konya asliye ticaret mahkemesinde görülen, trafik kazası sonrası araçta oluşan değer kaybının zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında tazmini talepli dava ve tarafların iddiaları özeti.

Konya Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, trafik kazası sonrası araçta oluşan değer kaybının zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında tazmini talepli dava ve tarafların iddiaları özeti.

Özet: Davacı, 06.11.2023 tarihli trafik kazası sonucu aracında oluşan değer kaybının, tam kusurlu karşı tarafın sigorta şirketi olan davalı tarafından eksik ödendiğini ileri sürerek, bilirkişi marifetiyle belirlenecek gerçek zararın faiziyle birlikte tahsilini talep ederken; davalı sigorta şirketi, talebin karşılandığını veya usulüne uygun başvuru yapılmadığı için dava şartı eksikliği bulunduğunu savunmaktadır.

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...

T.C.

KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA

. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :

KARAR NO:

HAKİM :

KATİP :

DAVACI :

VEKİLİ :

DAVALI :

VEKİLLERİ :

DAVA : Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı)

DAVA TARİHİ :

KARAR TARİHİ :

KARAR YAZMA TARİHİ :

Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekilinin Mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinden özetle; 06.11.2023 tarihinde saat 12.55 sularında ... Mah. Civarında maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, müvekkilinin ... plakalı aracı ile seyir halinde iken ...'e ait ... plakalı aracın müvekkilinin aracına çarptığını, meydana gelen kazada davalı ... Sigorta Anonim Şirketi ile arasında mali sorumluluk sigortası bulunan sürücüsü ... olan ... plakalı aracın müvekkilinin aracına çarpması sonucu müvekkilinin aracında değer kaybı meydana geldiğini, kazanın meydana gelmesinde ... plakalı araç sürücüsü ... tam kusurlu olduğunu, kaza sonucu müvekkilinin aracının tamiri yapıldığını, uyuşmazlık konusu olayda zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında 13.03.2025 tarihinde ... Sigorta Anonim Şirketi'ne müvekkilinin aracının uğramış olduğu değer kaybı ve sair zararların giderilmesi için tarafımızca talepte bulunulduğunu, 11.04.2025 tarihinde adı geçen sigorta şirketi tarafından 2.913,00 TL değer kaybı ödemesi yapıldığını, ancak sigorta şirketince yapılan ödeme müvekkilin zararının çok altında kaldığını, söz konusu uyuşmazlığın çözülmesi için arabuluculuğa başvurulduğunu ancak taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını, meydana gelen kazaya ilişkin kaza tespit tutanağının ekte sunulduğunu, kaza tutanağından anlaşılacağı üzere müvekkilinin kornaya basmasına rağmen diğer araç geri geri müvekkilinin aracının üzerine gelmesi ile kaza gerçekleştiğini ve müvekkilinin aracında hasar meydana geldiğini, müvekkilinin aracı ... marka 116d, 2015 model ve 114.925 km'de orjinal bir araç iken kaza meydana geldiğini, mevcut kaza sebebiyle aracın bir kısım parçaları yenileri ile değiştirilmiş bir kısım parçaları ise tamir görerek onarıldığını, aracın gördüğü işbu kapsamlı tamir/onarım/boya/parça değişimi ve tramer kayıtlarına işlenen hasar kaydı sebebiyle ikinci el piyasa rayiç değerinde ciddi bir düşüş yaşanacağı kaçınılmaz bir gerçek olduğunu, müvekkili adına 13.03.2025 tarihinde davalı sigorta şirketine yazılı başvuru yapıldığını, davalı sigorta şirketi tarafından 11.04.2025 tarihinde 2.913,00 TL ödeme yapıldığını, ancak bu ödeme, araçta meydana gelen değer kaybını karşılamaktan çok uzak olduğunu, taraflarınca 19.06.2025 tarihinde değer kaybı yönünden ve mahrumiyet bedeli yönünden karşı araç sürücüsü ...'e ve değer kaybı yönünden ... Sigorta A.Ş'ye karşı arabuluculuk başvurusu yapıldığını, yapılan arabuluculuk görüşmesinde, karşı araç sürücüsü ... ile mahrumiyet bedeli hususunda anlaşma sağlansa da değer kaybı yönünden taraflar ile bir anlaşma sağlanamadığını, tüm bu nedenlerle davanın kabulü ile değer kaybı sebebiyle bilirkişi incelemesi sonrası alacak belirli hale geldikten sonra HMK m.107 kapsamında artırılmak üzere sigorta şirketinden, sigorta poliçesi teminatıyla sınırlı olmak üzere şimdilik 100,00 TL 'nin sigortaya başvuru tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalının üzerinde bırakılmasına karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı vekilinin Mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinden özetle; Davacı taraf müvekkili sigorta şirketine yöneltmiş olduğu talebinde 06/11/2023 tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeniyle davacıya ait ... plakalı araçta meydana gelen değer kaybı bedeli talep edildiğini, davacının değer kaybı bedeli talebi müvekkil sigorta şirketi tarafından karşılandığını, davanın haksız ve mesnetsiz olup yasal süresi içerisinde cevaplarımızı ve itirazlarını sunduklarını, zarar gören zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna usule uygun şekilde başvurmadığını, davacının taraf, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nde kurulan sistem üzerinden sıra esasına göre atanan ilgili branşta ruhsat sahibi sigorta eksperinden bir eksper raporu almadan dava yaptığından değer kaybı talebine ilişkin olarak usulüne uygun bir davadan söz edilemez.ZMSS Genel Şartlar Ek:6 Tazminat Ödemelerinde İstenilecek Belgeler başlığı altında belirtilen evraklar müvekkil şirkete ulaştırılmadan yapılan başvuru kanuna aykırı ve usulen geçersizdir.

