istanbul bam 16. hukuk dairesinin, ibraz süresi geçirilerek kambiyo vasfını kaybeden çekten kaynaklanan itirazın iptali davası hakkında istinaf kararı.

İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesinin, ibraz süresi geçirilerek kambiyo vasfını kaybeden çekten kaynaklanan itirazın iptali davası hakkında istinaf kararı.

Özet: Bu istinaf kararı, süresinde ibraz edilemediği için kambiyo vasfını yitiren bir çekten kaynaklanan ilamsız icra takibine yapılan itirazın iptali davasında, davacının davalıların kötü niyetle borçtan kaçındığını iddia ederek takibin devamını ve icra inkar tazminatını talep etmesine karşılık, davalıların borçları olmadığını, çekin teminat amacıyla verildiğini ve davacının kötü niyetli olduğunu savunmaları üzerine, ilk derece mahkemesinin iflas halindeki bir davalı yönünden davayı konusuz bıraktığı, diğer davalı şirket yönünden ise davayı kabul ederek itirazın belirli bir miktar üzerinden iptaline ve %20 icra inkar tazminatına hükmettiği karara ilişkindir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO:2025/194 Esas

KARAR NO:2026/869

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ:19/11/2024

NUMARASI:2018/17 ESAS, 2024/814 KARAR

DAVANIN KONUSU:İtirazın İptali (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:08/01/2018

KARAR TARİHİ:03/06/2026

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ..., yetkili hamili olduğu çeşitli miktar ve tarihlerdeki 8 adet çek ile bir adet senedin takibini isteyerek tarafımızı bu konuda vekil kıldığını, çekler ve senet genel olarak ...’e ait şirketlere ilişkin olduğunu, avalist farklılığı nedeni ile çekler 5 farklı icra dosyasına konu edildiğini, aynı anda 5 farklı dosyadan yapılan icra takibinin 4 ü sıralı çeklere ilişkin ve kambiyo senedi vasfında açıldığını ve İstanbul 7. İcra Müdürlüğü ..., ..., .... Sayılı dosyalar içeriğinde bulunan tüm sıralı çekler ödenerek tahsil edildiğini, sadece, iş bu davaya konu icra takibinin dayanağı olan çek süresinde bankaya ibraz edilememesi nedeni ile kambiyo vasfını yitirmiş, dolayısı ile de kambiyo senedine özgü takip olarak değil, ilamsız takip olarak başlatıldığını, bu durumun da, kötü niyetle hareket eden davalı borçluların işine geldiğini, takibe itiraz ederek takibi durdurduklarını, davalıların bu hareketleri tamamen borçtan kurtulmaya ya da süreyi uzatmaya yönelik olup, itirazların TTK md 732 sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak kaldırılması gerektiğini ileri sürerek davalılar itirazlarının iptali ile takibin devamına, davalı tarafların %20’den aşağı olmamak kaydıyla icra inkâr tazminatı ödemesine, ücreti vekâlet ve yargılama giderlerinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili aleyhine sayın huzurda ikame edilen davada, davacı tarafın iddiaları haksız olduğunu, müvekkilinin davacı görünene bir borcu olmadığını, ödendiği iddia edilen bedellerin, cebri icra tehdidi altında kalan müvekkilinin, baskı ile doğmuş ve doğacak alacaklarına haciz konması suretiyle vuku bulduğunu, bu hususta taraflarınca, İstanbul 4.İcra Hukuk Mahkemesi’nin 2017/1099 E. Sayılı dosyası icra takibine itiraz davası açıldığını, davacı, müvekkili şirketin ödemekle yükümlü olmadığı bedelleri ödetmek cihetine gitmekte olduğunu, davacının, müvekkili şirketten herhangi hak veya alacağı bulunmamakta olduğunu, çek ibraz süresinde ve Kambiyo vasfını yitirene kadar davacının durup, daha sonra ilamsız takibe girişmesi ve neticesinde huzurdaki iş bu davasını açması müvekkilinin haklı olduğunun göstergesi olduğunu, dava konusu çekin keşideci müvekkili ... A.Ş. tarafından diğer müvekkili ... A.Ş.'ne verildiği, sonrasında teminat amacıyla dava dışı şirket .... Şti.'ne verildiğini, ... Şti.'nin teminat olarak çekleri tutacağını ve faiz karşılığı müvekkiline para vereceği ancak ... Şti. ve yetkilisi ...'un taraflar arasındaki anlaşmaya uymayarak çeki cirolayarak haksız şekilde davacı ...'a geçirdiğini, davacının tüm ilişkiden haberdar olduğunu, kötü niyetli olduğunu, müvekkili şirket ile davacı ve .... Şti. Arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, davacının tüm iddialarının reddedilmesi gerekli olduğunu, haksız ve kötüniyetli talepleri içeren davacının huzurdaki iş bu davasının, müvekkilinin davacı tarafa herhangi bir borcu olmaması nedenleri de göz önüne alınarak reddedilmesine, tüm yargılama masrafı ve vekalet ücretinin de davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/17 Esas 2024/814 Karar 19.11.2024 Tarihli kararı: "...Tüm bu nedenlerle, davacı tarafça, Davalı İflas Nedeniyle Tasfiye Halinde ... Şirketine Karşı Açılan Davanın, kayıt kabul davası kabul edilerek, iflas dosyasına davacı alacaklı tarafından icra takip miktarınca yapılmış olan alacak başvurusu kabul edilerek iflas defterine kaydedilmiş olması sebebiyle, bu davalı yönünden davanın konusuz kaldığı değerlendirilmiştir. Davacı Tarafça, Davalı ... Şirketine Karşı Açılan Davanın ise kabulüne karar verilerek, davalı borçlunun dava konusu İstanbul 7. İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyasına vaki itirazlarının, 186.000,00 TL asıl alacak, 10.754,88 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 196.754,88 TL alacak yönünden İPTALİNE, Takibin 196.754,88 TL toplam alacak miktarı üzerinden ve 186.000,00 TL asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi uygulanmak suretiyle devamına karar verilmiştir. Ayrıca alacak likit olduğundan ve davalı itirazında haksız bulunduğundan hükmolunan alacağın %20'si oranında davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmiştir. Dava, davalı ... Şirketi yönünden, kabul edilmişse de kısa kararda takibin devamına karar verildikten sonra sehven fazlaya dair istemin reddine karar verilmiş olup, bu hususta gerekçeli kararda düzeltme yapılarak sehven yazılan fazlaya dair istemin reddine dair kısım hüküm fıkrasından çıkartılmıştır. Bu kapsamda aşağıdaki gibi hüküm kurularak yargılama sonuçlandırılmıştır.

