İstinaf Kararı: Ticari satıştan kaynaklanan menfi tespit davasında, hile ve yetkisiz temsil iddiasıyla düzenlenen bonoların ve ipoteğin bedelsizliği.
Özet: Davacı, üçüncü bir şirketten aldığı karton bardak üretim makine ve ekipmanlarının çalışmaması üzerine yaşanan sorunları çözmek amacıyla yapılan görüşmeler sonucunda, yetkisinden azledilmiş bir temsilcinin kendisini aldatarak davalı ile aralarında yeni bir sözleşme düzenlendiğini, bu kapsamda davalıya ciro edilen bonoların ve taşınmazı üzerine tesis edilen ipoteğin bedelsiz olduğunu, davalıdan herhangi bir mal veya hizmet almamış olmasına rağmen icra takiplerine konu edilen mükerrer bir borç altına sokulduğunu ileri sürerek, bahse konu borçlardan dolayı menfi tespit talebinde bulunmaktadır.

T.C. ... BAM .... HUKUK DAİRESİ

T.C.
...
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
.... HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : ...
KARAR NO : ...
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI : ... Esas, ... Karar
KARAR TARİHİ : ...
DAVACILAR : ...-) ... (...)
....
2-) ...
...
VEKİLİ : Av. ... - [...] UETS
DAVALI : ... (...)
....
VEKİLLİ : Av. ... [...] UETS
DAVA : Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ : .....
KARAR YAZIM TARİHİ : ...
Davacılar vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmış olmakla dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde gereği görüşülüp düşünüldü:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, müvekkili ...'un sahibi ve yetkilisi olduğu ... San. Tic. Ltd. Şti. adına karton bardak üretim tesisi kurmak amacıyla gerekli makina ekipman ve yan ürünleri ... tarihli sözleşme ile dava dışı ... ... ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'den satın aldığını, satış konusu makine ve ekipmanların müvekkiline ... teslim edildiğini ancak sözleşmede belirtilen şekilde makine ve ekipmanın satıcı garantörlüğünde faal hale getirilmediğini, bu konuda bir kısım teknik destek verilmiş ise de sonuç alınamadığını, taraflar arasında görüşmelerin devam etmesine rağmen satıcı ... Ltd. Şti. tarafından müvekkili aleyhine .... İcra Müdürlüğü'nün ... E., .... İcra Müdürlüğünün ... E., ... E. ve ... E. sayılı dosyalarından icra takipleri başlatıldığını ve satın aldığı makine ve ekipmanı faaliyete geçiremeyen müvekkilinin ciddi anlamda mağduriyetler yaşamaya başladığını, takip alacaklısı şirket yetkilileriyle yapılan görüşme sonrasında ... Ltd. Şti. yetkilisi ..., müvekkili aleyhine başlatılan icra takiplerinde alacaklı vekili olan Av.... ve satış konusu makineleri daha önce ... Ltd. Şti.ne sattığını beyan eden ve teknik destek veren davalı ile ... tarihinde yapılan görüşme neticesinde, ... Ltd. Şti.ile ... tarihinde yapılan sözleşmenin karşılıklı olarak feshedildiğini, yapılmış icra takipleri için ibraname düzenlendiğini, henüz icra takibine konulmamış ... ve ... tarihli bonoların bedelsiz kaldığı belirtilerek ibraname verildiğini ve bilahare bonoların iade edileceğinin taahhüt edildiğini, ... Ltd. Şti. ile yapılmış sözleşme konusu makinelerin davalıdan satın alınmış gibi müvekkili ile davalı arasında yeni bir sözleşme düzenlendiğini, bir kısım makinelerin iade edilerek, satış bedelinin ... TL'ye indirildiğini ve bu miktarın yeni vadelerle ... aya bölündüğünü, yeni düzenlenen bonolarda, müvekkili ... ... Ltd. Şti. borçlu, ... kefil olup alacaklı/ lehtarın ... Ltd. Şti. olduğunu, ... TL'lik bonoların tamamı için ... Ltd. Şti. temsilcisi ... şirketin antetli