Davaya konu kazanın ardından davacı, müvekkil sigorta şirketine tüm gerekli belgelerle usulüne uygun yazılı başvuruda bulunmadığını, müvekkili şirkete ulaşan usulüne uygun bir başvuru bulunmadığından dava şartı yokluğundan davanın usulden reddedilmesi gerektiğini, müvekkili şirketin sorumluluğunun söz konusu olabilmesi için kaza tarihinden itibaren 2 yıl içinde başvuruda bulunulması gerektiğini, bu sebeple zamanaşımı bakımından da itirazlarımızını sunduklarını, müvekkili şirketin adresinin "... Mah. ... Sk. ... İş Merkezi No:1 K:22-24 Kadıköy/İSTANBUL" olduğunu, HMK m.6'ya göre genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemeleri olduğunu, bu nedenle yetkiye itiraz etiklerini, yetkili icra dairesi müvekkilin adresinin olduğu İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, davacı tarafın değer kaybı talebi müvekkil sigorta şirketi tarafından karşılandığından davanın reddi gerektiğini, müvekkili sigorta şirketinin rizikodan poliçe limitleri dahilinde sorumludur -müvekkil şirket ancak sigortalısının "kusuru" oranında sorumlu olduğunu, kusur dağılımı yönünden davacının tek taraflı beyanları doğrultusunda hazırlanan kaza tutanağı yeterli olmadığını, kusur durumunun belirlenebilmesi için kusur raporu alınması gerektiğini, davayı kabul etmemekle birlikte sigorta teminatı zenginleşme aracı olarak kullanılamayacağını, eksper raporunu kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının eksper raporunda tespit edilen tutarı ödediğini ispat edemediğini, davacı tarafın talepleri fahiş boyutta olduğunu, gerçek zararın giderilmesi ilkesi uyarınca, müvekkil şirketin kdv’den sorumlu tutulabilmesi için zarar görenin aracını onarırken kdv ödediğini ispatlaması ve yansıtma faturası kesmesi gerektiğini, tamir faturasının ibraz edilmemesi sebebi ile tespit edilecek tazminatın kdv’siz olması gerektiğini, hasar bedelinin tespitinde anlaşmalı tamirhane iskontosunun uygulanması gerektiğini, değer kaybı tazminatı hesaplaması zmss genel şartnamasıne uygun olarak yapılması gerektiğini, işbu davaya konu aracın daha evvel başka bir kazaya karışıp karışmadığı hususu değer kaybı tazminatı isteminde bulunulması noktasında önem arz ettiğini, dolayısıyla bu konuda sigorta bilgi merkezi’ne müzekkere yazılması gerektiğini, faiz tarihine faiz oranı talebine açıkça itiraz ettiklerini, tüm bu nedenlerle haksız davanın öncelikle usulden aksi halde esastan esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

