Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin, pay sahibinin şirketteki muhasebe hileleri ve kâr gizleme iddiaları üzerine özel denetçi atanması talebini inceleyen gerekçeli kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, bir ticari şirkette özel denetçi atanması talebiyle açılan davada, azınlık pay sahibinin, 2022 yılı olağan genel kurul toplantısında bilgi alma hakkının engellendiği, muhasebe hileleri ile karın gizlendiği ve yüksek huzur hakkı ile hukuka aykırı kar transferi yapıldığı iddialarıyla özel denetçi atanmasını talep ettiğini; davalı şirketin ise zamanaşımı, hak düşürücü süre itirazları ile birlikte, tüm soruların yanıtlandığını, huzur hakkının yasalara uygun olduğunu ve özel denetim için gerekli şartların oluşmadığını savunarak davanın reddini istediğini ve taraflar arasındaki temel uyuşmazlığın Türk Ticaret Kanununun 438. maddesi uyarınca özel denetçi atanması koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği noktasında toplandığını gösteren bir gerekçeli karar taslağının başlangıç kısmıdır.
T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/311 Esas - 2025/762
TÜRK MİLLETİ Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili T.C. ANKARA GEREKÇELİ KARAR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : 2024/311 KARAR NO : 2025/762....DAVA : Ticari Şirket / Şirkete Özel Denetçi Tayin EdilmesiDAVA TARİHİ : 29/04/2024KARAR TARİHİ : 06/11/2025KARAR Y.TARİHİ : 05/12/2025Mahkememizde görülmekte olan "Ticari Şirket/Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi" davasının yapılan açık yargılaması sonucunda, aşağıdaki karar tesis edilmiştir. I-İDDİALAR 1. Davacı yan dava dilekçesinde; pay sahibi olduğu ... %16,30'una tekabül eden 163 adet A grubu hissesine sahip olduğu olduğunu, davalı şirketin 2022 yılı Olağan Genel Kurul Toplantısının birinci oturumunun 28.12.2023 tarihinde gerçekleştirildiğini, TTK m. 420 hükmünde tanımlanan hak ve yetkisini kullanarak finansal tablolar ve buna bağlı konuların müzakeresinin ertelenmesini ve TTK m. 437'de düzenlenen bilgi alma hakkı uyarınca taraflarına tebliğ edilmeyen mizan, gelir tablosu ve bilançonun incelenmek üzere teslimini talep etmesi üzerine toplantının ikinci oturumunun 27.01.2024 tarihinde gerçekleştirildiğini, davalı şirketin genel kurul toplantısının TTK m. 420 hükmünün emredici düzenlemesi nedeniyle finansal tablolar ve buna bağlı konuların görüşülmesi amacıyla bir ay sonraya ertelendiğini, olağan genel kurul toplantısının kalan diğer gündem maddelerinin görüşülmesine devam edildiğini, toplantı sırasında pay sahibi olarak ilgili genel kurul toplantısı gündemine uygun olarak tutanakta yazıldığı şekilde sorular sorduklarını, davalı şirket tarafından yanıtlanmadığını, dava tarihine kadar yazılı açıklama yapılmadığını, davalı şirketin muhasebe hileleri ile kârı gizlerken öte yandan yüksek huzur hakkı tayin ederek hukuka aykırı bir kâr transferi gerçekleştirdiğini beyanla, davalı şirketin 27.01.2024 tarihinde gerçekleştirilen 2022 yılı Olağan Genel Kurul Toplantısı'nda görüşülen ve taraflarınca sorulan spesifik konuların TTK m. 439 uyarınca mahkeme tarafından atanacak özel denetçi heyeti tarafından inceletilerek rapor hazırlatılmasına, özel denetçi atanmasına ilişkin tüm giderlerin davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II-SAVUNMALAR 2. Davalı vekili cevap