H Ü K Ü M / Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacı Tarafça, Davalı İflas Nedeniyle Tasfiye Halinde ... Şirketine Karşı Açılan Davanın, Konusuz Kalmasından Dolayı ESASI HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 2-Davacı Tarafça, Davalı ... Şirketine Karşı Açılan Davanın Kabulü İle; Davalı borçlunun dava konusu İstanbul 7. İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyasına vaki itirazlarının, 186.000,00 TL asıl alacak, 10.754,88 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 196.754,88 TL alacak yönünden İPTALİNE, Takibin 196.754,88 TL toplam alacak miktarı üzerinden ve 186.000,00 TL asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi uygulanmak suretiyle DEVAMINA, Hükmolunan 196.754,88 TL alacağın %20'si oranında hesap ve takdir edilen 39.350,98 TL icra inkar tazminatının davalı borçlu ...Şirketinden alınarak davacı alacaklıya VERİLMESİNE,..." karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ:Davalı ... şirket vekili istinaf dilekçesinde; Çekin ibraz süresi içerisinde bankaya ibraz edilmediğini, çekin kambiyo vasfını yitirdiğini, davacı, müvekkili şirkete başvurma hakkını da kaybettiğini, keşidecinin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre sorumlu olacağını, Yerel mahkemece eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalı olarak karar verilmiş olup bu nedenle yerel mahkeme kararının kaldırılması gerektiğini, davacının yargılama süreci boyunca ne müvekkili şirket ile aralarında bir ticari ilişki olduğunu ne de gerçekte alacaklı olduğunu hiçbir şekilde ispatlayamadığını, müvekkili şirketin defterleri incelenmediğini, Bunun yanında, yerel mahkeme kararında belirtilenin aksine dosya içerisine alınan ve davacı, dava dışı ... şirketi ile ... hakkında yürütülen soruşturma dosyalarında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesinin davacının alacağının ispatlar nitelikte olmadığını, davacının diğer borçluya karşı alacağın tahsili için icrai işlemlere devam ettiğine yönelik dosyada herhangi bir kayıt veya inceleme bulunmadığını, borcun diğer borçlular tarafından ödenip ödenmediği de araştırılmadığını, yasal süresi içerisinde çeki ibraz etmediğinden çek bedeline işlemiş faizi talep etme imkanı da bulunmadığını,Davacının alacaklı olduğunu ispatlayamadığını ve müvekkili şirketin itirazının haklı iken müvekkili aleyhine hükmedilen icra inkar tazminatı hakkaniyete ve hukuka aykırı olduğunu, Ancak somut olayda davacı, yukarıda da açıklamış olduğumuz üzere icra takibine konu çek bedelini ve işlemiş faizini müvekkilden isteme hakkına sahip olmadığından, aksini kabulde dahi davacı kendisine çeki ciro eden cirantadan alacaklı olduğuna dair borç ilişkisini ve alacağın varlığını ispatlayamadığından müvekkil şirketin yapmış olduğu itiraz haklı olup müvekkil aleyhine hükmedilen icra inkar tazminatı da bu kapsamda hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, Somut olayda mahkemenin eksik inceleme ve değerlendirmesi sonucunda davacı davasını ispatlayamamasına rağmen müvekkili yönünden davanın kabulü kararı verilerek müvekkil şirket aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu beyanla ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE:Dava, itirazın iptali davasıdır.İlk derece mahkemesince yukarıda yazılı şekilde;"1-Davacı Tarafça, Davalı İflas Nedeniyle Tasfiye Halinde ... Şirketine Karşı Açılan Davanın, Konusuz Kalmasından Dolayı ESASI HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 2-Davacı Tarafça, Davalı ... Şirketine Karşı Açılan Davanın Kabulü İle; Davalı borçlunun dava konusu İstanbul 7. İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyasına vaki itirazlarının, 186.000,00 TL asıl alacak, 10.754,88 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 196.754,88 TL alacak yönünden İPTALİNE, Takibin 196.754,88 TL toplam alacak miktarı üzerinden ve 186.000,00 TL asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi uygulanmak suretiyle DEVAMINA, Hükmolunan 196.754,88 TL alacağın %20'si oranında hesap ve takdir edilen 39.350,98 TL icra inkar tazminatının davalı borçlu ... Şirketinden alınarak davacı alacaklıya VERİLMESİNE ..." karar verilmiştir.Karara karşı, davalılardan ... şirket vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davaya konu çek suretinin incelenmesinden; ... ... Şubesine ait ... seri numaralı Bursa-09.06.2016 keşide yer ve tarihli çekte, çek keşidecisinin ... Şirketi, lehtar/cirantanın ... A.Ş. Ve sırasıyla cirantaların .... Şti., .... Şti. Ve son olarak davacı ... olduğu anlaşılmıştır.İstanbul 7. İcra Müdürlüğünün ... sayılı İcra dosyasının uyap kayıtlarının incelenmesinden; Alacaklı ... tarafından borçlular ... Şirketi, ... A.Ş., .... Şti. ve ... aleyhinde ilamsız icra takibine konu edildiği, davalı borçlular; ... Şirketi ve ... A.Ş.'nin icra müdürlüğünün yetkisine ve borca itiraz ettikleri, huzurdaki davanın takip çıkışı 196.754,88 TL üzerinden harçlandırılarak yasal süre içinde açıldığı görülmüştür.

