Çekten kaynaklanan menfi tespit davasında, davalının kabul beyanına dayalı ilk derece kararının, kabulün reddi, imza yetkisi ve karşı dava değerlendirilmemesi nedenleriyle istinaf incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, davacının kendisine ait olmadığını ve ortağı tarafından imzalandığını iddia ettiği bir çekten kaynaklanan borçlu olmadığının tespiti davasıyla ilgilidir. İlk derece mahkemesi, davalının savunmalarını davacının iddialarını doğrulayıcı nitelikte bularak ve davalının beyanlarını davayı kabul anlamında değerlendirerek, davacının söz konusu çekten dolayı davalıya borçlu olmadığına karar vermiştir. Davalı ise istinaf başvurusunda, mahkemenin kabul beyanı yorumunun hatalı olduğunu, karşı davasının ve ticari ilişkinin varlığına dair delillerinin değerlendirilmediğini belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve kendi aleyhindeki davanın reddiyle karşı davasının kabulünü talep etmiştir.

T.C. ... ... .... HUKUK DAİRESİ

T.C.
...
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
.... HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : .
KARAR NO : .
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ... .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ :
NUMARASI :
DAVACI : ... -...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... -...
...
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senedinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ :
KARAR YAZIM TARİHİ :
Davalı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmış olmakla dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde gereği görüşülüp düşünüldü:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Davalının alacak isteminde bulunduğu ... A.Ş ... ait... tarihli ... TL bedelli çekteki imzanın davacıya ait olmadığını, bu çek dolayısıyla davacının davalıya herhangi bir borcu bulunmadığını, İcra Ceza Mahkemesinede karşılıksız çek ile ilgili açılan ceza davasında bu çekin varlığından haberdar olduklarını, bu çek dolayısıyla borçlu olmadıklarının tespitini talep ve dava etmişlerdir.
Davalı vekili beyanlarında özetle; Genel yetki kuralı gereyi yetkili mahkemenin davalının ikametgahı mahkemesi olan ... Mahkemeleri olduğunu, sözkonusu çekin imzalanması için davalının ...'ye üçüncü kişilerin huzurunda yetki verdiğini, taraflar arasında ticari ilişki bulunduğunu, karşı dava olarak çek bedeli olan ... TL'nin davalıdan tahsil edilerek davacıya verilmesini talep etmişlerdir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, "davalı tarafın yetki itirazının reddine karar verilerek yargılamaya devam olunduğu, davalı tarafın 18.02.2020 tarihli cevap dilekçesinde, dava konusu çekte yer alan imzaların davacıya ait olmadığını, imzaların davacı tarafından yetkilendirilmiş olan ortağı ...‘ye ait olduğunu ve davacının bu şahısla ortaklık ilişkilerini ... Mahkemesinin . Ceza Dairesinin .. tarihli duruşmasındaki beyanları ile kabul ettiğini, davalının beyanlarının, davacının iddalarını doğrular nitelikte olduğu, dava dışı ...‘nin imza yetkisine ilişkin olarak, davalı tarafça herhangi bir belge sunulmadığı, davalının beyanlarının davacının iddalarını teyit ettiği, bu nedenle davalı beyanlarının davayı kabul anlamında değerlendirildiğini, kabulün tek taraflı bir irade beyanı olduğu davayı sona erdiren taraf işlemlerinden bulunduğu, toplanan delillere dosya kapsamına, tarafların beyanlarına, davalının kabul beyanlarına göre, tüm bu gerekçelerle" davanın kabulüne, ... düzenleme, ... vade tarihli, ... TL bedelli ... seri numaralı çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine" karar verildiği görülmektedir.
Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalı vekili 25.06.2021 havale tarihli istinaf dilekçesinde özetle; dosyada davalının kabul beyanının olmadığını, adli yardım talepli açtıkları karşı davaya ilişkin olarak mahkemenin herhangi bir değerlendirme yapmadığını, davacı tarafın imza atan şahsın ... olduğunu ve bu şahısla ortaklık ilişkileri bulunduğunu kabul ettiğini, davacının çeklerin imzalanması için ...'ye bir çok kişinin huzurunda yetki verdiğini, ... ve ... İl Ticaret Müdürlüğünde tutulan kayıtlardan da taraflar arasında sebze alım satımına dair ticaret olduğunun anlaşılacağını, bu hususta resmi evrakların celbini talep ettiklerini, karşı davaları yönünden ise; davalının alacaklarını tahsil edemediği için tabiri caiz ise iflas etmiş konumda olduğunu, bir çok borcu bulunduğunu, üzerinde herhangi bir taşınmaz bulunmadığını, bu nedenle karşı davalarında adli yardım talebi bulunduğunu, dava konusu çekin ticaret karşılığı olarak verildigini, davacı tarafın borcu bulunduğunu, ödenmeyen çek bedeli nedeniyle ... TL alacaklı olduğunun tespiti ile ticari avans faiziyle birlikte davacıdan tahsilini taleple ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına, davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Dava, kambiyo senedi çekten kaynaklı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dava konusu çekin, ... Anonim Şirketi A.Ş'ye ait, 25.01.2018 keşide tarihli ve 30.000 TL tutarlı olduğu, düzenleme yerinin ..., keşidecinin ..., lehtarın ... olduğu , TTK 780. maddesi gereğince çekte bulunması gerekli zorunlu unsurları barındırmakla kambiyo vasfına ait olduğu anlaşılmaktadır.
