Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinden; ticari satım sözleşmesi gereği teslim edilmeyen ürünler karşılığında verilen çeklerin iadesi/iptali konulu istirdat davasının gerekçeli kararı.
Özet: Davacı, davalıdan sipariş ettiği ve bedelini iki adet çek ile ödediği ahşap ürünlerin davalı tarafından taahhüt edilen sürede teslim edilmemesi, arabuluculuğun başarısızlıkla sonuçlanması, ihtarname ile sözleşmenin feshedilmesi ve davalının konkordato kararı alması üzerine, henüz vadesi gelmemiş çeklerin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçerek tahsil edilmesini engellemek amacıyla öncelikle ödemeden men yasağı konulmasını, akabinde hukuki ilişki kapsamında haksız hale gelen çeklerin iptali ve menfi tespitini talep etmiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2026/
KARAR NO : 2026/
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ : AV.
DAVALI :
DAVA : İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
DAVA TARİHİ : 05/01/2024
KARAR TARİHİ : 20/07/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 20/07/2026
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinden özetle; dava açmadan önce arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ancak davalı taraftan arabuluculuk toplantısına katılım sağlanmadığını ve anlaşamama ile son bulduğunu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili olduğunu ve ticaret mahkemelerinin görevli olduğunu, HMK’nun 10. Maddesi kapsamında sözleşmenin ifa yeri olarak ... Asliye Ticaret mahkemelerinin yetkili olduğunu, müvekkilinin alüminyum profil üretim, ahşap ürünlerin ve satış işiyle iştigal ettiğini ve faaliyetlerinin devamı için davalı şirketten 17.10.2023 tarihli ticari anlaşmaya göre ... beyaz ahşap ürün 4*210*280 ebatlı üründen 600 adet birim fiyatı 260,00TL'den = 156.000,00TL ve ... beyaz ahşap ürün 5*210*280 ebatlı üründen 600 adet birim fiyatı 335,00TL'den = 201.000,00TL KDV ile birlikte toplamda 428.400,00-TL ürün alınması konusunda anlaşma sağlandığını ve ürünlerin ödemesi olarak da ürünlerin teslimatı yapılmadan ... ... Şubesine ait Keşidecisi ... olan Keşide Yeri: ...; Ödeme Tarihi 15.01.2024 olan 214.200,00TL 1 adet çek ve yine ... ... Şubesine ait Keşidecisi ... olan Keşide Yeri: ...; Ödeme Tarihi 15.02.2024 olan 214.200,00TL 1 adet çek olmak üzere toplamda iki adet çekin davalı şirket yetkilisine teslim edildiğini, davalı şirket tarafından 17/10/2023 tarihli sipariş formunda yer alan ve en geç 1 hafta içinde teslim edilmesi gereken ürünlerin teslimatının yapılmadığını, bunun üzerine verilen süre içinde ürünler teslim edilmediği takdirde başka bir ihtara gerek kalmadan yapılan anlaşmayı fesih ettiklerini, toplamda 428.400,00TL tutarlı alışverişten kaynaklı ve ... ... Şubesine ait Keşidecisi ... olan Keşide Yeri: ...; Ödeme Tarihi 15.01.2024 olan 214.200,00TL 1 adet çek ve yine ... ... Şubesine ait Keşidecisi ... olan Keşide Yeri: ...; Ödeme Tarihi 15.02.2024 olan 214.200,00TL 1 adet çek olmak üzere toplamda iki adet çekin iadesini, iade edilmediği takdirde yasal yollara müracaat edileceği, oluşan zarar olması halinde talep edileceği, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı şirket tarafından ödeneceği hususlarının ... 