ankara 13. asliye ticaret mahkemesinin, trafik kazası sonucu oluşan maddi hasar ve araç değer kaybı tazminatı talebini; karayolları trafik kanunu, türk borçlar kanunu hükümleri ve anayasa mahkemesi iptal kararı ışığında değerlendiren gerekçeli kararı.

Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin, trafik kazası sonucu oluşan maddi hasar ve araç değer kaybı tazminatı talebini; Karayolları Trafik Kanunu, Türk Borçlar Kanunu hükümleri ve Anayasa Mahkemesi iptal kararı ışığında değerlendiren gerekçeli kararı.

Özet: Bir trafik kazası sonucu aracında oluşan maddi hasar ve değer kaybının tazmini talebiyle sürücü, araç sahibi ve sigorta şirketine karşı açılan davada, tarafların kusur oranları, hasar miktarı, sigorta genel şartlarının uygulanabilirliği ve işleten sıfatı üzerindeki uyuşmazlıklar değerlendirilerek, zararın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde belirlenmesi gerektiği ve Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda sigorta genel şartlarının kanun hükümlerini daraltan veya genişleten kısımlarının uygulanmayacağı vurgulanmıştır.

T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/744 Esas - 2025/837

T.C.

ANKARA

13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/744 Esas

KARAR NO : 2025/837

DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 31/10/2023

KARAR TARİHİ : 19/11/2025

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 10.12.2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 20.05.2023 tarihinde müvekkiline ait ... plaka sayılı aracı ile seyir halinde iken davalılardan ... Şirketine ait olup sürücülüğünü davalılardan ...'nın yaptığı ... plaka sayılı araç ile çarpışması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, ....soruşturma dosyasında hazırlanan bilirkişi raporunda tarafların %50 oranında kusurlu olduklarının bildirildiğini, ... plaka sayılı aracın kazanın meydana geldiği tarihte davalı ...'da sigortalı olduğunu, ekspertiz raporunda müvekkilinin aracının onarım bedelinin 69.687,07 TL, değer kaybının 50.000,00 TL olarak belirlendiğini ve ekspertiz raporları için 2.100,00 TL ve 660,00 TL ödeme yapıldığını, davalı sigorta şirketine 11.08.2023 tarihinde ihtarname gönderildiği halde herhangi bir ödeme yapılmadığını ileri sürüp fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 50,00 TL değer kaybı bedeli, 50,00 TL ekspertiz ücreti, 50,00 TL hasar onarım bedeli ve 50,00 TL ekspertiz ücreti olmak üzere toplam 200,00 TL'nin kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekilinin 01.09.2025 tarihli harçlandırılmış değer arttırım dilekçesi ile dava değerini arttırdığı görülmüştür.

CEVAP:

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Talep edilen hasarın zamanaşımına uğradığını, başvuru şartının yerine getirilmediğini, ceza dosyasındaki bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, davacının aracında değer kaybı oluşmadığını, davacı tarafından yapılan tespite itibar edilemeyeceğini bildirip davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Yetki itirazları olduğunu, ... Mahkemelerinin yetkili olduğunu, pasif husumete itiraz itiraz ettiklerini, dava konusu aracın ... tarafından kiralandığını, dava konusu kazanın aracın kiralandığı dönemde meydana geldiğini, kiralayanın tek başına işleten olarak sorumlu olduğunu, bir araçta aynı anda iki işleten bulunmayacağı ve zararlara yol açan eylemin kazaya neden olan aracın kiralandığı sırada gerçekleştiğinden müvekkil şirketin işleten sıfatı ile sorumlu tutulamayacağını, kusur tespitinin yapılması gerektiğini, değer kaybının 04.12.2021 tarihinde yürürlüğe giren ZMMS Genel Şartlar ekine göre hesaplanması gerektiğini, dava konusu aracın önceki kazalarının araştırılması gerektiğini bildirip davanın reddini savunmuştur.

Diğer davalı sürücü ...'nın usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap vermediği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, trafik kazası nedeniyle bakiye hasar bedeli ve değer kaybı zararının tazmini istemine ilişkindir.

Tarafların gösterdiği deliller toplanmıştır; ekspertiz raporları, kaza tespit tutanağı, .... soruşturma nolu dosyası, poliçe bilgileri dosyada mevcut olmakla, Mahkememizce gerekli bilirkişi incelemesi yapılarak dosya arasına alındığı görülmüştür.