Davacı hakkında, çekle ilgili karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet verme suçundan dolayı, ... İcra Ceza Mahkemesinin .. Esas ve ... Karar sayılı ilamı ile mahkumiyetine karar verildiği,... Bölge Adliye Mahkemesi .... Ceza Dairesinin ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile ... tarihinde mahkumiyet kararının kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Somut olayda; davacı taraf dava konusu çekteki imzanın kendisine ait olmadığından bahisle, davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiş, davalı taraf cevap dilekçesinde; dava konusu çekte yer alan imzaların davacıya ait olmadığını, davacı tarafından yetkilendirilmiş olan davacının ortağı ...'ye ait olduğunu beyan etmiş olup, davalının bu beyanından dava konusu çekte yer alan keşideci imzasının davacıya ait olmadığını bildiği anlaşılmış olmakla, mahkemece bu nedenle dava konusu çeke ilişkin olarak imza incelemesi yapılmamış olması yerindedir.
Davalı tarafın, karşı davaya ve yetkiye ilişkin istinaf taleplerine dair yapılan değerlendirmede; dava dilekçesinin ...tarihinde davalı asile tebliğ edildiği, tebligat mazbatasının incelenmesinde, adreste kimsenin bulunmaması üzerine isim ve imzadan imtina eden komşuya sorulup, muhatabın çarşıda olduğunu beyan ettiğinin belirtilip, tebligat evrağının muhtarlık azasına tebliğ edildiği,2 nolu haber kağıdının muhatabın kapısına yapıştırıldığı, en yakın komşuya haber vermek suretiyle tebligat işleminin ikmal edildiği, tebligat işleminin usulüne uygun yapıldığı anlaşılmıştır.
Davalı vekili tarafından cevap dilekçesinin ... tarihinde ... ... Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmek üzere ... Asliye Hukuk Mahkemesine sunulduğu, cevap verme süresinin son gününün ... tarihi olduğu, dolayısıyla cevap dilekçesinin Hmk 127. maddesinde belirtilen iki haftalık süre içerisinde verilmedigi, Hmk 19. maddesi 2.fıkrasına göre, yetki itirazının cevap dilekçesinde ileri sürülmesinin gerektiği, davalı tarafından kanuni süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmamış olduğundan, yetkiye ilişkin istinaf istemlerinin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
Hmk 133. maddesinde, "karşı davanın, cevap dilekçesi ile veya esasa cevap süresi içerisinde ayrı bir dilekçe verilmek suretiyle açılacağının hüküm altına alındığı" düzenlenmiş olup, davalı tarafın cevap dilekçesi süresinde değilse de, cevap dilekçesi olarak sunmuş olduğu beyan dilekçesinde, açıkça karşı davasına değindiği görülmekle, mahkemece Hmk 133/2 maddesi gereğince karşı davanın tefrikine karar verilerek, karşı dava ve adli yardım talebine ilişkin olarak usulü işlemleri yapması gerekmekte olup, bunun yapılmamış olması yerinde değildir.
Kabule göre de; davalı vekilinin çekte imzası bulunan ...'ye yönelik beyanı,davanın kabulü mahiyetinde olmayıp, bu itibarla, mahkemece yapılması gereken iş, dava konusu çeke ilişkin, icra ceza dosyası ve davacıya ait çek hesabından keşide edilen çek örneklerinin ilgili bankalardan temin edilerek, ... tarafından keşide edilip edilmediklerinin ve karşılığı ödenmiş olup olmadıklarının tespiti ile, oluşacak sonuca göre tüm dosya kapsamı göz önünde tutularak karar vermekten ibarettir.
Açıklanan nedenlerle, mahkemece eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak deliller toplanmadan ve incelenmeden hüküm tesis edildiğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/...-a-6 maddesi gereğince kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın yerel mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
...-) Davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜNE, ilk derece mahkemesinin yukarıda anılan kararının 6100 sayılı HMK'nın m. 353/...-a-6 hükmü uyarınca KALDIRILMASINA,
2-) Gerekçede belirtilen eksikliklerin giderilmesi amacıyla davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
3-) 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin alınan istinaf karar ve ilâm harcının istinaf eden tarafa talep halinde ilk derce mahkemesince iadesine,
4-) 6100 sayılı HMK'nın 7035 sayılı Kanun ile değişik 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz kararının ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın m. 353/...-a hükmü gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi...
...
Başkan ...
¸(e-imzalıdır)
...
Üye ...
¸(e-imzalıdır)
...
Üye ...
¸(e-imzalıdır)
...
Katip ...
¸(e-imzalıdır)