ÇEKİŞMELİ HUSUSLAR, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın 06/11/2023 tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeniyle davacıya ait araçta oluşan varsa bakiye değer kaybının davalıdan tazminine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Türkiye Reasürans Şirketler Birliğine müzekkere yazılarak; davaya konu kaza tarihinde davacının maliki olduğu aracın değerine ait bilgi ve belgelerin gönderilmesi istenilmiş ve dosya arasına kazandırılmıştır.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine müzekkere yazılarak davacıya ait aracın tüm tramer kayıtlarının onaylı suretleri gönderilmesi istenilmiş ve dosya arasına kazandırılmıştır.

UYAP üzerinden 06/11/2023 kaza tarihinden bugüne kadar malikini ve tüm özelliklerini gösterir şekilde ... ve ... plaka sayılı sayılı 2 adet taşıtın trafik sicil kayıtları dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Dosyadaki bilgilere göre ... Sigorta Şirketine dava dilekçesi örneği ekli ve bilinebilen poliçe adı, poliçe numarası, hasar/tazminat dosya numarası, hasar/zarar tarihi, varsa kazaya karışan taşıt plakaları vs. gibi gerekli bilgileri içerir yazı yazılarak; davaya konu hasar/zarar ile ilgili sigorta poliçesinin, sigorta genel şartlarının, genel şartların eki olan klozların, sigorta ekspertiz raporunun, varsa hasar/tazminat ödemesine ilişkin belgelerin, ibranamenin, hasar/tazminat dosyasının takım halinde onaylı fotokopilerinin ve hasar/zarar ile ilgili varsa fotoğraf asıllarının veya hiç değilse fotoğrafların renkli fotokopilerinin istenmesine, ayrıca dava tarihi olan 03/11/2025 tarihinden önce sigortaya başvuru olup olmadığı sorularak, başvuru var ise buna ait tüm evraklar istenilmiş ve dosya arasına kazandırılmıştır.

Mahkememizce aldırılan adli trafik ve sigorta uzmanı bilirkişisinden oluşan bilirkişi heyetinin 09/02/2026 tarihli bilirkişi raporundan özetle; Dava konusu trafik kazasında; ... Plakalı araç sürücüsü ...'in %100 (Yüzde Yüz) kusurlu olduğu, ... Plakalı araç sürücüsü ... kusurunun bulunmadığı, dava konusu ... Plakalı aracın toplam değer kaybı bedelinin 20.000,00 TL olarak hesaplandığı, bu tutardan davalı şirketin ödediğini belirttiği 2.913,00 TL nın mahsubu ile 17.087,00 TL kaldığı, bu değer kaybı bakiyesinden davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin, ... numaralı ZMMS limitleri dahilinde sorumlu olduğu rapor edilmiştir.

Davacı vekilinin Mahkememize sunmuş olduğu 15/04/2026 tarihli dava değer artırım dilekçesinden özetle; bedel artırım dilekçesinin kabulü ile; müvekkiline ait ... plakalı aracın değer kaybı bedeli olan 17.087,00 TL'nin sigorta şirketine başvuru tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalı sigorta şirketinden tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, trafik kazasından kaynaklı oluşan varsa bakiye değer kaybı bedelinin tahsiline ilişkindir.