tahsilat makbuzunu (... tarih ve ... sayılı makbuz) kaşe ve imza ederek senet karşılığında müvekkiline verdiğini, müvekkillerinin borçlu olduğu bu bonoların ... tarafından davalıya ciro edildiğini, yeni düzenlenen bonolar için davalı ile yapılan sözleşmenin .... maddesinde açıklandığı gibi müvekkilinin kendi adına kayıtlı olan ... ili ... İlçesi ... numaralı bağımsız bölüm üzerine, ... tarih ve ... yevmiye ile davalı lehine ....derecede ... TL bedelli ipotek tesis edildiğini, yeni düzenlemeden sonra müvekkilinin ... ve ... tarihli bonoların iadesi ile icra takiplerinden feragat ve taşınmaz üzerindeki hacizlerin fekki için ... Ltd. Şti.'den talepte bulunduğunda şirket sahibinin, şirket adına hareket eden ...'nin işlemler yapılmadan önce ... tarihinde vekaletten azil edildiğini ve yapılan işlemlere onay vermediğini beyan ettiğini, bu sırada davalının ... tarihli sözleşmede muacceliyet şartına istinaden vadesi henüz gelmemiş ... adet bonodan ... adedine .... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasında müvekkilleri ve dava dışı ... Ltd. Şti. aleyhine ... TL asıl alacak üzerinden icra takibi başlattığını, ayrıca da ... ... tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile ... TL bedelli ipotek bedelinin ödenmesi ihtarında bulunduğunu, müvekkilinin kandırıldığını ve dolandırıldığını, taraflar arasında hiçbir mal ve hizmet alımı olmadığını, tarafların tacir olup ticari defterlerde bu konuda herhangi bir kayıt bulunmadığını, müvekkilinin ... Ltd. Şti.den ... tarihli sözleşme ile aldığı makine ve ekipmanla ilgili hukuki sorumluluğunun devam ettiğini, davalı ve ...'nin (... Ltd. Şti.yetkilisi), Av. ...'ın (... Ltd. Şti.adına yapılan icra takiplerinde alacaklı vekili) hazır bulunduğu ortamda yetkilisi olmadığı halde (azledilmiş) yetkili olduğunu gösterir vekaletname ibraz ederek düzenledikleri belgelerle müvekkilini kaldırarak borçlandırıcı şekilde yeni sözleşme tanzim edildiğini, buna dayanarak davalı lehine bono düzenlendiğini ve ipotek verildiğini, bono ve ipoteğin bedelsiz olduğunu, müvekkilinin hile ile mükerrer borçlandırıldığını, ... Ltd. Şti.tarafından vekili Av. ... aracılığı ile başlatılmış olan icra dosyalarının halen derdest olduğunu ve alacakların ....şahıslara temlik edildiğini ileri sürerek davalı ve işbirlikçilerinin izah edilen hile ve baskıları sonucu, düzenlenen sözleşme kapsmında taraflar arasında herhangi bir ticari ilişki ve hukuken haklı ve geçerli bir borçlandırıcı işlem olmamasına rağmen, tanzim edilen bonolar ve ipotek senedi nedeniyle müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, davalı tarafından müvekkil aleyhine başlatılan ve .... İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı icra takibi nedeniyle kötü niyet tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili, müvekkili ile davacılar arasında imzalanan sözleşmenin makine alım satımına ilişkin bir sözleşme olduğunu, makinelerin davacı ... ... Tekstil Kimya ve Sağlık Ürün. San. Tic. Ltd. Şti.'ne teslim edildiğini, müvekkilinin asıl mağdur olduğunu, müvekkilinin satış konusu makinelerin ilk sahibi olan ... ... şirketinin yetkilisi olup bu şirkete ait olan malların müvekkili tarafından ... ... şirketine satıldığını, bu hususun da davacılar tarafından açıkça bilindiğini, ... ... şirketinin burada komisyoncu olarak hareket ederek iş bu makineleri ... ... firmasından direkt davacı firmaya teslim ettiğini, yapılan ilk anlaşma neticesinde müvekkilinin hali hazırda ödemesini