Anayasa Mahkemesi'nin 17/07/2020 tarih ve .... sayılı kararı ile 2918 sayılı Kanunu'nun 90. maddesindeki “Genel Şartlar” ibarelerini iptal etmesi sonucu davacının zararının ve zararın kapsamının öncelikle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun hükümlerinin, bu kanunda düzenlenmeyen hususlarda ise Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiile ilişkin hükümlerinin usul ve esasları çerçevesinde belirlenmesi gerekir. Bu Kanun'larda açıkça düzenlenmiş hususlarda, Genel Şartlar ile Kanun'un kapsamını daraltan ya da genişleten hükümleri uygulanmayacaktır. Genel Şartların, TTK’nın 1425 ve Sigortacılık Kanunu 11 ve KTK’nın 95. maddelerinin verdiği yetkiye dayanılarak idarece çıkarılması nedeni ile, KTK ve TBK’nın haksız fiile ilişkin hükümlerinde genel olarak temel unsurları belirlenmiş hususlarda, bu temel unsurlara aykırı olmamak şartı ile Genel Şartlar'ın hükümleri uygulanacaktır.

İşletenin sorumlu olduğu zararların belirlendiği 2918 sayılı KTK'nun 85. maddesinde "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." düzenlemesi, aynı Kanun'un 91/1. maddesinde ise "İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur." hükmü yer almaktadır. 2918 sayılı KTK'nun "Zorunlu mali sorumluluk sigortası dışında kalan hususlar" başlıklı 92. maddesinde ZMMS kapsamı dışında kalan hususlar sayılmış olup, bu haller dışında sigortacı, sigortalı aracın sebep olduğu zararlardan sigorta sözleşmesi kapsamında ve sigorta limiti ile sorumludur. Dava konusu kazaya karışan ... plakalı aracın davalı ... adına kayıtlı olup aracın kısa süreliğine kiraya verilmesi davalının işleten sıfatını ortadan kaldırmayacaktır.

Değer kaybı tazminatı istemi yönünden yapılan değerlendirmede;

Meydana gelen kaza nedeni ile araçta değişen parçalar veya yapılan onarım nedeni ile meydana gelen değer kaybı gerçek zarar kalemleri arasında sayılır. Araçta meydana gelen değer kaybı gerçek zarar kalemleri arasında bulunmakta olup, işleten ve sürücü meydana gelen değer azalmasından sorumludur (.... Dairesinin 01/04/2010 tarih ve ...., 05/04/2010 tarih ve .... sayılı kararları).

Bu durumda, değer kaybının ZMMS Genel Şartlar'ına göre hesaplanmasının yasal dayanağı kalmamış olup, gerçek zarar ilkesi gereğince değer kaybının, Genel Şartlar yürürlüğe girmeden önceki Yargıtay uygulamaları dikkate alınarak kaza tarihindeki serbest piyasa koşullarına göre, aracın kazadan önceki değeri ile onarım sonrası değeri arasındaki farka göre belirlenmesi gerekir.

Değer kaybı, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp, onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki farka ilişkin olup, araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin piyasa koşullarına göre tespiti ve arasındaki fark göz önüne alınmalıdır (.... dairesinin 25/03/2022 tarih ve .... sayılı ilamı).

Mahkememizce Görevlendirilen Trafik Bilirkişisi .... ve Makine Mühendisi Bilirkişisi ....'tan Aldırılan 11.03.2024 Tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle;

"KUSUR YÖNÜNDEN SONUÇ

Yukarıda izaha çalıştığım kanun ve yönetmelik maddeleri ile gerekçelere bağlı olarak; Mülkiyetinin davacı ... İnş. Taah. Tarım Nak. San. Tic. Ltd. Şti. Ye ait olup olay tarihinde ... sigorta poliçesiyle zorunlu mali mesuliyet sigortalı bulunan ... plaka sayılı .... model .... marka aracın B sınıfı sürücü belgeli olan sürücü ..., meydana gelen olayda %50 ( yüzde - elli ) oranında kusurlu olduğu.

