Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesinin siber saldırı sonucu mücbir sebeple zayi olan e-defterler için istenen zayi belgesi talebinin reddine yönelik ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf incelemesi.
Özet: Siber saldırı neticesinde e-defter, yevmiye ve kebir defterlerinin zayi olduğunu iddia eden davacı şirketlerin zayi belgesi verilmesi talebiyle açtığı davanın, ilk derece mahkemesince defterlerin ikincil kopyalarının idareden temin imkanı bulunduğu ve özen yükümlülüğünün yerine getirilmediği gerekçeleriyle reddedilmesi üzerine, davacıların bu karara karşı usul ve yasaya aykırılık, bilirkişi incelemesi yapılmaması ve ikincil kopyaların temin edilemediği iddiasıyla istinaf başvurusunda bulunduğu, istinaf incelemesinde ise mücbir sebep ve ikincil kopyaların temin edilememesi hallerinde zayi belgesi istenebileceğine dair e-defter tebliğindeki düzenlemelerin değerlendirildiği anlaşılmıştır.
T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ 2026/331 Esas 2026/782 Karar
T.C.ANKARABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ21.HUKUK DAİRESİESAS NO : 2026/331 KARAR NO : 2026/782TÜRK MİLLETİ ADINAKARAR BAŞKAN : ... ...ÜYE : ... ...ÜYE : ... ...KATİP : ... ...İNCELENEN DOSYANIN MAHKEMESİ : Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi TARİHİ : 19/11/2025 NUMARASI : 2025/546 Esas 2025/827 Karar DAVA : Zayi Belgesi VerilmesiDAVA TARİHİ : 23/07/2025KARAR TARİHİ : 19/06/2026GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : 19/06/2026 Taraflar arasındaki zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın asıl ve birleşen davaların reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacılar vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü. DAVADavacı vekili asıl ve birleşen dava dilekçelerinde özetle; davacı şirketlerin faaliyetlerini yürüttüğü bilgi sistemlerine karşı siber saldığı olduğunu, bundan dolayı davacı şirketlere ait tüm bilgi ve muhasebe sistemlerinin kullanılamaz hale geldiğini, siber saldırıyı öğrendikleri tarih olan 23/06/2025 tarihinde yaptıkları şikayet sonucunda Ankara CBS'nin 2025/145227 soruşturma sayılı dosyasının açıldığını ve müvekkil şirketlere ait 2020-2025 yılları arasındaki e-defter, yevmiye defteri ve kebir defterlerinin zayi olduğunu, Gelir İdaresi Başkanlığına müracaat edildiğini ve uyuşmazlık konusu olayın mücbir sebep sayılarak taraflarına süre verildiğini, yapılan başvurunun sonuçlanmadığını ileri sürüp davacı şirketlerin zayi olan defter ve belgeleri için zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIMahkemece; Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı bilgi işlem sistemine yüklü durumda bulunan talep edenin talebine konu yıllara ilişkin e-defter ve beratlarının ikincil kopyalarının yüklenmesi için talep eden tarafından anılan başkanlığa dilekçe ile resmi bir başvuru yapılarak bu başvuruya karşı tüm yasal yollar tüketilmiş durumda olmadığı, idareden e-defterlerin ikinci kopyalarını elde etme olanakları bulunduğu, ayrıca davacıların ticari defterlerini saklama özen yükümlülüklerini yerine getirmediği anlaşıldığından aşağıdaki şekilde davanın reddine karar verilmiştir.İSTİNAF SEBEPLERİDavacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, ceza dosyası bulunmasına rağmen sonuç beklenmeden karar verildiğini, müvekkili şirket tarafından alınmış önlemlere ilişkin teknik bilgilerin yerel mahkemeye sunulmuş olmasına rağmen, buna yönelik herhangi bir bilirkişi incelemesi yapılmadığını, ikincil kopyaların bakanlıktan temin edilememesi sebebiyle işbu davanın açıldığını ve yerel mahkemece gözardı edildiğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir. HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİDava; TTK'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede; 30923 Sayılı Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 7.1. maddesinde de "E-defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen "mücbir sebep" halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir. Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-defter uygulama kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde mükelleflerin zayi olan e-defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-defter ve berat dosyalarının e-defter uygulaması aracılığıyla başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için başkanlık tarafından yazılı izin verilir." hükmünü içermektedir. Aynı Tebliğin "e-Defter Dosyaları, Berat Dosyaları ve Muhasebe Fişlerinin Muhafaza ve İbrazı" başlıklı 4.4. Maddesinin 1-e bendinde ise" e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-Defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. e-Defter ve beratların teknik yeterliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta saklama izni verilen özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde muhafaza usulü ile muhafaza edilmesi sürecinde e-Defter uygulamasına dâhil olan mükellefler ve özel entegratörler tarafından uyulması gereken genel, gizlilik ve güvenliğe ilişkin usul ve esaslar, Başkanlık tarafından hazırlanarak ... adresinde yayımlanan “e-Defter Saklama Kılavuzu”nda açıklanır. e-Defter ve berat dosyalarına ait ikincil kopyalarının bu fıkra uyarınca muhafazası için gerekli yükleme işlemlerinde bu Tebliğin (4.3.4) numaralı fıkrasında belirtilen süreler dikkate alınır." düzenlemesi yer almaktadır. Talep eden tarafça, e-defter olarak tutulan 10/2023, 11/2023, 12/2023 e-defter ve beratlarının kayıtlı olduğu hard diskin elektrik arızasından kaynaklı çalışmadığını ve defter ve beratlara ulaşılamadığını, bu nedenle zayi belgesi verilmesi talebiyle eldeki dava açılmıştır.Asıl ve birleşen dosya dava dilekçeleri ekinde yer alan Gelir İdaresi Başkanlığı, Ankara Defterdarlığı Doğanbey Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 18/07/2025 tarihli " siber saldırı sebebiyle mücbir sebep hali kapsamına alınma talebi hakkında" konulu yazısında 18/06/2025 tarihinde mükellefin bilgisayarlarını siber saldırıya uğraması olayının Vergi Usul Kanunun 13. maddesi uyarınca mücbir sebep hali olarak değerlendirilmesinin uygun bulunduğu görülmüştür. Asıl ve birleşen dosya kapsamında yer alan Gelir İdaresi Başkanlığı'nın cevabi yazıları uyarınca; ... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün ... vergi kimlik numaralı mükellefi ...' nin 01/01/2020 tarihinden itibaren e-Defter uygulamasına dahil olduğu, en son 2025/03 dönemine ait e- Defter berat dosyalarını GİB sistemine yüklediği bildirilerek, Başkanlık sisteminde mevcut olan 2020, 2021, 2022, 2023, 2024 ve 2025/1,3 dönemlerine ait e-Defter (ikincil kopya) ve berat dosyalarının mahkemeye gönderildiğinin bildirildiği, Yine ... vergi kimlik numaralı ...Ticaret Limited Şirketi'nin 01/01/2020 tarihi itibariyle e-Defter uygulamasına dahil olduğu, 2020-2021-2022-2023-2024/01-12 ve 2025/01-03 dönemlerine ait e-Defter ve berat dosyalarının ikincil kopyalarını başarılı şekilde GİB saklama sistemine aktardığı , söz konusu mükellefin ilgili dönemlere ilişkin olarak Başkanlığa zayi nedeniyle e-Defter berat silme talebinde bulunmadığının bildirildiği, Yine ...'nin 01/01/2023 tarihi itibarıyla e-Defter uygulamasına dahil olduğu, mükellef tarafından Başkanlık sistemlerimize en son 03/2025 dönemine ait e-Defter berat ve dosyalarının yüklendiği ve 2023,2024,2025 yıllarına ait e-defter berat ve dosyalarının sistemde yüklü olduğunun bildirildiği görülmüştür. İkincil kopyaların mükelleflere verilmemesine ilişkin yasal bir düzenleme bulunmamaktadır. Aksine Tebliğ'den Bakanlıktan ikincil örneklerin temin edilemediği hallerde zayi belgesi istenileceği belirtilmektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı bilgi işlem sistemine yüklü durumda bulunan talep edenin talebine konu 10/2023, 11/2023 ve 12/2023 dönemlerine ilişkin e-defter ve beratlarının ikincil kopyalarının yüklenmesi için talep eden tarafından anılan başkanlığa dilekçe ile resmi bir başvuru yapılarak bu başvuruya karşı tüm yasal yollar tüketilmiş durumda değildir.Hal böyle olunca, mahkemece yapılması gereken iş, öncelikle zayi belgesi verilmesi talep edilen 2020-2025 yılı dönemlerine ait e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyaları Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Bilgi İşlem Sisteminde yüklü durumda bulunup bulunmadığının her bir şirket yönünden denetime elverişli olarak tespiti ile, yüklü durumda bulunması halinde talep edenin resmi olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığına başvurarak zayi olduğunu bildirdiği e-defterlerinin bilgi işlem sisteminde yüklü olan ikincil kopyalarının yüklenmesi için talepte bulunup, Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığınca olumsuz cevap verilmesi halinde verilecek cevaba karşı tüm yasal yolların tüketilmesi beklenerek sonucuna uygun bir karar verilmesinden ibarettir. Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli nitelikteki delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olduğu anlaşılmakla davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, 6100 Sayılı HMK'nın 22/07/2020 tarih ve 7751 Sayılı Yasa'nın 35. maddesi ile değişik 353/1-a.6. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle; 1-Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/(1)-a.6 maddesi gereğince ayrı ayrı KABULÜNE, 2-Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/11/2025 tarih ve 2025/546 Esas 2025/827 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,3-Talebin yeniden görülmesi için dosyanın karar veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine,4-Davacılardan alınması gerekli olan 732,00 TL harçtan peşin alınan 615,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 116,60'ar TL harcın davacılardan ayrı ayrı alınarak Hazineye gelir kaydına,Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde HMK'nun 353/1-a.6 ve 362/1-g maddeleri gereğince kesin olmak üzere tarafların yokluğunda oy birliği ile karar verildi. 19/06/2026Başkan- ... Üye - ... Üye -... Zabıt Katibi -...... ... ... ...