2918 Sayılı KTK.nun 91/1. maddesi yollaması ile 85. maddesi ve Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarının 1. maddesine göre trafik sigortası işletene düşen hukuki sorumluluğu azami sigorta limitine kadar teminat altına almaktadır. Davalı kazaya karışan karşı aracın zorunlu trafik sigortacısı olup davacıya ait araçta meydana gelen gerçek zararı limit dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybı bedeli gerçek zarar kalemleri arasında bulunmakta olup, davalı trafik sigortacısı bu zarardan poliçe teminat limiti dahilinde sorumludur.

Trafik kazaları dayanağını 2918 sayılı KTK'dan alan haksız fiil niteliğinde olaylardır. Haksız fiiller meydana geldikleri anda hukuki sonuç doğurur ve zarara neden olanların zararı tazmin borcu haksız fiil tarihinde ortaya çıkar. Haksız fiilin unsuru olan zarar, zarar görenin malvarlığında rızası dışında meydana gelen azalma ile zarar verici fiil olmasa idi bulunacağı durum arasındaki farktır ve zarar haksız fiilin meydana gelmesi ile gerçekleşmiş sayılır. Zarar verenin ve diğer sorumluların zararı tazmin yükümlülüğü herhangi bir ihbara ve ihtara gerek kalmaksızın olay tarihinde doğar. Haksız fiile bağlanan hukuki sonuçlar haksız fiil tarihi esas alınarak belirlenir ve bu nedenle haksız fiillerde olay tarihinde yürürlükte bulunan hukuk kuralları uygulanır. Başka bir deyişle zararın belirlenmesinde etken olan hususlarda olay tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin dikkate alınması gerekir.

Yargıtay .HD'nin ... E- ... K sayılı 15/03/2018 tarihli kararı -ve benzer nitelikte diğer birçok kararında da- vurgulandığı gibi değer kaybının hesabında aracın modeli, markası, özellikleri, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, tarafların iddia ve savunmaları ve tüm dosya kapsamı değerlendirilerek kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeriyle kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybı zararının hesaplanması ilke olarak kabul edilmiştir.

Sonuç olarak haksız fiilin türü olan trafik kazalarına olayın meydana geldiği tarihte yürürlükte olan kanun hükümlerinin uygulanması, davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybının belirlenmesinde olay tarihinde yürürlükte bulunan Karayolları Trafik Kanununun 90. maddesi gereğince genel hükümlerin esas alınması gerektiğinden Yargıtay uygulamalarına uygun olarak bilirkişi raporunun ilgili kısımları hükme esas alınmıştır.

Sigorta Şirketinin Temerrüt Tarihine İlişkin Değerlendirmede;

2918 Sayılı KTK.nun 91/1. maddesi yollaması ile 85. maddesi ve Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarının 1. maddesine göre trafik sigortası işletene düşen hukuki sorumluluğu azami sigorta limitine kadar teminat altına almaktadır. Trafik kazaları esas itibariyle haksız eylem sayılan hallerden olmakla birlikte trafik sigortasını yapan sigortacı bakımından temerrüdün bu tarihte oluştuğunun kabulü mümkün değildir. 2918 sayılı KTK'nın 99/I. maddesi ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel şartları uyarınca, rizikonun bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya ihbar edildiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde sigortanın tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmakta, bu sürenin sonunda ödememe halinde temerrüt gerçekleşmektedir. Kazanın ihbar edilmesiyle, zararın miktarını belirlemek sigortanın sorumluluğundadır.

Davalı sigorta şirketine yapılan başvurudan itibaren davalı sigorta şirketinin 8 iş günü sonunda yani 26/03/2025 tarihinde temerrüde düşmüş olması nedeni ile bu tarihten itibaren tazminat miktarından sorumlu olmasına karar verilmiştir.