dilekçesinde; öncelikle zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, özel denetçi atanması için gerekli olan dava şartlarının oluşmadığını, davacının bilgi alma ve inceleme hakkı kapsamında sorduğu soruların tamamına cevap verildiğini, yöneticilerin emek ve mesaileri değerlendirildiğinde, belirlenen huzur hakkı miktarının kanuna, esas sözleşmeye ve şirketin mali yapısına uygun olduğunu, TTK m. 438'de bazı belirli olayların özel denetimle açıklığa kavuşturulacağının belirtildiğini, bu sebeple, özel denetim talebinin hangi özel konu hakkında yapıldığının talep eden tarafından açık bir şekilde ortaya koyulması gerektiğini, davacının özel denetim talebinin gereklilik ilkesine uygun olmadığını, talepte bulunan davacının özel denetim konusu işlemlerin kanuna ve esas sözleşmeyi ihlal ettiğini, bu işlemler neticesinde şirketin ve ortakların zarara uğradığını ispat etmesi gerektiğini, bu hükmün getiriliş amacı elbette özel denetim kurumunun keyfi olarak kullanılmasının ve şirketin bu tür uygulamalarla çalışamaz hale getirilmesinin önüne geçtiğini, kanuna ve esas sözleşmeye aykırı olmayan, şirketin ve ortakların zarara uğraması ihtimali olmayan konularda özel denetim talep edilmesinin mümkün olmadığını, davacının kardeşleri olan müvekkili şirket yönetim kurulu üyeleri ... kanuna veya esas sözleşmeye aykırı bir işlem tesis etmelerinin şirketi veya ortakları zarara uğratmalarının mümkün olmadığını beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III-TARAFLARIN ANLAŞTIKLARI ve ANLAŞAMADIKLARI HUSUSLAR A. Taraflar Arasında Uyuşmazlık Bulunmayan Hususlar3. Tarafların ileri sürdüğü, üzerinde anlaştıkları ve çekişme konusu olmaktan çıkan her hangi bir vakıa bulunmadığı anlaşılmaktadır. B. Taraflar Arasındaki Uyuşmazlık Konuları4. Uyuşmazlık, TTK m. 438 ve devamı maddeleri uyarınca özel denetçi atanması istemi koşularının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.IV-ÇEKİŞMELİ VAKILAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER5. ... 27.01.2024 tarihli 2022 Olağan Genel Kurul Toplantısı'nın incelenmesinde; gündemin 2. Maddesinde, divan heyetinin seçimine ilişkin oylama yapıldığı, ... vermiş olduğu teklifin oyçokluğu ile kabul edildiği, ...'ın vermiş olduğu teklifin oy çokluğu ile kabul edilmediği, davacının söz alarak önceki genel kurullarda pay sahipliği haklarının engellendiği iddiası ile oluşan divana itiraz ettiği, ...'ın söz alarak genel kurulların TTK hükümlerine uygun olarak bakanlık komiseri nezdinde yapıldığı ve herhangi bir engellemenin bulunmadığının beyan edildiği; gündemin 2. Maddesinde, toplantı başkanlığına genel kurul evraklarını imzalama yetkisi verilmesine ilişkin oylama yapıldığı, oy çokluğu ile toplantı başkanlığının genel kurul evraklarını imzalamasına yetki verildiği, ...'ın karara olumsuz oy kullandığı; gündemin 3. Maddesinde, 2022 yılına ait yönetim kurulu faaliyet raporunun okunduğu, ...'ın söz alarak, Mauproje İnşaat A.Ş'nin ortak olduğu bir adet ortak girişim işinin sadece ismine ve sözleşme tarihine yer verildiği, yapılan hakedişler ile karlılık durumuna ilişkin bilgi belgelere yer verilmediği, ayrıca cüzi miktar kar eden şirketin 2022 yılında 543.201,00 TL huzur hakkı dağıtımı yaptığı gerekçeleriyle itiraz ettiği, ...ve ...'