almak için ... ambalajın davacılardan makinelerin parasını tahsil etmesini beklediğini, sonuçta müvekkilinin halen mülkiyetini bulundurduğu makineleri kullananın davacılar olup müvekkilinin satmış olduğu makinelerin bedelini alamadığını hem de söz konusu makine ve ekipmanların kendisine teslim edilmediğini, müvekkilinin ...'ya dava dışı şirket ve davacıları ile orta yolunu bularak makineleri teslim almak amacıyla gittiğini ancak davacıların bu makineleri kullanmak istediklerini beyan etmeleri üzerine müvekkili ile davacılar arasında yeniden sözleşme yapılarak şartlar kararlaştırıldığını, hatta davacılar tarafından bazı ürün ve makinelerin defolu olduğunun beyan edilmesi üzerine gerekli kontrollerin müvekkili tarafından yapılarak sözleşme bedelinin düşürüldüğünü, dava dışı şirket ile davacılar arasındaki sözleşmenin iptal olmasının müvekkili ile yapılan sözleşmeyi geçersiz kılmayacağını, kaldı ki sözleşmede de açıkça görüleceği üzere ödeme şartlarında müvekkili lehine senetler düzenlenmesi gerekirken davacıların bu senetleri sözleşmeye bağlı olarak müvekkili lehine düzenlemesi gerekirken hali hazırda diğer dava dışı şirket olan ... ... şirketi lehine düzenlemelerinin davacıların ne denli kötü niyetli olduğunun açık göstergesi olduğunu, müvekkilinin daha sonrada bu senetlerden ... TL'lik kısmı dava dışı şirketten aldığını, icra işleminin buna göre başlatıldığını, davacıların amacının kötüniyetli hareket ederek söz konusu sözleşmeyi geçersiz kılarak ödemeden kurtulmak olduğunu, bir an için davacıların iddialarının gerçek olduğunu düşünülse dahi dava dışı şirkete herhangi bir ödeme yapılmadığını, davacıların dava dışı şirket olan ... ... ile birlikte hareket ederek müvekkilini zarara uğratmaya çalıştıklarını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, davanın, .... İcra müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasına konu bonolar nedeniyle davacıların davalıya borçlu olup olmadığının tespitine ilişkin olduğunu, ... tarihli duruşmada verilen ara karar gereği davacının ipotek senedi yönünden davasının tefrikine karar verildiğini, tefrik edilen dosyanın mahkemenin esas defterinin ... Esas sayılı dosyasına kaydı yapılmış ve bu dosyada yargılama yapılarak davacı tarafça dava konusu talep yönünden harç yatırılmadığı için dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olduğunu, yapılan yargılama ve toplanan delillerden, taraflar arasında makine satış sözleşmesi imzalandığı hususunda bir uyuşmazlık bulunmadığını, sözleşmenin konusunun bardak makinası, kesim punch, baskı flexo, vidalı kompresör, elektrik panosu, akülü forklift, yedek kesme kalıpları, bardak kalıpları ve bardak sayma masaları olduğunu, sözleşme bedelinin ... TL olup sözleşmeye göre ... TL için ... adet bono düzenlendiğini, sözleşmenin .... maddesine göre sözleşme konusu ürünlerin davacı yana teslim edildiğinin belirtildiğini, davacı ile dava dışı ... ... ... San. ve Tic. A.Ş. arasında düzenlenen ... tarihli makine satış sözleşmesi karşılıklı olarak feshedildiğini ve ibraname verildiğini, bunun üzerine davacılar ile davalı arasında yeni bir makine satış sözleşmesi imzalandığını, dava dilekçesinde ... şirket yetkilisi ...'nin ... tarihinde vekaletten azledildiğini, bu nedenle şirket sahibi ...'in yapılan işlemlere onay vermediğini belirtildiğini, dosyaya sunulan ibranameler incelendiğinde tarihlerinin ..., ..., .../... ve ... tarihli oldukları, tarihlerinden de anlaşılacağı üzere bu ibranamelerin azilnameden önce düzenlendiği, davacı tarafın bu ibranamelerin geçersiz oldukları gerekçesi ile davaya konu bonolar nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitini talep etmişlerse de ibranamelerin azilnameden önce düzenledikleri gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