ARABULUCULUK ÜCRETİ YÖNÜNDEN;

Kaza tarihinde ve poliçenin düzenleme tarihinde yürürlükte bulunan 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun ‘Doğrudan Doğruya Talep ve Dava Hakkı’ başlıklı 97. maddesinde (Değişik:14/04/2016-6704/5 md.) “Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması halinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin birinci fıkrasında; "İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine ilişkin aşağıdaki hükümler uygulanır." hükmü yer almaktadır. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin 18. fıkrasında ise özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurma zorunluluğunun olduğu veya tahkim sözleşmesinin bulunduğu hâllerde, dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmayacağı düzenlemesi yer almaktadır. Kanunun bu özel düzenlemesi karşısında dava şartı olarak zorunlu arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanma yeri bulamaz.

Özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvuru bulunduğu hallerde dava şartı olarak arabuluculuğa başvurulamayacağının düzenlemesine göre;

Sigorta şirketine karşı açılan tazminat davası yönünden, özel kanun niteliğindeki 2918 s. KTK'nin 97. maddesi gereğince davadan önce sigorta şirketine başvurunun zorunlu olması ve bu durumda 6325 s. Kanunu'nun 18/A-18. maddesi gereğince, 18/A maddesindeki zorunlu arabuluculuğa ilişkin hükümlerin sigorta şirketi yönünden uygulanamayacak olması nedeniyle, arabuluculuk tutanağının zorunlu arabuluculuk tutanağı olarak hazırlanmasına rağmen gerçekte ihtiyari arabuluculuk tutanağı niteliğinde olduğu kabul edilmiştir.

6100 s. HMK'nin 323. maddesine ve 6325 s. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu hükümlerine göre de, ihtiyari arabuluculuk giderleri yargılama giderleri içerisinde gösterilmediğinden, bu davadaki yargılama giderlerine dahil edilemeyeceği, bu giderlerin sadece davacı sorumluluğunda olduğu sonucuna varılmıştır.

Nitekim Yargıtay HD'nin ... esas, ... karar; ... esas, ... karar; ... esas, ... karar; Konya BAM . HD ... esas ... karar sayılı ilamlarında da aynı yönde değerlendirme yapılmıştır.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davanın KABULÜ ile;

-Davacının 06/11/2023 tarihinde meydana gelen trafik kazası sebebiyle uğradığı 17.087,00 TL bakiye değer kaybı maddi zararının; DAVALI ... SİGORTA ANONİM ŞİRKETİ'nden kaza tarihinde geçerli poliçe teminat limitleri ile sınırlı (kendi temerrüdü sonucu ortaya çıkan temerrüt faizleri ve fer’ilerinden poliçe limitinden bağımsız sınırsız sorumlu) olmak üzere, temerrüt tarihi olan 26/03/2025 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda yasal faizi ile birlikte ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,

2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 1.167,21-TL karar ve ilam harcından dava açılırken alınan 615,40-TL peşin harcın, 300,00- tamamlama harcının mahsubu ile bakiye 251,81-TL'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

3-Arabuluculuk görüşmesi kısmi anlaşma ile sonuçlandığından arabuluculuk ücreti alınmasına yer olmadığına,

4-Davacı tarafından karşılanan 615,40-TL başvurma harcı, 615,40-TL peşin harç, 300,00 TL tamamlama harcı, 163,30-TL posta ve tebligat gideri, 7.000,00-TL bilirkişi ücreti gideri, 87,50-TL vekalet harcı gideri olmak üzere toplam 8.781,60-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-Davacı vekili yararına AAÜT'ye göre hesaplanan 17.087,00-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

7-6100 Sayılı HMK'nın 323–333. maddeleri gereğince hükmün verilmesinden kesinleşmesine kadar olan dönemde davacının sorumlu olduğu yargılama giderleri de ödendikten sonra var ise karar kesinleştiğinde; Kullanılamayan ve bakiye kalan gider avansının Hukuk Muhakemeleri Kanunun Gider Avansı Tarifesinin 5. Maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra talep eden tarafından hesap numarası bildirilmiş ise iade elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle, talep eden tarafından hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak İADESİNE,

Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, miktar itibari ile kesin olmak üzere yapılan yargılama sonunda karar verildi. 21/05/2026

Katip Hakim