı şirkete e-posta ile bildirim yapıldığı, davaya konu 50.082,03-USD'lik faturanın ...adına düzenlendiği, ancak sisteme ...Anonim Şirketi adına girildiği, davacı bankanın e-maili ve keşide etmiş olduğu ihtarname dikkate alındığında, davacının icra müdürlüğüne ödemiş olduğu tutarın karşılıklı protokol imzalamayan ...adına kesilen faturalardan kaynaklanması nedeniyle davacı bankanın borçlu bulunmadığı, yapılan e-mail yazışmalarının garanti verildiği anlamına gelip gelmediğinin tespiti hususunun mahkemenin takdirinde olduğu" belirtilmiştir.
Dava dilekçesi ekinde sunulan sözleşmede ... A.Ş.'nin müşteri, davacı bankanın ise kredi kullandıran olduğu, dosya kapsamına sunulan Protokolün 6. Maddesinde; "satıcı/sağlayıcı tarafından aralarındaki anlaşmaya aykırı olarak fatura düzenlenmesi ve bu fatura bedelinin Bankaca ödenmesi (kredi kullandırılması) durumunda, Bankaca yapılan işlemlerin geçerli olacağı, müşterinin sorunu satıcı/sağlayıcı ile çözeceği, Bankaya karşı talepte bulunmayacağını gayrı kabili rücu eder." hükmü düzenlenmiştir.
... ile davacı banka arasındaki sözleşme 2/a maddesinde, sisteme girmeyi kabul eden müşterilerin, Bankanın kendilerine en uygun şubesinde hesap açacakları ve Banka ile sözleşmenin ayrılmaz parçası olan Protokolü imzalayacakları,
Sözleşmenin 2/b maddesinde, Bankanın kredi değerliliği açısından uygun gördüğü müşterilerine kredi açacağı, satıcı/ sağlayıcının söz konusu müşterilere tahsis ettiği limitleri, bu limitlerdeki değişiklikleri ve limit tahsisinde dikkate edilen asgari kriterleri sözleşmenin imzalanmasını müteakip 3 gün içerisinde bankaya verecektir. (Bankaca tahsis edilecek kredilere gösterge oluşturması maksadıyla)
Sözleşme hükümlerinde, satıcı/sağlayıcının Bankaya ilettiği bilgi içeriklerinden kendisinin sorumlu olduğu "Sistemin Esasları ve İşleyişi" başlıklı 3/o bendinde; "Banka satıcı/sağlayıcı tarafından bildirilen müşteri bilgilerinin hatalı olması nedeniyle farklı bir müşteri hesabının borçlandırılması halinde veya ilgili müşteri hesabının olması gerekenden fazla borçlandırılması ve Bankanın ilgili müşteriye (cebren ve rızaen) bir ödeme (iade) yapması halinde, ödediği/ödeyeceği bu tuturları tüm ferileriyle birlikte satıcı/sağlayıcının Banka nezdindeki hesabından mahsup suretiyle tahsile yetkilidir, hükümleri düzenlenmiştir.
Somut olayda, davacı banka ile davalı arasında Doğrudan Borçlandırma Sistemine (DBS) ilişkin 14/02/2022 tarihinde sözleşme imzalandığı, Satıcı/sağlayıcı sıfatını haiz olan davalının, borçlusu dava dışı...Anonim Şirketi olan 25/03/2022 düzenleme tarihli ve 23/06/2022 vade tarihli ... fatura numaralı 50.082,03 USD tutarlı faturayı DBS sistemine giriş sırasında, fatura borçlusu olarak fiili olarak faturada unvanı yer alan...Anonim Şirketi yerine müşteri sıfatıyla ...Anonim Şirketi'nin unvanına yer verdiği, adına fatura düzenlenen ...Anonim Şirketi ile davacı banka arasında yukarıda açıklanan sözleşme ve protokol hükümlerine göre imzalanmış herhangi bir protokol bulunmadığı, banka tarafından bu şirkete açılmış bir limit ve bu şirket adına düzenlenen faturaların ödeneceğine dair bir taahhüt bulunmadığı, bankanın her alt bayi ile yapılan protokol akabinde limit açılan alt bayilerin, ana bayi konumunda olan davalı şirkete e-posta ile bildirim yapıldığı, Davacı bankanın e-maili ve keşide etmiş olduğu ihtarnameler dikkate alındığında, davacının icra müdürlüğüne ödemiş olduğu tutarın, karşılıklı protokol imzalamayan...Anonim Şirketi adına kesilen faturalardan kaynaklanması nedeniyle davacı bankanın davalıya borçlu bulunmadığı anlaşılmıştır.
Davalı tarafından istinafında, davacı bankaya gönderilen 02/03/2022 tarihli e-mail dikkate alındığında, davacı bankanın garanti verdiğini ileri sürmüş ise de, davacı bankanın cevabi 02/03/2022 tarihli e-mailinde; "... şubesine bildirildi. Aksiyon o şubeden alınacak. Sizin yapmanız gereken ilave bir durum söz konusu değildir" şeklinde olduğu, davacı bankanın cevabi 31/03/2022 tarihli e-mailinde;" garanti verildi konumunda olan her fatura istisnasız ödenir." şeklinde olduğu, ekran görüntüsünde, ...A.Ş adı ve faturaya garanti verildiğinin yazıldığı, fatura içeriğinin ise...Anonim Şirketi olduğu bu şirket ile yapılmış bir anlaşma bulunmadığından bu yazışmalardan davacının faturaya onay verdiği anlamı çıkartılamayacağından bu istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.
Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davalı istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Usûl ve yasaya uygun İstanbul .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../10/2023 tarih ve 2022/..... E., 2023/..K. sayılı kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 53.191,47 TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 13.298,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 39.893,47 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,
3-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4- İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,
5- Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 07/05/2026