Bursa 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin, çek keşidecisinin TTK 651/2 uyarınca aktif dava ehliyeti eksikliği sebebiyle kıymetli evrak iptali (çek iptali) talebini reddeden gerekçeli kararı.
Özet: Elinden tehdit yoluyla alındığını iddia ettiği hamiline yazılı belirli çeklerin iptali ve tahsilatının durdurulması talebiyle mahkemeye başvuran çek keşidecisinin davasında, Türk Ticaret Kanunu uyarınca kıymetli evrakın zayi veya çalınması durumunda iptal davası açma hakkının senede bağlı alacak hakkı bulunan hamile ait olduğu ve keşidecinin bu tür bir davayı açmaya aktif dava ehliyetinin bulunmadığı, ayrıca boş çeklerin üçüncü kişilerce doldurulup ibraz edilmesi halinde keşidecinin sahteciliğe dayalı menfi tespit davası gibi başka hukuki yollara başvurabileceği gerekçesiyle, talepte bulunanın bu davayı açma yetkisi olmadığına hükmedilerek talebinin reddine karar verilmiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2026/
KARAR NO : 2026/
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
TALEP EDEN :
VEKİLİ : Av.
KARŞI TARAF :
TALEP : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali)
TALEP TARİHİ : 08/07/2026
KARAR TARİHİ : 17/07/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 17/07/2026
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali) talebinin yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle ; ... Bankası ... Şubesine ( ... Şube No) ait ... çek numaralı ... ıban nolu hamiline yazılı çek ve .... Bankası .... Şubesine ( ... Şube No) ait ... çek numaralı ... ıban nolu hamiline yazılı çekin müvekkilinin elinden ... tarafından zorla tehdit yoluyla alındığını, bu hususta ... CBS2nin 2026/... sayılı soruşturma dosyası ile soruşturma başlatıldığını beyanla çeklerin tahsilinin durdurulması amacıyla çekler üzerine ihtiyati tedbir kararı konulmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Talep , talep edene ait çeklerin kaybolduğu iddiasına dayalı çek iptali talebidir.TTK'nın 780.madde de çekin senet metninde "çek" kelimesini, kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi, muhatabın ticaret unvanını, ödeme yerini, düzenleme tarihini ve yerini, düzenleyenin imzasını taşımak zorundadır. TTK'nın 781. madde de bu unsurları taşımayan senedin çek sayılmayacağı düzenlenmiştir. Tamamen boş çek yaprağı çalınması halinde çek doldurularak ibraz edildiği takdirde, keşidecinin hak talep eden hamile karşı İİK.72.maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanı mevcut bulunmaktadır. Hukuki yararının bulunması HMK.114/h maddesi uyarınca dava şartıdır. Yine TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.TTK. 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652.m)Kıymetli evrakın iptali müessesesi TTK'nın 651 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Senedin iptaline karar verilmesini, kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi isteyebilir. Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin veya temsilcisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Keşidecinin bu davayı açmakta esasen hukuk yararı yoktur. Bu çekler üçüncü şahıslarca doldurulup keşideciden alacak talep edilirse, keşidecinin sahteciliğe dayalı menfi tespit talep hakları mevcut olup, istenilen hukuki korumanın bu şekilde sağlanması mümkündür.Somut olayda, çekler imzalı ise, doldurulması mümkün olduğundan iptalinin talep edilebileceği, yargı uygulamasında kabul edilmekte ise de ancak imzalı çeklerin de iptalini yine hamil isteyebilecektir. Ne var ki talep eden çeklerin hamili değil çeklerin bağlı olduğu hesabın sahibi olduğu görülmekle, talep eden keşideci hesap sahibinin imzalı ancak boş olduğu bildirilen çeklerin iptali için dava açmada aktif dava ehliyeti bulunmadığından talebin reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Talebin REDDİNE,
2-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 732,00-TL harç peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Talepte bulunan tarafından yapılan yargılama giderlerinin talepte bulunan üzerinde bırakılmasına,
4-Karar kesinleştiğinde yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının HMK’nin 333. maddesi uyarınca yatırana iadesine,
Dair talep eden tarafın yokluğunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere karar verildi. 17/07/2026
Katip ...
✍E-Imzalıdır
Hakim ...
✍E-Imzalıdır