Boşanma davasında eşin ölümü üzerine TMK 181/2 gereği sağ kalan eşin kusurunun belirlenmesi ve istinaf/temyiz hakkı sınırlamalarının Yargıtay tarafından incelenmesi.
Özet: Yargılama sırasında eşlerden birinin ölümüyle konusuz kalan boşanma davasının, Türk Medeni Kanununun 181/2. maddesi gereğince sağ kalan eşin boşanmaya sebebiyet verecek derecede kusurlu olup olmadığının tespitine dönüştüğü davalarda, istinaf kanun yolunda ileri sürülmeyen hususların temyiz edilemeyeceği; ancak, bölge adliye mahkemesince sağ kalan eşin boşanmaya sebep olacak derecede kusurlu olduğunun tespiti doğru bulunmasına rağmen, kusur tespiti davasında haklı çıkan ölen eş mirasçıları yararına vekalet ücreti ile yargılama giderine hükmedilmemesi nedeniyle kararın bozulması gerektiği belirtilmiştir.
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2370 E., 2025/1116 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Fethiye Aile MahkemesiSAYISI : 2020/100 E., 2023/1110 K. Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm sağ kalan kadın eş vekili tarafından kusur belirlemesi, maddî ve manevî tazminat ile nafaka talepleri hakkında karar verilmesine yer olmadığına kararı verilmesi yönünden; ölen erkek eş mirasçılarının vekilleri tarafından kusur belirlemesi, vekâlet ücreti, yargılama giderleri, Bölge Adliye Mahkemesinin erkek yönünden kusur belirlemesinin kesinleştiğine ilişkin tespiti ile fer'i talepleri yönünden temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda;1.6100 sayılı Kanun'un öngördüğü yargılama sistemine göre İlk Derece Mahkemesinin kesin olmayan kararına karşı önce istinaf yoluna başvurulabilmektedir. İstinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, başvuran tarafın istinaf başvurusunun usulden ya da esastan reddine karar verilebilir veya İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulabilir. Bu durumda Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı, istinaf başvurusu reddedilen tarafın ya da istinaf incelemesi sonucunda İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeni hüküm kurulması hâlinde aleyhine karar verilen tarafın temyiz hakkı bulunmaktadır. Başka bir deyişle istinaf başvurusunun reddi hâlinde Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı temyiz hakkı sadece istinaf başvurusu reddedilen tarafa ait olup bu hâlde İlk Derece Mahkemesi kararını istinaf etmeyen tarafın temyiz hakkı bulunmadığı gibi İlk Derece Mahkemesi kararını sınırlı olarak istinafa getiren tarafın açıkça istinaf etmediği konularda da temyiz hakkı bulunmamaktadır. Somut uyuşmazlıkta, İlk Derece Mahkemesi kararının sağ kalan kadın eş vekili tarafından kusur belirlemesi, maddî ve manevî tazminat ile nafaka talepleri hakkında karar verilmesine yer olmadığına kararı verilmesi yönünden; ölen erkek eş mirasçılarının vekilleri tarafından vekâlet ücreti ve yargılama giderleri yönünden istinaf edildiği ve Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verildiği anlaşılmakla; ölen erkek eş mirasçılarının kusur belirlemesine yönelik açık bir istinaf talepleri olmadığından onlar yönünden kesinleşmiştir. Bu nedenle ölen erkek eş mirasçıları vekillerinin kusur belirlemesi yönünden temyiz dilekçelerinin ayrı ayrı reddine karar vermek gerekmiştir.2.Sağ kalan kadın eş vekilinin tüm, ölen erkek eş mirasçıları vekillerinin sair yönlerden temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:a.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre ve özellikle kusur tespiti davasında ölen eşin kusur belirlemesinin yapılamayacağı, sağ kalan eşin boşanmaya sebebiyet verecek derecede kusurlu olup olmadığının tespiti ile yetinilmesi gerektiği, İlk Derece Mahkemesince ölen eşe hatalı olarak kusur yüklenmiş ise de bu husus ölen erkek eşin mirasçıları tarafından istinaf sebebi yapılmadığından Bölge Adliye Mahkemesince değerlendirilmemesinin yerinde olduğunun anlaşılmasına göre sağ kalan kadın eş vekilinin tüm, ölen erkek eş mirasçıları vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.b.Dava; evlilik birliğinin sarsılması hukuki sebebine dayalı boşanma istemine ilişkin olup yargılama sırasında erkeğin 23.04.2021 tarihinde ölümü ile evlilik birliğinin sona erdiği, boşanma davasının konusuz kaldığı anlaşılmıştır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 181 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereği erkek mirasçılarının kusur tespiti yönünden devam ettiği davada; İlk Derece Mahkemesince, 4721 sayılı Kanun'un 181 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereği sağ kalan kadın eşin boşanmaya sebebiyet verecek derecede kusurlu olduğunun tespitine yönelik kurulan hüküm doğru ise de; boşanma davasının 4721 sayılı Kanun'un 181 inci maddesi hükmü uyarınca sağ kalan eşin kusur tespiti davasına dönüştüğünün ve münhasıran sağ kalan eş yönünden kusurlu olup olmadığının tespiti yapılması gerektiği, boşanma davası konusuz kaldığından sağ kalan kadın eşin davacı sıfatının da artık kalmadığı ve toplanan delillere göre sağ kalan kadın eşin boşanmaya sebebiyet verecek derecede kusurlu olduğunun tespit edilmesine göre ölen erkek eşin mirasçılarının davasının kabul edilmiş olduğu, bu hale göre kusur tespiti davasında haklı çıkan ölen erkek mirasçıları yararına vekâlet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesi gerekirken sağ kalan kadın eş yararına vekâlet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.KARARAçıklanan sebeplerle;1.Ölen erkek eş mirasçıları vekillerinin, kusur belirlemesine yönelik temyiz dilekçelerinin istinaf edilmeyen yön temyiz edilemeyeceğinden REDDİNE,2.Sağ kalan kadın eş vekilinin tüm, ölen erkek eş mirasçıları vekillerinin diğer hususlara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;a.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının, vekâlet ücreti ve yargılama gideri yönünden ORTADAN KALDIRILMASINA,b.İlk Derece Mahkemesi kararının vekâlet ücreti ve yargılama gideri yönünden ölen erkek eş mirasçıları yararına BOZULMASINA,c.Sağ kalan kadın eş vekilinin tüm, ölen erkek eş mirasçıları vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozma kapsamı dışında kalan temyize konu bölümlerinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine, yatırılan harcın mahsubuna,Temyiz peşin harcının istek halinde yatıran davalı mirasçılarına geri verilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,27.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.