ın söz alarak davacının sorularına cevaplar verdiği, akabinde yönetim kurulu faaliyet raporunun oylanarak ibra edilmesine geçildiği, oylama sonucunda oyçokluğu ile faaliyet raporunun onaylanmasına karar verildiği; gündemin 4. maddesinde, 2022 Yılı Bilanço ve Gelir tablosunun okunması onanarak ibrasına geçildiği, 2022 yılı Bilanço ve Gelir tablosunun okunduğu, davacı ...'ın söz alarak, genel kurulda okunan bilançonun gerçeği yansıtmadığını ileri sürerek genel kurula yönelik bir kısım sorular sorduğu, ...'ın söz alarak, avacının talepleri konusunda cevaplar verdiği; gündemin 5. Maddesinde, 2022 kârının dağıtılıp dağıtılmayacağının görüşülmesine geçildiği, oylama sonucunda oybirliği ile 2022 yılının kârının dağıtılmasına karar verildiği; 6. Maddesinde, yeni yönetim kurulunun seçimine geçildiği, oyçokluğu ile yönetim kuruluna ... ve ...'ın seçildiği, davacı ...'ın söz alarak bir kısım beyanlarda bulunduğu ve muhalefet şerhi verdiği görülmüştür. 6. Davalı şirketin 10/10/2021 tarihinde yapılan genel kurulunda gündemin üçüncü maddesi görüşülürken davacının söz alarak TTK madde 420 ve 437 kapsamında bilgi ve belge talep hakkının yinelenmesi, anılan düzenleme uyarınca genel kurulun erteleme talebinin yinelenmesi, aşağıda detayları yer verilen hususlar kapsamında 438. Madde uyarınca özle denetçi talebinin yerine getirilmesi taleplerini genel kurula gereği için arz ettiği, bilgi alma hakkı kapsamında tutanağın 1 a, 1 b, 1 c ve 1 d bentlerinde yazan hususlar konusunda bilgi ve belge talep ettiği, akabinde üst başlıkta detaylarına yer verilen hususların özel denetimle açıklığa kavuşturulması için özel bir denetçi görevlendirilmesini talep ettiği, daha sonra ...'ın söz alarak davacının talepleri konusunda cevaplar verdiği, 2020 yılı gelir tablosu ve bilançosunun ibra edilmesine, yönetim kurulunun ibrasına, 2020 yılı yönetim kurulu faaliyet raporunun ibrasına, şirket merkezinin taşınmasına, yönetim kurulu ve süresi ile ilgili esas sözleşme değişikliği, kar dağıtımı , yeni yönetim kurulu seçimi ve huzur hakkı konusunda kararlar alındığı, dilek, temenniler ve kapanışla ilgili 9. Maddenin görüşülmesi sırasında davacı ...'ın söz alarak yukarıda ilgili maddelerde nedenlerini açıkça belirttiği üzere özel denetçi talep ettiği, daha sonra ...'ın söz aldığı ve beyanında yukarıda da defalarca belirtilen gerekçeler ile özel denetçi talep edilmesini gerektiren herhangi bir husus olmadığı gibi genel kurulcada bu talebin reddedildiği şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır. 7. ... E, sayılı dosyasının incelenmesinde, davacı ... tarafından davalı şirketin yapılan genel kurullarının iptaline yönelik işbu davanın açıldığı, yapılan yargılama neticesinde, dava konusu yapılan genel kurulun ilgili ticaret sicil müdürlüğünde mevcut resmi kayıtlar baz alınarak yapıldığı, ayrıntılı olarak yukarıda açıklandığı üzere genel kurul öncesi hazırlık aşamasının yasal koşullar yerine getirilerek yapıldığı gibi, genel kurulda tüm hissedarların katılımı ile yasal mevzuata uygun ve yeterli karar nisabı içerek şekilde ve davacının itirazları da şirket yetkilisince cevaplanmak suretiyle genel kurulda kararların alındığı ve iptal koşullarının mevcut olmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verildiği görülmüştür. 8.... E sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı ...'