İstinaf talebinde bulunan davacı vekili, makine ve teçhizatın ... tarihli sözleşme ile ... Ltd. Şti. tarafından müvekkiline teslim edildiğini ve davalı ... tarafından da servis işlemleri yapıldığını, ... tarihli sözleşmenin feshi ile ilgili düzenlenen ... tarihli belgede şirket adına imza atan ...'nin ... tarihinde azil edildiğine ilişkin belgenin dosyada bulunduğunu, bu nedenle mahkemece davacı ile dava dışı ... ..A.Ş. arasında düzenlenen ... tarihli makine satış sözleşmesinin karşılıklı olarak feshedildiği ve ibraname verildiğine ilişkin tespitin yerinde olmadığını, icra takipleri ile ilgili düzenlenen belgeler üzerine takip alacaklısı vekilinin azilden önce düzenlenmiş gibi göstermek amacıyla ..., ...,... ve ... tarihlerini yazmasının sonucu değiştirmeyeceğini, fesih sözleşmesinin ... tarihinde yetkisiz kişi tarafından imzalanması nedeniyle keenlemyekün olduğunu, dolayısıyla önceki sözleşmenin geçerliliğini koruduğunu, bu nedenle davalı ile yapılan sözleşmenin geçersiz olduğunu, aksi halde müvekkilinin her iki sözleşme bakımından yükümlülük altında olacağını ve mükerrer olarak borçlanacağını, davalı tarafça sebepsiz zenginleşme söz konusu olacağını, müvekkili aleyhine başlatılan ....İcra müdürlüğünün ...E., .... İcra müdürlüğünün ....E., ....İcra müdürlüğünün ....E., ....İcra müdürlüğünün ...E. sayılı dosyalarının derdest olduğunu, dosyaya sunulan ibranameleri hukuken geçerli kabul etmenin ve ... Ltd. Şti. ile yapılan sözleşme halen geçerli olmasına rağmen, müvekkilini aynı şekilde ikinci kez borç altına sokacak şekilde hüküm kurulmasının açıkça yasaya ve hukuka aykırı olduğunu, ibranamelere konu ....İcra Müdürlüğünün ... ve ... esas sayılı dosyaları için ... tarihinde haciz konulduğunu, her bir icra dosyası için düzenlenmiş olan ibranamelerin ... ve ... olarak belirtilen düzenleme tarihleri doğru olsaydı ibranamelerin düzenlenmesinden sonra taşınmaz haciz işleminin elbette yapılmayacağını, tüm belgelerin ve ibranamelerin ... tarihinde düzenlendiğini, ... yetkilisi ... ... tarihinde vekaletten azil edildiğini, dolayısıyla yapılan işlemlerin yetkisiz kişi tarafından imzalandığı için hukuki sonuç doğurmayacağını, bunu bilen ... ibranamelere bilerek azil tarihinden önceki tarihleri yazdığını ticari defter ve belgeler incelenmeden hüküm kurulduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde;
Dava, icra takibinden sonra açılan menfi tespit talebine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş olup karara karşı davaclar vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
Dosya kapsamı uyarınca, davacı şirket ile dava dışı ... ... şirketi arasında ... tarihinde makine satış sözleşmesi imzalandığı, sözleşmede belirtilen ... adet makine parkuru ve ... adet yan ürünler için alıcı ... şirketi tarafından satıcıya toplam ... TL bedel ödenmesinin kararlaştırıldığı, söz konusu bedelin ... TL'lik kısmının peşin kalan kısmının ise sözleşmede belirtilen tutarlarda taksitle ödenmesinin kararlaştırıldığı ve yine sözleşmede taksit sayısı ve tutarında teminat amacıyla ... adet bono düzenleneceğinin öngörüldüğü, ... tarihli belgede dava dışı ... ... şirketi ile davacı şirket arasındaki sözleşmenin karşılıklı anlaşma yoluyla fesih edildiğine ve icra takibine konu edilmeyen ... ve ... tarihli senetlerin geçersiz sayılarak davacıya teslim edileceğinin öngörüldüğü, yine dava dışı ... ... şirketinin icra takibine konu dosya borçlarının haricen tahsil edildiğine dair ibranameler düzenlendiği,