2. Noterliğinin 14.12.2023 tarih ve yevmiye numaralı ihtarnamesiyle ihtar edildiğini, ihtarın davalı şirkete e tebligat yoluyla 14.12.2023 tarihinde gönderildiğini 18.12.2023 tarihinde e tebligatın tebliğ edildiği kabul edilerek 7 günlük süre içinde de ürünler teslim edilmediğinden temerrüdün gerçekleştiğini, ancak geçen zaman içerisinde ürünlerin tesliminin yapılmadığını, bu arada karşı taraf hakkında ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/E sayılı dosyası ile 08.11.2023 tarihinden başlamak üzere 3 aylık geçici mühletle konkordato kararı verildiğini, sözleşme konusu çeklerin konusuz kaldığını, çekler ile ilgili ihtiyati tedbir mahiyetinde ödemeden men yasağı konulmasını talep ettiklerini, mübrez 17.10.2023 tarihli faturadan da anlaşılacağı üzere gerçekleştirilen alışverişin toplam tutarı KDV dahil 428.400,00TL olup ürünler teslim edilse faturalandırılacağı konuşulduğunu ve dava konusu iki ayrı çek bedeli ile aynı olduğunu ve illiyet bağının mevcut olduğunu beyanla çeklerin kötü niyetle ele geçiren kişinin çekleri tahsilinin mümkün olması sebebiyle davacının zarara uğrayacağı kuvvetle muhtemel olduğundan, vadesine de çok az bir zaman kaldığından a-) Keşidecisi ... olan Keşide Yeri: ...; Ödeme Tarihi 15.01.2024 olan 214.200,00TL 1 adet çek ve yine b-) ... ... Şubesine ait Keşidecisi ... olan Keşide Yeri: ...; Ödeme Tarihi 15.02.2024 olan 214.200,00TL çeklerin öncelikle teminatsız olarak veya mahkemece uygun görülecek teminat karşılığında başvuruya konu çekler hakkında ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve bu tedbir kararın muhatap ... .../... Şubesi’ne yazılacak müzekkere ile tebliğine, esas hakkında yapılacak yargılama neticesinde dava konusu edilen keşidecisi ... olan Keşide Yeri: ...; Ödeme Tarihi 15.01.2024 olan 214.200,00TL 1 adet çek ve yine ... ... Şubesine ait Keşidecisi ... olan Keşide Yeri: ...; ödeme tarihi 15.02.2024 olan 214.200,00TL davacı müvekkilinin ilgili hukuki ilişkiye istinaden açılan menfi tespit davasının kabulüne ve dava konusu edilen çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Usulüne uygun tebligata rağmen davalı şirket tarafından yasal cevap süresi içerisinde herhangi bir cevap dilekçesi sunulmamış olup, 6100 sayılı HMK’nun 128/1 fıkrası uyarınca dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların inkarı mahiyetinde kabul edilmiştir.
DELİLLER:
Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, ... Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/ esas sayılı dosya kapsamı ve mahkememiz iş bu dava dosyası tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava istirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) kaynaklı alacak davasıdır. Yargılamada ... Asliye Ticaret Mahkemesi yargılama devam ederken İİK'nın 232. Maddesine göre "Alacakların kaydı için muayyen müracaat müddeti geçtikten sonra ve iflâs idaresinin seçilmesinden itibaren en geç iki ay içinde iflâs idaresi tarafından 206 ncı ve 207 nci maddelerde yazılı hükümlere göre alacaklıların sırasını gösteren bir cetvel yapılır ve iflâs dairesine bırakılır." aynı yasanın 234. Maddesine göre "İflas idaresi sıra cetvelini iflas dairesine verir ve alacaklıları 166 ncı maddenin 2 nci fıkrasındaki usule göre ilan yoluyla haberdar eder. İddialarının tamamı veya bir kısmı reddedilen yahut iddia ettikleri sıraya kabul edilmeyen alacaklılara doğrudan doğruya haber verilir."İİK nun 235 maddesi uyarınca "Sıra cetveline itiraz edenler, cetvelin ilanından itibaren onbeş gün içinde iflasa karar verilen yerdeki ticaret mahkemesine dava açmaya mecburdurlar. 223 üncü maddenin üçüncü fıkrası hükmü mahfuzdur. "İİK nun 235 maddesi uyarınca sıra cetveline itiraz edenlerin cetvelin ilanından itibaren 15 gün içinde kayıt kabul davası açmaları zorunlu olup, öngörülen süre hak düşürücü niteliktedir.
