konut yapı kooperatifi üyeliğinden istifa eden ortağın, kooperatifin sonradan belirlediği ek borçlardan sorumlu tutulup tutulamayacağına dair hukuki uyuşmazlığın temyiz incelemesi.

Konut yapı kooperatifi üyeliğinden istifa eden ortağın, kooperatifin sonradan belirlediği ek borçlardan sorumlu tutulup tutulamayacağına dair hukuki uyuşmazlığın temyiz incelemesi.

Özet: Davacı, kooperatifin tasfiyesine yönelik genel kurul kararı sonrası komisyonca belirlenen borcunu ödeyerek ortaklıktan noter aracılığıyla istifa ettiğini ve taşınmazını devrettiğini belirterek, sonradan alınan yeni bir genel kurul kararıyla istenen ek bedelden sorumlu olmadığını, üyeliğinin sona erdiğini ve borçlu olmadığının tespitini talep ederken; davalı, kooperatifin borçları tasfiye edilmeden ortağın ayrılmasının haksızlık yaratacağını, davacının borcunu tam ödemediğini, yeni genel kurul kararının geçerli olduğunu ve davacının kooperatifin yeni oluşan borçlarından sorumlu olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

6. Hukuk Dairesi 2025/3661 E. , 2026/1546 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/491 E., 2025/726 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2021/274 E., 2022/109 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ... Konakları Konut Yapı Kooperatifi'nin ortağı iken kooperatifin ferdileştirildiğini, akabinde 08.08.2020 tarihli 2019 yılı Olağan Genel Kurulunda kararlaştırıldığı üzere kooperatifin tasfiyesine dayanak olmak üzere geçmiş ve muhtemel borç-alacak durumu komisyon tarafından tespit edildiğini ve ortaklara bildirilerek ödenmesi gereken miktarın 30.09.2020 tarihine kadar ödeyen ortakların ibra edileceği ve bundan sonra başka harcama yapılmayarak kooperatifin tasfiyesine başlanacağının bildirildiğini ve hatta ortaklıktan çıkma istemi olan üyelerin belirtilen miktarları ödemek suretiyle ortaklıktan çıkarılma işlemlerinin karar defterine işleneceğinin taahhüt edildiğini, komisyonca tespit edilen ve müvekkilinin ödemesi gereken fark bedelinin 68.588,00 TL olarak müvekkiline eksik bildirildiğini, müvekkilinin tespit komisyonunca belirlenmiş olan 83.209,00 TL'yi 22.09.2020 tarihinde davalı Kooperatife ait Vakıfbank hesabına ödediğini, daha sonra .... Noterliğinin 29.09.20 20... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile ödemekle yükümlü olduğu miktarları ödediğini ve başkaca harcama yapılmayarak kooperatifin tasfiye işlemlerinin başlamasını istifa hakkını saklı tutarak bildirdiğini, daha sonra ortaklıktan ... üzerine tescil edilmiş olan taşınmazını 02.10.2020 tarihinde başkasına sattığını ve .... Noterliği'nin 07.10.2020 tarih ve ... yevmiye sayılı istifanamesi ile taşınmazı devrettiğini, kooperatif ile ilişkisi kalmaması sebebiyle ortaklıktan istifa ettiğini davalıya bildirdiğini, kooperatifin 05.03.2021 tarihide olağan olarak Genel Kurul Toplantısını yaptığını ve önceki toplantılarda taahhüt edilen ve kararlaştırılan hususlara aykırı olarak ortaklardan ...'ın yetkilisi olduğu ... Ltd. Şti. ile imzalandığı iddia edilen sözleşmeye istinaden 17 adet üyeden ortak başına 100.000,00 TL toplanmasına karar verildiğini ve müvekkiline tebliğ edildiğini, .... Noterliği'nin 10.05.20 21... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile müvekkiline ortaklıktan kaynaklanan sorumluluk veya yükümlülük isnat edilmeye çalışıldığını, müvekkilinin de .... Noterliği'nin 18.05.2021 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını istifasının işleme alınmadıysa bir iş günü içinde işleme alınmasını aksi takdirde sorumlular hakkında yasal yollara başvurulacağının bildirildiğini, ödeme ihtarnamesinde belirtilen miktarın süresi içinde ödendiğini, istifanın noter kanalı ile davalıya bildirilmesi ile ortaklıktan ... borç ve yükümlülüklerinin bittiğini, toplantı yeter sayısının sağlanmadığını ileri sürerek kooperatif üyeliğinin istifa ile sona erdiğinin ve borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; aynı davaya yönelik başka davalarda açıldığını, ortaklardan ..., ... tarafından Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde 2021/211 Esas, yine ortaklardan ..., ..., tarafından Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/235 Esas sayılı davalarının açıldığını usul ekonomisi ve hukuki şartlar nedeniyle birleştirilmesine karar verilmesini, davacının ortağı olduğu kooperatif tüzel kişiliğinin borcu tasfiye edilmeden ayrılmaya kalkması kalan ortaklar yönünden haksızlık olduğunu, sorumlu olduğu borcu ödedik iddiasının yanlış olduğunu, şartların sağlanmasıyla Denetim Kurulunun daveti üzerine 05.03.2021 tarihinde olağanüstü genel kurulunun yapıldığını, genel kurula ilişkin davet kağıdından tebliğ evraklarına ve alınan kararları içeren genel kurul tutanağı, hazirun cetveli ile yapılan seçime göre meydana gelen yönetim kurulunun görev paylaşım kararını verdiklerini, kooperatifin sağlıklı ve yasal çalışma şartları içinde borçlarını tasfiye ederek tasfiye sürecine gireceğini, eski başkan ...'