İmar alanı dışında kalan fabrikanın doğal gaz bağlantı bedeli anlaşmazlığında, "serbest tüketici" statüsü ve dağıtım şirketinin yükümlülüklerinin yargı yoluyla belirlenmesi.
Özet: Bir şirketin doğal gaz dağıtım şirketinden, üretim için hayati olan fabrikasına doğal gaz bağlantısı yapılmasını talep etmesi ve şirketin yüksek bağlantı bedeli talebi üzerine açılan davada; davacı fabrikanın imar alanı içinde veya dışında kalan kısımlar için bağlantı ücretinin kime ait olması gerektiği, serbest tüketici olan davacının münferit hat masraflarını karşılayıp karşılamayacağı ve bağlantı bedelinin mahkemece tespiti konularında taraflar arasında muaraza yaşanmıştır. İlk derece ve istinaf mahkemeleri, doğal gaz hattı masraflarının davacı tarafından karşılanması koşuluyla bağlantının yapılmasını ve belirlenen bedelin ödenmesini hükmetmiş; davalı dağıtım şirketi ise bu kararı temyiz ederek, davacıyı sisteme bağlama yükümlülüğünün olmadığını, münferit hat masraflarının davacıya ait olması gerektiğini ve bağlantı bedelinin serbestçe belirlenmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/338 E., 2025/439 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Nevşehir 2. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2022/678 E., 2024/228 K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı vekili; müvekkili şirkete ait fabrikaya doğal gaz bağlantısı yapılmak üzere davalı tarafa başvurulduğunu, bağlantı bedeli olarak 890.000,00 TL + KDV + damga vergisinin karşılanması halinde doğal gaz bağlantısının yapılacağının belirtildiğini, ancak talep edilen doğal gaz bağlantı bedelinin afaki olup hukuki bir dayanağının bulunmadığını, fabrikanın 3.000 metrekare kapalı alan 40.000 metrekare açık alanı olduğunu, fabrikada otomatik çömlek üretimi yapıldığını, çömleklerin doğal gaz ile fırınlarda pişirildiğini, doğal gaz hattı olmadığı için taşıma ve depolama yöntemiyle doğal gaz satın alındığını, bu durumun maliyetin yüksek olmasına sebebiyet verdiğini, tam kapasite çalışmasına engel olduğunu, doğal gazın bu şekilde kullanılmasının şirketi zarara uğratığını, davalı şirketin imarlı alanların tamamına bedelsiz olarak doğal gaz hattı çekmesi gerektiğini, imar alanı dışında kalan yerler için ise bağlantı bedelinin karşılaması halinde bağlantı yapmak zorunda olduğunu, müvekkili şirketin fabrikasının imar alanının yaklaşık 750 metre dışında olduğunu, davalı şirketin müvekkil şirketten sadece 750 metrelik kısım için bağlantı bedeli talep edebileceğini, imar alanı içinde kalan kısım için ücret talep edemeyeceğini, doğal gaz hattının geçişi için gerekli prosedürün tamamlandığını ancak bağlantı bedeli hususunda davalı şirket ile aralarında çekişme olduğunu ileri sürerek; müvekkil şirketin fabrikasına doğal gaz hattının davalı şirketçe çekilmesine, bağlantısının yapılarak aboneliğin oluşturulmasına, bağlantı bedelinin mahkemece tespit edilerek belirlenmesine, taraflar arasındaki muarazanın bu şekilde giderilmesine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili; davacının bağlantı talebinin karşılanmasının ancak münferit hat yapılması ile mümkün olduğunu, ancak bu durumda bu hattın yapılması ile ilgili masrafların tüketici tarafından karşılanması gerektiğini, davacının serbest tüketici olması nedeniyle buna ilişkin mevzuata tabi olduğunu, serbest tüketicilere münferit bağlantı yapılacak olması halinde, bağlantının tüketicinin seçimine bağlı olarak, tüketici tarafından sertifika sahibi kişilere veya dağıtım şirketlerine yaptırılacağını, söz konusu bağlantının serbest tüketici tarafından dağıtım şirketine yaptırılması halinde, bağlantı bedelinin taraflar arasında serbestçe belirleneceğini savunarak, davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; doğal gaz hattı masraflarının davacı tarafından karşılanması ile çekilmesi gerektiği, bilirkişi raporunda dava tarihi itibariyle belirlenen bedel üzerinden davanın kabulü ile ... ili, ... ilçesi, 3 94... parsel içerisinde yer alan davacı şirkete ait çömlek fabrikasına talep ettiği abonelik isteminin, abonelik giderleri olan dava tarihi itibariyle 2.169.762,86 TL + KDV'nin davacı tarafından karşılanmak üzere doğal gaz aboneliği tesisine, taraflar arasındaki muarazanın bu şekilde giderilmesine karar verilmiş; karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı vekili; müvekkili şirketin davacıyı dağıtım sistemine bağlamak ile ilgili bir yükümlülüğü olmadığını, davacının dağıtım sistemine