Mülkiyetinin davalı ... Ve Tur. Yatırımları A. Ş. ye ait olup olay tarihinde davalı ... poliçesiyle zorunlu mali mesuliyet sigortalı bulunan ... plaka sayılı 2021 model ... marka aracın B sınıfı sürücü belgeli olan davalı sürücü ..., meydana gelen olayda %50 ( yüzde - elli ) oranında kusurlu olduğu,

TAZMİNAT YÖNÜNDEN SONUÇ VE KANAAT:

Davacıya ait ... plakalı, .... marka, .... tip, .... model araçta meydana gelen hasar miktarının olay tarihi olan 20/05/2023 tarihi itibarıyla 61.804,48 TL, kusur durumuna göre talep edilebilir miktarın 30.902,24 TL olacağı, aracın olay sırasında 13 yaşında olması, ekonomik ömrünü tamamlaması, aracın marka, model, yaşı, km, hasar boyutları, kaza öncesi ve sonrası piyasa değeri göz önüne alındığında; dava konusu kaza öncesi ve sonrası piyasa değerinin aynı 840.000,00 TL olmasıyla dava konusu kazadan kaynaklı ikinci el piyasasında reel değer kaybının görülmeyeceği," bildirmişlerdir.

Mahkememizce Görevlendirilen Trafik Bilirkişisi .... ve Makine Mühendisi Bilirkişisi .... 'tan Aldırılan 19.08.2024 Tarihli Bilirkişi Ek Raporunda Özetle;

"KUSUR YÖNÜNDEN SONUÇ

Yukarıda izaha çalıştığım kanun ve yönetmelik maddeleri ile gerekçelere bağlı olarak;

Mülkiyetinin davacı .... Nak. San. Tic. Ltd. Şti. Ye ait olup olay tarihinde ... sigorta poliçesiyle zorunlu mali mesuliyet sigortalı bulunan ... plaka sayılı .... model .... marka aracın B sınıfı sürücü belgeli olan sürücü ..., meydana gelen olayda %50 ( yüzde - elli ) oranında kusurlu olduğu.

Mülkiyetinin davalı ... A. Ş. ye ait olup olay tarihinde davalı ... poliçesiyle zorunlu mali mesuliyet sigortalı bulunan ... plaka sayılı .... model ... marka aracın B sınıfı sürücü belgeli olan davalı sürücü ..., meydana gelen olayda %50 ( yüzde - elli ) oranında kusurlu olduğu.

TAZMİNAT YÖNÜNDEN SONUÇ VE KANAAT:

Davacıya ait ... plakalı, .... marka,.... tip, .... model araçta meydana gelen hasar miktarının olay tarihi olan 20/05/2023 tarihi itibarıyla 61.804,48 TL, kusur durumuna göre talep edilebilir miktarın 30.902,24 TL olacağı, aracın olay sırasında 13 yaşında olması, ekonomik ömrünü tamamlaması, aracın marka, model, yaşı, km, hasar boyutları, kaza öncesi ve sonrası piyasa değeri göz önüne alındığında; dava konusu kaza öncesi ve sonrası piyasa değerinin aynı 840.000,00 TL olmasıyla dava konusu kazadan kaynaklı ikinci el piyasasında reel değer kaybının görülmeyeceği," bildirmişlerdir.

Mahkememizce Görevlendirilen 3 Kişilik Trafik Fen Heyeti Bilirkişilerinden Aldırılan 16.12.2024 Tarihli Bilirkişi Raporundan Özetle;

"1- Davacıya ait ... plakalı otomobilin dava dışı sürücüsü ...'in, meydana gelen olayda % 50 (Yüzde elli) oranında kusurlu olduğu;

2- Davalı şirkete sigortalı, davalı şirkete ait ... plakalı otomobilin davalı sürücüsü ...'nın, olayda % 50 (Yüzde elli) oranında kusurlu olduğu;

Görüş ve kanaatine varıldığını."bildirmişlerdir.

Mahkememizce Görevlendirilen Makine Mühendisi Bilirkişisi ...'den Aldırılan 11.04.2025 Tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle; "Bilirkişiye verilen görev çerçevesinde; sadece hasar incelemesi yapılması istendiğinden, davaya konu; .... şasi numaralı, .... model, ... plakalı araç üzerinde yapılan ekspertiz işleminde onarım masrafları dahilinde, toplamda; 69.687,07 TL bir tutarın belirlendiği,

- ... tarafından tanzim edilen, e- Arşiv Faturada onarım içerikli 66.000,00 TL bir tutarın söz konusu olduğu,

Görüş ve kanaatine varıldığı." bildirilmiştir.