... 11. Hukuk Dairesinin 2023/ esas, 2024/ karar sayılı emsal ilamında" 2004 sayılı Kanun'un 194 üncü maddesinin birinci fıkrasıyla, iflasın açılması ile hukuk davalarının ikinci alacaklılar toplantısından 10 gün sonrasına kadar duracağı öngörülmüş olup, müflisin davalı olduğu hukuk davaları bakımından iflas idaresi, alacaklıları incelerken, bu alacağı davalı (çekişmeli) alacak olarak sıra cetveline geçirir. Dava konusu alacağın, dolayısıyla davanın kabul edilip edilmeyeceği hakkındaki karar, ikinci alacaklılar toplantısında verilmektedir. Bir hukuk davasının kayıt kabul davasına dönüşmesi, davalının iflas etmesine ve iflas idaresinin de davaya konu alacağı iflas masasına kabul etmemesine bağlıdır. İkinci alacaklılar toplantısında, alacak iflas masasına kesin olarak kayıt ve kabul edilmiş ise dava konusuz kalacak, alacak kısmen veya tamamen reddedilmiş ise davaya alacağın iflas masasına kayıt ve kabulü davası olarak devam edilecektir. Bu itibarla, yukarıda açıklanan ilkeler çerçevesinde eldeki dava bakımından bir değerlendirme yapılarak (kayıt kabul davasına dönüşüp dönüşmediği değerlendirilip dönüşmesi halinde o yönde yargılama yapılarak) varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmek üzere Mahkeme kararının resen bozulması gerekmiştir." şeklinde gerekçe bulunduğu gerekçesi ile dosyanın mahkememize devredilerek gönderilmesine karar verilmiştir. Mahkememizce yapılan değerlendirmede, davanın kayıt-kabul davasına dönüşmesi için davalının iflas etmesi, iflas idaresinin de dava konusu alacağı iflas masasına kabul etmemesi gerekmekte olup davalı tarafı dava sırasında iflas eden, aleyhine iflastan önce açılan ve 2004 sayılı Kanun'un 194 üncü madde hükmünde sayılan istisnalardan olmayan bir davaya bakan mahkemece, asıl dava konusu alacağın, ikinci alacaklılar toplanmasında, iflas masasına kaydedilip, alacağın masaca kesin olarak kabul edilip edilmediğinin araştırılması ve şayet kesin suretle kayıt ve kabul edilmiş ise, konusu kalmayan davada hüküm tesisine yer olmadığına kararı verilmesi; masaya kayıt edilmek istenip de alacak kısmen veya tamamen reddedilmiş ise ve ayrıca kayıt kabul davası açılmamışsa, davaya alacağın iflas masasına kayıt ve kabulü davası olarak devam edilerek yapılacak değerlendiremeye göre bir karar verilmesi gerekmektedir. Yapılan yargılama esnasında iflas kararı verilmesi, yargılamayı yapan mahkemesinini yetkisini ortadan kaldırmamakta ve iflas kararı veren mahkemeyi kesin yetkili kılmamaktadır. Şayet iflastan sonra açılmış bir dava söz konusu olsa idi, o halde kesin yetkili mahkemenini iflas kararı veren yer mahkemesi olduğunda söz edilebilirdi ancak somut duruma bakıldığında iflas kararının yargılama devam ederken verildiği, bu itibarla somut olayda kesin yetki kuralının da bulunmadığı anlaşılmakla mahkememizce yetkisizlik kararı vermek gerekmiş, yetkisizlik kararının kesinleşmesi ile birlikte olumsuz yetki uyuşmazlığı çıkacağından ve mahkemelerin farklı Bölge Adliye Mahkemeleri yargı çevresinde olduğundan dosyanın ... ilgili dairesine (5. Hukuk Dairesi) gönderilmesine karar vermek gerekmiş her ne kadar dosyada mahkememize gönderilmiş ise de usule ilişkin verilen bu kararlar dolayısıyla yargılama sürelerin taraflar aleyhine uzamaması için duruşma günü beklenilmeksizin dosya resen ele alınmış, usul ekonomisi uyarınca dosya üzerinden aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlere,
1-Mahkememizin yetkisizliği nedeniyle HMK 116-138 md. uyarınca dava dilekçesinin yetki yönünden REDDİNE, Yetkili ve görevli Mahkemenin ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ OLDUĞUNA,
2-Mahkememiz kararı kesinleştiğinde, Mahkememiz ile ... Asliye Ticaret Mahkemesi arasında olumsuz yetki uyuşmazlığı çıktığından, yetkili Mahkemenin tayini için dosyanın ... İlgili Dairesine (5. Hukuk Dairesi) GÖNDERİLMESİNE,
3-HMK'nın 331. Maddesine göre yargılamanın yetkili mahkemede devam etmesi halinde yargılama giderlerin yetkili mahkemece takdirine,
Dair tarafların yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMKnın 341. Ve 345. Maddeleri gereğince 2 haftalık yasal süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 20/07/2026
Katip
E-imzalıdır
Hakim
E-imzalıdır