Davalı ile davacı şirket arasında düzenlenen tarihsiz makine satış sözleşmesinde ise ... adet sözleşme konusu makine ve yan ürünlerin alıcı davacı şirket tarafından ... TL bedelle satın alınacağının, bedelin ...-... tarihlerinde ... taksit olarak sözleşmede belirtilen miktarlarda satıcı davalının hesabına ödeneceğinin, yine alıcı tarafından ... adet bono düzenlenerek satıcıya teslim edileceği, alıcı tarafından ödemeler yapıldığında bonoların alıcıya iade edileceğinin öngörüldüğü anlaşılmaktadır.
Menfi tespit talebine konu .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında ise davalı ... tarafından davacılar ve ... ... şirketi aleyhine ... düzenleme tarihli ... ödeme tarihli ... TL bedelli, ... ödeme tarihli ... TL bedelli, ... ödeme tarihli ... TL bedelli, ... ödeme tarihli ... TL bedelli, ... ödeme tarihli ... TL bedelli, ... ödeme tarihli ... TL bedelli senetlere istinaden toplam ... TL'nin tahsili amacıyla kambiyo senetlerine özgü icra takibi yapıldığı, takip konusu senetlerde ... şirketinin borçlu, ...'un aval veren olduğu, senetlerin nakten kaydı ile ... ... şirketi lehine düzenlendiği ve ... şirketi tarafından ciro edildiği, son cirantanın davalı olduğu anlaşılmaktadır.
Somut olayda, davacı taraf, dava dışı şirket ile satış sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye istinaden bono verdiğini ancak daha sonra dava dışı şirket yetkilisi ve davalının hileli davranışlar ile kendisini kandırarak fesihname ve ibranameler düzenleyerek davalı ile yeni bir satış sözleşmesi akdedilmesini sağladığını, bu yeni sözleşmeye istinaden dava konusu bonoların ifa uğruna düzenlenerek davalıya verildiğini, dava dışı şirket temcislcisinin azil edilmiş olması nedeniyle düzenlenen fesihname ve ibranamelerin geçerli olmadığını, ilk yapılan satış sözleşmesinin geçerli olduğunu ileri sürerek tanzim edilen bonolar nedeniyle borçlu olmadığını ileri sürmüş ise de; dosya kapsamı uyarınca satış sözleşmesine konu makinelerin davacının uhdesinde bulunduğu, davacının ileri sürdüğü hile olgusunu ispat edemediği, nazara alındığında ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, davacılar vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın m. 353/...-b-... hükmü gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
...-) Davacılar vekilinin ilk derece mahkemesinin yukarıda anılan kararına yönelik istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/...-b-... maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 615,40 TL istinaf karar ve ilâm harcından davacılar tarafından peşin olarak yatırılan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 534,70 TL harcın davacılardan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına,
...-) İstinaf eden tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-) Kararın dairemizce taraflara tebliğine,
dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın m. 361/... hükmü uyarınca Dairemiz kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde, Yargıtay nezdinde TEMYİZ YOLU AÇIK olmak üzere, OYBİRLİĞİYLE karar verildi. ...
....
Başkan ...
¸(e-imzalıdır)
...
Üye ...
¸(e-imzalıdır)
...
Üye ...
¸(e-imzalıdır)
...
Katip ...
¸(e-imzalıdır