Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesinde, iflas sonrası temizlenmesi istenen hatalı karşılıksız çek kaydının silinmesi talepli tespit davası.
Özet: Karşılıksız çıkan bir çekin, davacının kredi notunu olumsuz etkileyen negatif kaydının, çekin zamanaşımına uğraması ve davacı şirket hakkında iflasın kaldırılması kararı sonrası borcun hukuken ortadan kalktığı gerekçesiyle banka ve ilgili sistemlerden silinmesi talebiyle açılan davada; davalı banka, çekin banka sorumluluk tutarı için ibraz edilmediğini, dolayısıyla kaydın silinemeyeceğini ve 10 yıllık genel zamanaşımı süresinin henüz dolmadığını savunmuş, mahkemece bu iddialar doğrultusunda bilirkişi raporu aldırılmıştır.
T.C.
ANTALYA4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2025/760 EsasKARAR NO : 2026/636DAVA : TespitDAVA TARİHİ : 05/09/2025KARAR TARİHİ : 13/07/2026Mahkememizde görülmekte bulunan Tespit davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili adına, davalı banka nezdinde bulunan ve ... tarihinde karşılıksız çıkan bir adet ... çek numaralı ... ... Şubesine ait ... TL bedelli çekin taraflarınca ... tarihinde .... internet sitesi üzerinden alınan ... referans kodlu çek raporunda, ödenmedi şeklinde kayıt altına alındığının anlaşıldığını, bu hatalı kaydın müvekkili şirketin kredi notuna olumsuz etki etmesi ve ilgili bankanın sorumluluk almak istememesi nedeniyle işbu dava dilekçesini sunma ve ilgili çek kaydının silinmesini talep etme zorunluluğu doğduğunu, öncelikle ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile ... ... Şubesi'ne ait, sıra no: ... ve ... TL tutarlı çek kaydının zamanaşımına uğradığı ve davacı şirket hakkında iflas süreci sonrasında, iflasın kaldırılması kararı ve bu kararın kesinleşmiş olması hususları sebebiyle takibi yapılabilecek bir borcun hukuken ortadan kalktığının tespitini, davalı banka sisteminden ve ... kayıtlarından terkin ve tenfisini, yargılama giderleri ile dava vekalet ücretinin davalı üzerine yükletilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; bahsi geçen çekle ilgili olarak öncelikle belirtmek gerekir ki çek ... tarihinde bankalarınca takastan ibraz edildiği için hamili bilinememekte olup banka sorumluluk tutarı için çekin ibraz edilememiş olması sebebi ile çek durum güncellemesi yapılamadığını, çek takas odaları aracılığıyla ibraz edilmiş olsa da karşılıksız çek sorumluluk bedeli için ibraz edilmediğini, bu nedenle çek kaydının banka kayıtlarından silinemediğini, karşı tarafça her ne kadar banka çek sorumluluk tutarı ödemesine ilişkin de 5 yıllık zaman aşımı süresinin dolduğu iddia etmekte ise de çek ödeme için bankalarınca ibraz edildiği için bu aşamadan sonra 10 yıllık genel aşımı süresine tabi olacağını, dolayısıyla henüz karşılıksız çek sorumluluk bedeli ödenmesine ilişkin zaman aşımı süresi dolmadığını belirterek çek kaydının silinmesi talebinin yerinde olmadığını, davanın reddini talep etmiştir.Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... /... Esas sayılı dosyası sureti dosyamız arasına alınmıştır.Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... /... Esas sayılı dosyası sureti dosyamız arasına alınmıştır.Antalya Ticaret Sicili Müdürlüğüne yazılan müzekkereye cevap verilmiştir.Davalı bankaya yazılan müzekkereye cevap verilmiştir.Mahkememizce konusunda uzman bilirkişiden rapor aldırılmış, alınan rapor serbestçe değerlendirilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEDava; davacının davalı .. ... ... şubesindeki ... sıra numaralı ve ... TL tutarlı çek kaydının davalı banka sisteminden ve ... kayıtlarından silinmesi davasıdır. Mahkememizce ... ... ... şubesindeki ... sıra numaralı ve ... TL tutarlı çekin karşılıksız olup olmadığının, zamanaşımına uğrayıp uğramadığınnı tespiti ile iddialar sonucunda çek hesabının kapatılması talebinin ve karşılıksız çek kaydının kaldırılması talebinin yerinde olup olmadığının belirlenmesi için bilirkişiye tevdi edilmiş, bankacı bilirkişi ... ... tarihli raporunda özetle; "...Müzekkere üzerine davalı banka ... ... Şubesince dosyaya gönderilen ... tarihli yazıda, şubeleri müşterisi davacı şirkete ait ... tarih ... seri numaralı ... TL. çekin ... tarihinde ... tarafından takastan ibraz edildiği, hesap bakiyesinin müsait olmamasıyla karşılıksız kaldığı, takastan ibraz edildiği için hamilin taraflarınca bilinmediği, çekin banka sorumluluk tutarı için ibraz edilmediği, karşılıksız kalan tutarın ise ... TL. olduğu belirtilmekte olup, yazı ekinde görüntüsü ibraz edilen çek yaprağının davalı şirketin davacı banka nezdindeki ticari mevduat hesabı üzerine keşide edilen ... numaralı çek olduğu, dava dışı ... şirketi emrine ... tarih ... TL. üzerinden düzenlendiği ve çek arkasında ... şirketinin cirosunun bulunduğu, görülmektedir. Dava konusu çek yaprağının takas işleminin elektronik ortamda yapılması nedeniyle çekin fiziken ibraz edilemediği, davalı banka sisteminde karşılıksız kaydı aldığı ve düzeltme hakkının kullanılmadığı, davalı banka tarafından ... ne yapılan bildirim nedeniyle risk merkezinde davacı şirket adına negatif kaydın bulunduğu, anlaşılmaktadır.22.01.2009 tarihinde yürürlüğü giren 5834 sayılı yasayla, ödeme tarihi bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce olup da; kullandığı nakdî ve gayrî nakdî kredinin ödemelerini aksatan gerçek ve tüzel kişilerin, ticari faaliyette bulunan ve bulunmayan gerçek kişilerin ve kredi müşterilerinin karşılıksız çıkan çek, protesto edilmiş senet, kredi kartı ve diğer kredi borçlarına ilişkin kayıtları, söz konusu borçların bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce veya bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde ödenmesi veya yeniden yapılandırılması halinde borcun tamamının ödenmesini müteakiben Merkez Bankasında tutulan kayıtlardan silinir düzenlenmesi yapılmış ve takiben 5411 sayılı Bankacılık Kanuna 2011 yılında eklenen geçici madde uyarınca Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi 28 Haziran 2013 tarihinde faaliyete geçirilmiş 2021 ve 2022 yıllarında 5834 sayılı yasaya eklenen geçici maddelerle negatif kayda ilişkin tutarın ödenmesi ve/veya kredi borçlarının yapılandırılması halinde Risk merkezi kayıtlarının dikkate alınmayacağı, hususları düzenlenmiştir.Sözü edilen düzenlenmelerde, risk merkezine olumsuz bildirimde bulunan finansal kuruluşlara negatif kayıtların silinmesi için resen bir görev verilmemiştir. Davacı şirketin ... tarihinde keşide ettiği ve takas odasında karşılıksız işlemine tabi tutulan 19218 numaralı çek yaprağının akıbeti, çekten doğan hamilin alacağının zaman aşımına uğrayıp uğramadığını, zaman aşımının kesilip kesilmediğini bilmesinin davalı banka tarafınca mümkün bulunmadığı görüşündeyiz. Bu hususlarda davacı taraf tarafından ileri sürülen iddiaların ve ihtiyati tedbir talebinin değerlendirilmesi Sayın Mahkemenin taktirindedir. Bu nedenle, davalı bankanın Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezine davacının çekten doğan negatif kaydının kaldırılması bildiriminde bulunabilmesi için davacı şirketin çekin akıbetinin ödenip ödenmediği, çekten