Boşanma nedeniyle aile konutu davasının konusuz kalması durumunda yargılama giderleri ve uygulanacak harç türü hakkında içtihat.
Özet: Aile konutu niteliğindeki taşınmazın davacının rızası olmadan satışı sebebiyle açılan tapu iptali ve tescil davasının tarafların boşanmasıyla konusuz kalması üzerine, davacının dava açtığı anda haklı olduğu tespitiyle yargılama gideri ve vekalet ücretinden davalıların sorumlu tutulması gerektiği kabul edilirken, mahkemenin konusuz kalan davalarda uygulanması gereken maktu karar ve ilam harcı yerine, davacı tarafından ödenen peşin ve tamamlama harcının toplamından maktu harcın mahsubu ve bakiye harcın iadesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle maktu harcı aşan nispi karar ve ilam harcına hükmetmesi hatalı bulunmuştur.
MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/2213 E., 2025/2556 K.DAVA TÜRÜ : Tapu İptali ve TescilİLK DERECE MAHKEMESİ : Antalya 3. Aile MahkemesiSAYISI : 2024/239 E., 2025/47 K.Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı ... vekili tarafından aleyhe hükmedilen yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücreti yönünden temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.2.Dava, aile konutu niteliğinden kaynaklanan tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen karar davalılar vekili tarafından istinaf edilmiş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından tapu iptal ve tescil davasının konusuz hale geldiğinden buna göre karar verilmesi için kararın kaldırılmasına hükmedilmiş, bunun üzerine İlk Derece Mahkemesince tarafların Antalya 12. Aile Mahkemesi'nin 2020/302 Esas ve 2022/303 Karar sayılı ilamı ile 13.04.2022 tarihinde boşandıkları, kararın sadece kadının vekili tarafından istinaf edildiği, boşanma kararının istinaf edilmeksizin kesinleştiği, bu şekilde ilgili konutun aile konutu vasfının kalmadığı, bu hali ile davanın konusuz kaldığı anlaşıldığından karar verilmesine yer olmadığına, yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden yapılan değerlendirmede; kaldırma öncesi 2020/343 Esas sayılı dosyada dinlenen tanık beyanlarında; davaya konu taşınmazın satıldığı tarihte aile konutu olarak kullanıldığının ve satışından davacının haberdar olmadığının, açık rızasının bulunmadığının anlaşıldığı, bu hali ile davacının dava açıldığı tarihte isteminde haklı olduğu anlaşıldığından yargılama gideri ve vekalet ücretinden davalıların sorumlu tutulmasına, bu kapsamda davacı lehine maktu vekalet ücreti hükmedilmesine ve kaldırma öncesi dosyada harçlar hususunda harç tahsil müzekkeresi yazıldığı görülmekle yeniden harç alınmasına yer olmadığına, davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davalılardan tahsiline karar verilmiştir. Kararın davalı ... vekili tarafından istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince verilen esastan ret kararı yine davalı ... vekilince yukarıda sınırlandırıldığı şekilde temyiz edilmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Esastan Sonuçlanmayan Davada Yargılama Gideri” başlıklı 331.maddesinin 1.fıkrasında; davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği düzenlenmiştir. Bu durumda, mahkemenin yargılamaya devam ederek, dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğunu tespit etmesi ve tutumuyla dava açılmasına sebep olan tarafı yargılama gideri ile mahkum etmesi gerekmektedir. Öte yandan, 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (I) sayılı tarifenin yargı harçları başlığını taşıyan bölümünün karar ve ilam harcı başlıklı III. kısmının 1. fıkrasında, konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden tarifede gösterilen oranda nispi karar ve ilam harcı; 2-a fıkrasında ise, 1. fıkra dışında kalan davalarla, taraf teşkiline imkan bulunmayan davalarda verilen esas hakkındaki kararlar ve davanın reddi kararlarında maktu karar ve ilam harcı alınacağı hükme bağlanmıştır.Bu durumda; konusu belli bir değerle ilgili bulunan davada esas hakkında karar verilmesi halinde nispi harç alınacağı, usule ilişkin nihai kararlarla, davanın konusuz kalması halinde verilecek kararlarda maktu harç alınacağı kuşkusuzdur.Somut olayda; davacı dava tarihi itibariyle davasında haklıdır. Dava konusu her ne kadar dava açılırken nisbi harca tabi ise de, yargılamanın devamı sırasında dava konusuz kaldığından, davalı aleyhine maktu karar ve ilam harcına hükmedilmesi gerekmektedir. Bu nedenle davacı tarafından yatırılan peşin harç ile tamamlama harcının toplamından alınması gereken maktu harcın mahsubu ile bakiye harcın davacıya iadesine, davacının yaptığı yargılama giderlerinin buna göre belirlenerek davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekirken mahkemece yanılgılı değerlendirme ile bu yönler gözetilmeksizin maktu karar ve ilam harcını aşacak şekilde 12.808,41 TL nisbi karar ve ilam harcının tahsiline yönelik ilk karara atıf yapılmak suretiyle karar verilmiş olması doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulmasına karar verilmesi gerekmiştirKARARAçıklanan sebeplerle;1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının harç yönünden davalı yararına ORTADAN KALDIRILMASINA,2.İlk Derece Mahkemesi kararının harç yönünden davalı yararına BOZULMASINA,3.Davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozma kapsamı dışında kalan temyize konu diğer bölümlerinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz edene iadesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,23.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.