Mahkememizce Görevlendirilen Makine Mühendisi Bilirkişisi ...'den Aldırılan 13.07.2025 Tarihli Bilirkişi Ek Raporunda Özetle; "Dosya üzerinden yeniden yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda;

-Yeniden yapılan, hasar incelemesinde; Yaptırılan ekspertiz çalışması neticesinde hasarın 69.687,07 TL olduğu yer aldığı. Bu değerin piyasa rayiçleri içerisinde olduğu, ancak yedek parça tedarikçileri ve servislerin, parça ve işçilik fiyatlarından yaklaşık %10 oranında iskonto yapabildikleri, iskonto miktarının 6.968,70 TL olarak hesaplanabileceği,

- İskontolu hasar değerinin, 59.718,37 TL olarak hesaplanabileceği,

-Kök raporda değer kaybını işaret edecek bir görev olmadığından, değer kaybı hesabı yapılmadığı, ancak kök raporda istenen husus çerçevesinde; ...., .... şasi numaralı, .... model, ... plakalı araçta oluşan hasar neticesinde, Aracın marka-model, km, yaş, teknik özellikleri, tramer kayıtları vb. kriterler dikkate alındığında, 39.200,00 TL değer kaybı hesap edilebileceği,

- Kök raporda bilirkişiden değer kaybı hesabı istenmediği, dolayısıyla, dosyanın ek rapora gelmesi sonucu, bilirkişinin emek-zaman ve eforu dikkate alınarak ek ücret takdir edilmesi,

Görüş ve kanaatine varıldığını." bildirmişlerdir.

Bu açıklamalar ışığında dosya kapsamı değerlendirildiğinde; 20.05.2023 tarihinde meydana gelen trafik kazasında davalıların sürücüsü ve maliki oldukları .... plakalı araç sürücüsünün %50, davacıya ait araç sürücüsünün %50 oranında kusurlu olduğu, kaza nedeni ile davacının aracında 39.200,00 TL değer kaybı bedeli oluştuğu, toplam iskontolu hasar bedelinin 59.718,37-TL olduğu, kusur oranlarına göre davacının davalılardan talep edebileceği değer kaybının 19.600,00 olduğu, hasar bedelinin 29.859,18-TL olduğu, talep arttırma dilekçesindeki 19.600,00-TL değer kaybı yönünden ve 29.859,18-TL yönünden davanın kabulü gerektiği, maddi vakıayı anlatmak taraflara hukuki nitelendirmeyi yapmak hakime aittir, her ne kadar davacı vekili HMK 109.maddesine göre dava açtığını bildirip fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 50,00-TL değer kaybı ve 50,00-TL hasar bedeli için dava açtığını beyan etmişse de trafik kazalarından açılan davalarda dava tarihi itibariyle istenebilecek miktar belirli olmadığından değer kaybı tazminatı ve hasar bedeline yönelik davacı talebinin belirsiz alacak olduğu mahkememizce kabul edilerek, talep gibi belirlenen miktarların davalı şahıslardan kaza tarihinden itibaren, davalı sigorta şirketinden temerrüt tarihi olan 04/09/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsili ile davacıya ödenmesi yönünde aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Hüküm: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-DAVANIN KABULÜNE,

29.859,18 TL hasar tazminatı,

19.600,00 TL değer kaybı tazminatının davalılar ... AŞ ve ...'dan kaza tarihinden itibaren, davalı Sigorta Şirketi'nden 04/09/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,

600,00 TL ekspertiz rapor ücreti ve 2.100,00 TL ekspertiz ücretinin yargılama giderlerinden sayılmasına,

2-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 3.378,56-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 1.161,62-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 2.216,94-TL harcın davalılardan müştereken müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,

3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 İkinci Kısım İkinci Bülüm) göre hesaplanan 45.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

4-Davacı tarafından yapılan; 269,85-TL Başvuru Harcı, 269,85-TL Peşin/nisbi Harcı, 891,77-TL Islah Harcı, 600,00 TL ekspertiz rapor ücreti ve 2.100,00 TL ekspertiz ücreti, 22.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 2.283,50-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 28.414,97TL'nin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

5-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği .... tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen arabuluculuk ücreti karşılığı olan 3.120,00 TL arabulucu ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydına,

6-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,

Dair, davacı ve davalı ... AŞ vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile .... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.. 19/11/2025

Katip ....

e-imzalı

Hakim ....

e-imzalı