kaynaklı borcun devam edip etmediği hususlarını kanıtlaması bir yana, çek yasasından kaynaklanan 2016 yılında ... TL. olan yasal sorumluluğu ise 10 yıllık genel zaman aşımına tabi olup, bu süre huzurdaki dava sürecinde ... tarihi itibariyle tamamlanmaktadır. Diğer taraftan 5941 sayılı Çek yasasının 3/9 maddesine çekin üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi halinde, muhatap bankanın yasal garanti bedeli ödeme yükümlülüğünün beş yıllık süreye tabi olması hususu davacı şirketin yedinde bulunan ve henüz muhatap bankaya ibraz edilmemiş ve karşılıksız kaydını almamış çek yaprakları için geçerli bulunmaktadır. Çek yaprağının ibrazıyla karşılıksız kaydı alması halinde, ibraz edildiği yıl için belirlenen sorumluluk tutarı üzerinden geçerli olup, yukarıda belirtildiği üzere bu durumda 10 yıllık zamanaşımına tabi bulunmaktadır..." sonuç ve kanaatine varılmıştır. Uyuşmazlık; davacının davalı banka nezdindeki ve Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi'ndeki karşılıksız çek kaydının silinmesi isteminin yerinde olup olmadığına ilişkindir. Davacı şirkete ait ... tarih ... seri numaralı ... TL çekin ... tarihinde ... tarafından takastan ibraz edildiği, hesap bakiyesinin olmamasıyla karşılıksız kaldığı, takastan ibraz edildiği için hamilin banka tarafından bilinmediği, çekin banka sorumluluk tutarı için ibraz edilmediği, karşılıksız kalan tutarın ise ... TL olduğu belirtilmiştir. Dava konusu çek yaprağının takas işleminin elektronik ortamda yapılması nedeniyle çekin fiziken ibraz edilemediği, davalı banka sisteminde karşılıksız kaydı aldığı ve düzeltme hakkının kullanılmadığı, davalı banka tarafından Bankalar Birliği Risk Merkezine yapılan bildirim nedeniyle risk merkezinde davacı şirket adına negatif kaydın bulunduğu anlaşılmaktadır.Çek yasasından kaynaklanan ... yılında ... TL. olan yasal sorumluluğu ise 10 yıllık genel zaman aşımına tabi olup, bu süre huzurdaki dava sürecinde ... tarihi itibariyle tamamlanmaktadır. Diğer taraftan 5941 sayılı Çek yasasının 3/9 maddesine çekin üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi halinde, muhatap bankanın yasal garanti bedeli ödeme yükümlülüğünün beş yıllık süreye tabi olması hususu davacı şirketin yedinde bulunan ve henüz muhatap bankaya ibraz edilmemiş ve karşılıksız kaydını almamış çek yaprakları için geçerli bulunmaktadır. Çek yaprağının ibrazıyla karşılıksız kaydı alması halinde, ibraz edildiği yıl için belirlenen sorumluluk tutarı üzerinden geçerli olup, yukarıda belirtildiği üzere bu durumda 10 yıllık zamanaşımına tabi bulunmaktadır. 5941 sayılı Çek Kanunu m. 2/ 1 de de "Bankalar, çek hesabı açılması ile ilgili olarak bu Kanunla kendilerine verilen görev ve yükümlülükleri yerine getirirken, çek hesabi açtırmak isteyenin yasaklı olup almadığını bu Kanun hükümlerine göre araştırırlar; ayrıca ilgili kişinin ekonomik ve sosyal durumunun belirlenmesinde gerekli basiret ve özeni gösterirler” denilmektedir, Aynı Kanun m. 2/ 7 hükmünde ise çek defterinin her bir yaprağına çek hesabının numarasının yazılması zorunlu tutulmaktadır.