ın özel denetçi atanması talebi konusunda 10/10/2021 tarihli olağan genel kurul toplantısında, genel kurul tarafından oylama sonucu bir karar alınmadığı, ayrıca davacı tarafından şirket yönetim kurulunun kanunu veya esas sözleşmesi ihlal ederek şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattıklarını ikna edici bir şekilde ortaya konulmadığı, bu şekilde özel denetçi atanması için TTK nın 439. Maddesinde ön görülen şartların oluşmadığı kanaatine varılarak davanın reddine dair karar verildiği görülmüştür. 9.....sayılı dosyasının incelenmesinde, davacı ... tarafından davalı Mauproje İnşaat Anonim Şirketinde bilgi alma ve inceleme hakkının kullandırılması amacı ile işbu davanın açıldığı, yapılan yargılama neticesinde, dava konusu 10/10/2021 tarihli genel kurulun yapıldığı tarih itibariyle davacının davalı şirketin yönetim kurulu üyesi olduğu, TTK'nun 437. Maddesinde yapılan açık düzenlemeden de anlaşılacağı üzere bilgi alma hakkının genel kurul toplantısında pay sahiplerinin yönetim kurulundan talep edebileceği, başka bir anlatımla bilgi alma hakkının kullanılacağı organın yönetim kurulu olduğu, her ne kadar yönetim kurulu üyesinin aynı zamanda pay sahibi olması durumunda TTK'nun 437.maddesine dayanarak bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmasına engel bulunmasa da pay sahibi yönetim kurulu üyesinin TTK'nun 392.maddesinde yapılan düzenleme kapsamında bu hakkını kullanması buna rağmen bilgi alma hakkının ihlal edilmesi halinde TTK'nun 392.maddesine dayanarak dava yoluna gitmesi gerektiği, davacının yönetim kurulu üyesi olmasına rağmen TTK'nun 392.maddesinde düzenlenen yolu izlemeden, pay sahipleri için düzenlenen TTK'nun 437. Maddesine göre dava açtığı anlaşıldığından ispat edilemeyen davanın reddine dair karar verildiği görülmüştür. V- DELİLLERİN TARTIŞILMASI, YARGILAMA ve GEREKÇE 10. Dava, davalı şirkete özel denetçi atanması istemine ilişkindir. 11. Davalı şirket... kayıtlı iken merkezini ... sicil numarasına 29/11/2021 tarihinde tescil edildiği, ortaklarının ..., ..., ...ve ... olduğu görülmüştür. 12. Öncelikle eldeki davada şirket merkezinin ... İli sınırları içerisinde bulunduğu dikkate alınarak Mahkememiz yetkili olduğu ve uyuşmazlığın ticari dava olması nedeni ile görevi kapsamında kaldığı değerlendirilmiştir.13. Davanın esasının değerlendirilmesinden önce özel denetçi atanması hususunda açıklama yapılması gerekmektedir. 14. Özel denetçi tayini bilgi alma hakkı kapsamında olmak üzere 6102 sayılı TTK 438 ila 444 maddelerinde ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir. Özel denetim isteme hakkı pay sahibine tanınmış olan bireysel bir haktır. Pay sahibinin özel denetçi talep etmesi durumunda genel kurul bu öneriyi reddedebilir. Genel Kurulun bu talebi reddetmesi üzerine pay sahiplerinin en az 1/10'u, halka açık anonim şirketlerde 1/20 pay sahipleri veya değeri toplamı en az 1.000.000,00.-TL olan pay sahipleri üç ay içerisinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesi'nde özel denetçi atanmasını isteyebilirler (TTK m. 439). 