bağlanmasının ancak masrafları kendisine ait olmak kaydı ile bir münferit hat inşa edilmesi yolu ile mümkün olduğunu, davacının serbest tüketici olduğunu, maliyet +%10 hesaplamasının doğru olmadığını, imar dışındaki tüketicinin kapasitesini dikkate alarak şebeke yapma yükümlülüğünün olmadığını, Mahkemenin muarazayı sabit bir bedele bağlayarak kabule ilişkin kararın hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu, malzeme bedellerinin afaki rakamlara ulaştığı bir durumda Mahkeme kararında belirtilen bedellerle yapım ve imalata zorlanmasının yerinde olmadığını, davacı tarafın bu imalatları başka sertifika sahibi kişilere veya dağıtım şirketlerine yaptırabileceğini, serbest tüketicinin münferit hattı dağıtım şirketine yaptırmayı tercih etmesi halinde bağlantı bedeline ilişkin akit serbestisi bulunduğunu, davacının serbest tüketici olduğunu, 16.02.2023 tarihli hesaplamada mesafenin ikiye bölündüğünü, 1.549 metresinin imar planında kaldığı için yükümlülük olarak müvekkili şirketin uhdesinde olması gerektiğini, kalan 938 metrelik kısmının münferiden yapılabileceğine hükmedildiğini, malzeme, boru, fitings, korrektör ve müşteri istasyonu maliyeti, inşaat işleri, sair giderler ve müteahhit kârı olmak üzere toplam 6 kalemden oluştuğunu, müvekkili şirketin bir edime zorlanamayacağını, abone olmayan serbest tüketicilere karşı dağıtım şirketinin tekel olarak belirlenen statüye rağmen bir mecburiyetinin olmayacağını ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, bağlantı ücretine yönelik muarazanın giderilmesi istemine ilişkindir.Medeni Usul Hukukunda düzenlenen hukuki yarar mahkemeden hukuksal korunma istemi ile bir davanın açılabilmesi için davacının bu davayı açmakta (veya mahkemeden hukuksal korunma istemekte) bir çıkarının bulunmasıdır. Bu çıkarın da karar verilene kadar sürmesi gerekir. Mahkemelerden hukuki himaye istenmesinde, himayeye değer bir yarar olmalıdır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda (6100 sayılı Kanun) davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması; 114. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde açıkça dava şartları arasında sayılmıştır. Dava şartlarının bulunup bulunmadığının mahkemece re’sen araştırılıp değerlendirilmesi; dava şartı noksanlığının tespit edilmesi halinde ise davanın usulden reddine karar verilmesi gerekir. Maddi olay ile bağlı olan hâkim, hukuksal nitelemeyi kendiliğinden yapmakla yükümlüdür.Somut olayda; davacı tarafça, davacı şirkete ait fabrikaya doğal gaz bağlantısı yapılmak üzere davalı şirkete başvurulduğunu, davalının bağlantı bedeli olarak 890.000,00 TL + KDV + damga vergisinin karşılanması halinde doğal gaz bağlantısının yapılacağını belirtildiğini, talep edilen doğal gaz bağlantı bedelinin afaki olup hukuki bir dayanağının bulunmadığını, doğal gaz hattının geçişi için gerekli prosedürün tamamlandığını ancak bağlantı bedeli hususunda davalı şirket ile aralarında çekişme olduğunu ileri sürerek, bağlantı bedelinin Mahkemece tespit edilerek belirlenmesi ve taraflar arasındaki muarazanın bu şekilde giderilmesini talep edilmiştir. İlk Derece Mahkemesince, alınan bilirkişi raporu doğrultusunda, abonelik gideri olarak dava tarihi itibariyle 2.169.762,86 TL + KDV'nin davacı tarafından karşılanmak üzere davacı adına doğal gaz aboneliği tesisine, taraflar arasındaki muarazanın bu şekilde giderilmesine karar verilmiş, karara karşı davalı tarafça yapılan istinaf başvurusunun Bölge Adliye Mahkemesince reddine karar verilmiştir. Dosya kapsamından ve davacının talebinden, taraflar arasında abonelik yapılması hususunda muaraza olmadığı, muarazanın bağlantı bedeline ilişkin olduğu anlaşılmıştır.Bu durumda, İlk Derece Mahkemesince; davacı şirketin, davalı dağıtım şirketi tarafından yapılması gerektiğini ileri sürdüğü doğal gaz bağlantı bedelinin Mahkemece belirlenmesinde korunması gereken hukuki yararının bulunmadığı gözetilerek, hukuki yarar yokluğu nedeni ile davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir. VI. KARARAçıklanan sebeplerle;1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 373/1 maddesi uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA,2. İlk Derece Mahkemesi kararının aynı Kanunun 371. maddesi uyarınca davalı yararına BOZULMASINA,Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz edene iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,13.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.