Çek Kanunu'nun 2/10.madde hükmü uyarınca; çek hesabı, ancak sahibinin veya yasal temsilcisinin yazılı talebi ya da mevduat veya katılım fonu zamanaşımı süresinin dolması üzerine kapatılabilir. Çek hesabı kapatıldıktan sonra, üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanunî ibraz süresi içinde ibraz edilen çekler karşılıksızdır işlemine tâbi tutulur. Yargıtay 11. HD 2016/ 2298 e. ve 2017/ 6451 k. sayılı 22.11.2017 tarihli kararında "Davacı davalı banka nezdinde açılmış olan çek hesabının kapatılması için bankaya başvurduğunu, çek hesabın da bulunan ekli çeklerin iade edilmemesi sebebiyle hesabın kapatılmadığının bildirildiğini oysa işyerini 2004 tarihinde devrederken çek koçanını da davalı banka şubesine iade ettiğini, elinde çek bulunmadığını İleri sürerek çek hesabının kapatılmasını dava ve istemiştir. Davalı vekili da vacıya verilen çek karnelerine ait çeklerin müvekkiii bankaya iade edilmeden hesabın kapatılmasının mümkün olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir. Mahkemece, iddia, savunma, toplanan delilter ve tüm dosya kapsamına göre; çek hesabının kapatılması için sahibinin veya yasal temsilcisinin yazılı talebinin tek başına yeterli olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir, SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyte usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA.." karar verilmiştir.Somut olayda; davalı banka tarafından dava konusu çekin karşılıksız kaydı girildiği ve risk kaydı oluştuğu, karşılıksız çek kaydı yönünden; karşılıksız çek kaydının, sadece çek keşidecisinin Kredi Kayıt Bürosu nezdinde kredi notunun düşmesi, bankalar nezdinde kredi değerliğinin düşmesi, kredi imkânlarının daralması şeklinde etkisinin olacağı, takas işlemi sonrasında 10 yıl kadar bir süre geçmesine karşın çekin hiçbir şekilde icra takibine ve yasal işleme konu edilmediği, çeki herhangi birisinin fiziki olarak bankaya getirmesi veya icrai yola başvurması halinde de gerek bankadan çek yaprağı garanti tutarının tahsil edilmesi, gerekse cirantalardan çek bedelinin tahsil edilmesi imkanının zamanaşımı sürelerin geçmesi nedeniyle kalmadığı, karşılıksız çek kaydının silinmesi halinde ne hamil, ne de cirantaların herhangi bir hakkının zayi olmayacağı gibi çek garanti tutarı için de genel zaman aşımı süresi geçtiği için bankanın da çek keşidecisi, cirantalar ve hamile karşı herhangi bir sorumluluğunun kalmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne (Emsal -Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2012/14360 Esas 2012/19486 Karar) karar vermek gerekmiştir. Ancak zamanaşımı süresinin dava açılışından sonra, dava sürecinde ... tarihi itibariyle tamamlandığı ve bu sebeple dava tarihinde tarafların haklılık durumu gözetilerek davalının dava açılışında haklı olduğu gözetilerek yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılmış ve davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmiştir. Sonuç olarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; DAVANIN KABULÜ İLE;1-Davanın devamı sırasında Çek Yasası 3/9. madde uyarınca zamanaşımı süresinin dolması nedeniyle; davacı hakkındaki davalı ... ... ... ... ... şubesindeki ... sıra numaralı ve ... TL tutarlı çeke ilişkin karşılıksız çek kaydının, DAVALI BANKA SİSTEMİNDEN VE TÜRKİYE BANKALAR BİRLİĞİ RİSK MERKEZİ KAYITLARINDAN SİLİNMESİNE,2-Davalı banka harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacının yapmış olduğu yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına, 4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan ... TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, 5-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan bakiye kısmın HMK 333. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra talep halinde ilgilisine iadesine, Dair verilen karar davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık sürede Antalya Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı. 13/07/2026Katip ... e-imza Hakim ... e-imza