1-Dava itirazın iptali davası olup, yetkili icra dairesinde başlatılmış geçerli bir icra takibinin bulunması itirazın iptali davasının ön şartı niteliğindedir. Bu nedenle, mahkemenin yetkisine itiraz edilmiş olsun veya olmasın, mahkeme öncelikle icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı inceleyerek kesin olarak sonuçlandırması, eksiklik bulunmadığının tespiti halinde sair itirazlar yönünden inceleme yapılması gerekir. Bu kapsamda somut ihtilafta, davalı borçlular tarafından icra müdürülüğünün yetkisine yönelik itirazda bulunulmasına karşın, mahkemesince itiraza karşı olumlu veya olumsuz bir karar verilmemesi usul hukuku kuralları çerçevesinde isabetli olmadığından, kamu düzenine aykırılık nedeniyle kararın re'sen kaldırılması gerekmiş ve inceleme Dairemizce yapılmıştır.Dairemizce bu hususta yapılan incelemede; Her ne kadar davalı borçlular tarafından;yetkili icra dairesinin Büyükçekmece İcra Müdürlüğü olduğu gerekçesi ile yetki itirazında bulundukları görülmüş ise de; İcra takip borçlularından dava dışı ".... Şti." adresinin Beyoğlu/İstanbul olduğu, dava dışı takip borçlusu yönünden icra müdürlüğünün yetkisine yönelik itirazda bulunulmadığı anlaşıldığından, 6100 sayılı HMK 7/1. Maddesine göre davalıların icra müdürlüğünün yetkisine yapılan itirazlarının reddine karar verilmiştir.