ün eşi olan ortak . ...k'ün bu boşluk sırasında kooperatif aleyhine Antalya Genel İcra Dairesinin 2020/204154 Esas sayılı ilamsız icra takibi başlattığını, kep adresine yapılan tebligatı eşi ...'ten başkasının bilmesi ve alması mümkün değilken takibin kesinleştiğini böylece 837.000,00 TL daha borcun meydana geldiğini, Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinde bu takip ile ilgili 2021/270 Esas sayılı dosyasında menfi tespit davası açıldığını, ... ve... hakkında Antalya Cumhuriyet Başsavcılığı'na şikayette bulunulduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında 07.09.2021 tarihli ara kararı ile 05.03.2021 tarihli olağan genel kurul toplantısında alınan kararların butlan ve iptaline ilişkin davanın tefrik edilip ayrı bir esasına kaydedilerek K.K 53/3 maddesi uyarınca aynı genel kurul kararına karşı açılan iptal davasının görüldüğü Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/211 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmiş ise de; bu Mahkemece verilen 2022/50 Esas, 2022/45 Karar sayılı karar ile tekrar kendi dosyaları ile birleştirildiği, davacının genel kurul kararının iptali davasının görülebilmesi için, öncelikle genel kurulun yapıldığı tarihte kooperatif üyesi olup olmadığının belirlenmesi gerektiğinden davanın yeniden tefrik edildiğini, davacının, davalı kooperatife borçlu olup olmadığı, tüm borç ve yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği ve kooperatif üyeliğinden ayrıldığının belirlenmesine ilişkin yargılamada; davacının .... Noterliği aracılığı ile kooperatif üyeliğinden istifanamesinin 08.10.2020 tarihinde davalı Kooperatife tebliğ edildiği, Kooperatif Ana Sözleşmesi'nin 13. maddesi ve K.K 12. maddesine göre davacının 08.10.2020 tarihinde kooperatif üyeliğinden istifa yoluyla çıktığının kabul edilmesi gerektiği ve bu tarih itibariyle davacının kooperatife olan tüm borç ve yükümlülüklerini yerine getirmiş olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının kooperatif genel kurulunun aldığı karar ve bu doğrultuda yapılan işlemler neticesinde istifasını kooperatife sunduğu, bu genel kurul toplantısında alınan kararın ve komisyon işlemlerinin uygulanamayacağı ve geçerli olmayacağı savunmalarının TMK'nın 2. maddesindeki iyi niyet kurallarıyla bağdaşmayacağı, Kooperatif Ana Sözleşmesi'nin 13. maddesi ve Kooperatifler Kanunu 12. maddesine göre davacının 08.10.2020 tarihinde kooperatif üyeliğinden istifa yoluyla çıktığının kabul edilmesi gerektiği, hükme esas alınan denetime ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi heyet raporuna göre istifa tarihi itibariyle davacının kooperatife olan tüm borç ve yükümlülüklerini yerine getirmiş olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğunu, İlk Derece Mahkemesi'nce bilirkişi raporuna karşı yaptıkları itirazlarının dikkate alınmadığını, kooperatifin ortaya çıkan borcunun davacı ortağının tüm edimlerini yerine getirip istifa ettikten sonra ortaya çıkan yeni borç olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, kooperatifin hiçbir genel kurulunda kesin kararla her ortağın inşaat maliyetinden dolayı ödeyeceği kesin miktarın ne olacağı karar altına alınmadığını, kesinleşmiş ve genel kurulca kabul edilen bir komisyon kararının da olmadığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, kooperatif üyeliğinin istifa ile sona erdiğinin ve borçlu olunmadığının tespitine ilişkindir.

Davacı, kooperatife üye olmadığının ve borçlu olmadığının tespiti isteminde bulunmuştur. Kooperatif üyeliğinden istifa, tek taraflı irade beyanıyla hüküm ve sonuç doğurur.

Öte yandan kooperatif üyesi, kooperatif amacına ulaşıp tasfiyeye girinceye kadar kooperatifin giderlerinden sorumludur. Tasfiyeye girmeden toplu ödeme yapmak suretiyle sonradan oluşacak tüm giderlerden kurtulması söz konusu olamaz. Davacıdan toptan alınan meblağ, sadece ileride tahsil edilecek aidatların peşin ödemesi niteliğindedir. Menfi tespit istemi değerlendirilirken bu ilkelerin göz önüne alınması gerekir. Diğer yandan menfi tespit davasının görülebilmesi için davacının peşin ve ilam harcı yatırması zorunludur.

Bu nedenle mahkemce davacıya eksik harcı tamamlaması için süre verilip yukarıda verilen ilkeler doğrultusunda menfi tespit davasının incelenmesi gerekirken, harç alınmadan esasa girilip yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Yukarıda açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz isteminin kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,16.04.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.