15. Genel Kurul gündeminde özel denetçi tayin edilmesine ilişkin talep bulunmasa bile gündemle bağlı olmadan genel kurulda özel denetçi tayini talep edilebilir. Özel denetçi talebinin kötüye kullanılması ve şirkete zarar verme tehlikesinin azaltılması amacı ile pay sahibinin bu öneriyi yapabilmesi için kanunda bazı ön koşullar getirilmiştir. Ön koşul, her şeyden önce özel denetim istenen konuda bilgi alma veya inceleme hakkının kullanılmış olması zorunludur. Buna göre genel kurulda bu konuda talepte bulunma, mahkemeye başvurma için tüketilmesi gereken bir ön koşuldur. Pay sahibinin bu hakkını kullandığı genel kurul tutanağı ile ispat edilebilir. Ayrıca özel denetim konusunun belirli olması gerekir. Buna göre şirkete ait gizli bilgileri elde etmek ve bu bilgilerin kötüye kullanılmasının önlenmesi bakımından soyut iddialarla özel denetçi tayin edilmesi talep edilemez. Belirli konu, şirketin herhangi bir işi, işlemi, kararı, finansal durumu, finansman ihtiyacı, hakim şirketin (işletmenin) kararları veya şirkete verdiği kayıtlar olabilir. Bağlı şirket veya şirketler hakkında özel denetim taleplerinde bağlılık unsuruna rağmen bağlı şirketin ayrı tüzel kişiliği bulunduğundan özel denetçi tayin edilmesi için somut gerekçelerin ortaya konulması gerekir. Pay sahibi tarafından şirket genel kuruluna yapılan başvurunun kabul edilmesi halinde şirket veya her bir pay sahibi 30 gün içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesi'nde bir özel denetçi atanmasını talep edebilirler (TTK m.438/2). 16. Özel denetçi talebinin genel kuruldan reddedilmesi halinde TTK 439 maddede öngörülen azlık oyuna sahip (%10, %5 veya en az 1.000.000,00.-TL değerinde payı olan pay sahipleri) pay sahipleri 3 ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesi'nden özel denetçi atanmasını talep edebilirler. 3 aylık süre hak düşürücü niteliktedir. Bu durumda özel denetçi talep eden pay sahiplerinin kurucuların veya şirket organlarının kanunu veya ana sözleşmeyi ihlal ederek şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattıklarını ikna edici şekilde ortaya konulması halinde mahkeme tarafından özel denetçi atanır. Burada usul hukuku anlamında geçerli delillerle ispat şartı aranmaz. Davacı tarafın ikna edici olguları ortaya koymuş olması yeterlidir (Bkz. TTK 439 madde gerekçesi).17. Mahkeme özel denetçi tayin edilmesi talebini kural olarak dosya üzerinden inceleyerek karar verebilir. Gerekli olan hallerde mahkeme şirketi ve istem sahiplerini dinledikten sonra kararını verir. Mahkeme yaptığı inceleme sonucunda talebi yerinde görürse istem çerçevesinde inceleme konularını belirleyerek bir veya birden fazla bağımsız uzmanı görevlendirebilir. Bu durumda özel denetçi incelemesini sadece mahkemenin tayin ettiği konularla sınırlı olmak üzere yapmak zorundadır (TTK m.440). Mahkeme verdiği kararda özel denetimin amaca uygun yapılacağı süreyi belirler. Ayrıca özel denetimin şirket faaliyetleri aksatılmadan yapılması zorunludur. Özel denetçi verilen inceleme yetkisi kapsamında her türlü kayıtları inceleyebilir. Bu işlemleri yaparken yönetim kurulu ve diğer şirket organlarının gerekli bilgi ve belgeyi özel denetçiye vermeleri zorunludur. Özel denetçiler, yapılan özel denetim faaliyetleri konusunda şirketin özel denetimin sonuçları konusunda görüşünü alması gerekir. Ayrıca özel denetçi yaptığı işlem nedeni ile öğrendiği şirket sırlarını saklamak ile yükümlüdür (TTK m. 441).18. Özel denetçi yaptığı inceleme sonunda şirketin sırlarını koruyarak mahkemeye ayrıntılı raporunu verir. Mahkeme öncelikle raporu şirkete tebliğ eder. Mahkeme bu durumda raporun açıklanmasının şirketin sırlarını veya korunmaya değer diğer menfaatlerine zarar verip vermeyeceği konusunda şirketin görüş ve düşüncesini almak zorundadır. Şirketin hazırlanan raporun şirket sırlarını ifşa edeceği