2-TTK’nın 818/1-m maddesi uyarınca çekler için de uygulanması gereken TTK’nın 732/1. maddesinde "zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenim veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar." düzenlemesi mevcuttur. Süresinde ibraz edilmeyen çekle ilgili olarak kambiyo hukukundan kaynaklanan haklar yitirilirse de, taraflar arasında temel ilişki varsa, alacaklı bu çeke yazılı delil başlangıcı olarak dayanabilir ve alacağını her türlü delille kanıtlayabilir. Temel ilişki bulunmaması halinde ise; hamilin TTK'nın 732. maddesinde öngörülen sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayanarak ancak keşideci hakkında alacak talebinde bulunması mümkündür. Somut olayda davalı ... şirketi davaya konu çekin lehtarı olduğu, davacının ise çeki ciro yoluyla edinen hamil olduğu tespit edilmekle, TTK'nın 732. maddesi çerçevesinde hamilin süresinde ibraz edilmeyen çeke dayalı olarak lehtar hakkında sebepsiz zenginleşme davası açma hakkı bulunmadığından, davalı ... şirketi yönünden, davanın bu gerekçe ile reddine karar verilmesi gerekirken, hatalı gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi yerinde değildir.

3-Bu nedenlerle, davalı ... Şirketi vekilinin istinaf talebinin kabulü ile ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, eksiklik yeniden yargılamayı gerektirmediğinden Dairemizce yeniden hüküm kurulmasına, davalı ... Şirketi yönünden açılan davanın anılan gerekçe ile reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

4-Bununla birlikte, davalı İflas Nedeniyle Tasfiye Halinde ... Şirketi' nin istinaf talebi bulunmadığından ve adı geçen davalı yönünden inceleme yapılmadığından, müktesep haklar nazara alınarak; davalı İflas Nedeniyle Tasfiye Halinde ... Şirketi yönünden ilk derece mahkeme kararının hüküm ve fer'ileri yönünden aynen muhafaza edilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davalı ... A.Ş. vekilinin istinaf talebinin KABULÜNE,

2-İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/17 Esas 2024/814 Karar 19.11.2024 Tarihli kararının HMK 353.1.b.2 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

3-Davacı Tarafça, Davalı İflas Nedeniyle Tasfiye Halinde ... Şirketine Karşı Açılan Davanın, Konusuz Kalmasından Dolayı ESASI HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

4-Davacı Tarafça, Davalı ... Şirketine karşı açılan DAVANIN REDDİNE,

5-İlk derece yargılaması yönünden;

5.a-Alınması gereken 732,00 TL harcın, peşin alınan 3.360,09 TL harçtan mahsubu ile artan 2.628,09 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince davacıya iadesine,

5.b-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına

5.c-Davalı ... A.Ş. tarafından yapılan yargılama gideri olan 346,00 TL nin davacıdan alınarak adı geçen davalıya verilmesine,

5.d-Davalı ... A.Ş. lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak adı geçen davalıya verilmesine,

5.e-Davacı tarafça peşin olarak yatırılan harçtan 427,60 TL'sinin Davalı İflas Nedeniyle Tasfiye Halinde ... Şirketi'nden alınarak davacıya ödenmesine,

5.f-Davacı tarafından yapılan 35,90 TL başvurma harcı parası, 598,50 TL müzekkere ve davetiye posta masrafı, 400,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam; 634,4‬0 TL yargılama masrafının davalı İflas Nedeniyle Tasfiye Halinde ... Şirketinden alınarak davacıya ödenmesine,

5.g-Davalı İflas Nedeniyle Tasfiye Halinde... Şirketi tarafından yapılan masrafların kendisi üzerine bırakılmasına,

5.h-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesap ve takdir edilen 30.000,00 TL vekalet ücretinin Davalı İflas Nedeniyle Tasfiye Halinde ... Şirketi'nden alınarak davacıya ödenmesine,

6-İstinaf yargılaması yönünden;

6.a-İstinaf peşin harcının talebi halinde davalı ... A.Ş.'ne iadesine,

6.b-İstinaf aşamasında davalı ... A.Ş. tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.683,10 TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 310,00 TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.993,10 TL'nin davacıdan alınarak adı geçen davalıya verilmesine,

6.c-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-Gerek ilk derecede gerekse istinaf aşamasında yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısımların karar kesinleştiğinde ve talep halinde, ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.03/06/2026