veya benzeri gerekçeler ile raporun davacı tarafa sunulmaması gerektiğini talep etmeleri halinde mahkeme bu konuda alacağı karar ile raporun davacılara tebliğ edilmesi gerekip gerekmediğini kesin olarak karara bağlar (TTK m.442). Özel denetçinin verdiği raporun yönetim kurulu tarafından ilk genel kurula sunulması zorunludur. Pay sahipleri genel kurul toplantısını izleyen bir yıllık süre içinde şirketten raporun ve yönetim kurulu görüşünün bir suretinin kendilerine verilmesini talep edebilirler (TTK m. 443). Mahkemeden özel denetçi talep edilmesi durumunda kural olarak yapılacak giderlerden şirket sorumludur. Ancak durum ve koşullara göre masrafların istem sahipleri tarafından karşılanmasına karar verilebilir. Yapılan inceleme sonunda mahkeme bu masraflardan hangi tarafın sorumlu olacağına karar verir. 19. TTK 439 maddesi kapsamında özel denetçi atanabilmesi için öncelikle 437. madde gereğince bilgi alma hakkının kullanılması gerektiği ayrıca genel kurul tarafından özel denetçi atanması talebinin reddedilmesi ve özel denetçi atanmasını isteyen pay sahibinin şirket organlarının, kanunu veya esas sözleşmeyi ihlal ederek, şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattıklarını, ikna edici bir şekilde ortaya koyması gerekmektedir. 20. Davacının davalı şirketteki pay oranının 16,30 olduğu nazara alındığında TTK m. 439 hükmü uyarınca davacının özel denetçi atanmasına yönelik eldeki davayı açmak hususunda aktif husumet ehliyetinin bulunduğu değerlendirilmiştir. 21. Yapılan açıklamalar ışığında somut uyuşmazlık değerlendirildiğinde, davacının özel denetim ile açıklığa kavuşturulmasını talep ettiği hususlara ilişkin olarak yapılan genel kurulda yönetim kurulu üyesinin açıklamalarda bulunduğu, bunun yanında özellikle açıklığa kavuşturulmasını talep ettiği hususlardan bir kısmı (KDV iadesi, huzur hakkı, ticari mal satışlarına ilişkin işlemlerde uygulanan fiyatlandırma gibi) esasen finansal tablolarda yeterli bilgilendirmenin varlığının kabul edilebileceği, yine TTK m. 439/2 hükmün uyarınca şirketin veya pay sahiplerinin zarara uğratıldığı hususunda ikna edici her hangi bir veri ortaya koyamadığı anlaşılmakla, davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.VI-HÜKÜM 1-Davanın REDDİNE, 2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40.-TL harçtan, peşin alınan 427,60.-TL harçtan düşümü ile bakiye 187,80.-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Arta kalan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, 4-HMK'nun 333. maddesi gereğince varsa artan gider avansından kalanının karar kesinleştiğinde yatırana İADESİNE,5-Davalı kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 3, 13 maddeleri gereğince hesaplanan takdiren 45.000,00.-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılara ödenmesine, Dair davacı yanın yüzüne karşı, davalı taraf yokluğunda yapılan inceleme sonucunda HMK 345. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde kararı veren ... ya da buraya gönderilmek üzere istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile ... yasa yolu açık olmak üzere 06/11/2025 tarihinde oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 06/11/2025 ...BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR."5070 sayılı kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15 uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur"