Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin, BOTAŞ hizmet alım sözleşmesi kapsamında çalışan işçiye ödenen kıdem tazminatının farklı yüklenicilerden rücuen tahsiline ilişkin gerekçeli karar.
Özet: Bu rücuen tazminat davası, bir işçiye ödenen kıdem tazminatının, işçinin sorumluluklarındaki dönemlerde iki yüklenici davalı şirketten rücuen tahsilini talep eden davacı tarafından açılmış olup, davacı, hizmet alım sözleşmeleri gereği yükümlü oldukları belirtilen davalılardan, toplam 37.392,12 TL tutarındaki kıdem tazminatının kendi sorumluluklarına düşen 16.013,06 TL ve 21.379,06 TLlik kısımlarının faiziyle birlikte ödenmesini talep etmiş, davalılar savunma sunmazken, deliller arasında işçinin hizmet dökümü, yapılan ödeme dekontları ve yüklenicilerin personel haklarından sorumluluklarını düzenleyen hizmet alım sözleşmesi hükümleri yer almıştır.

T.C. ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/695 Esas - 2025/507

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
ANKARA
11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/695 Esas
KARAR NO : 2025/507
...
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 16/10/2024
KARAR TARİHİ : 02/07/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 04/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
İDDİA:
Davacı vekilinin dilekçesi ile " Botaş ile bağlı iş yerlerine ait işçilik hizmet alımı işi kapsamında ...dönemsel olarak farklı yüklenici şirketler bünyesinde çalışan ... 01.09.2017-31.12.2018 tarihleri arasında davalı .... 01.03.2019-31.12.2020 tarihleri arasında .... nezdinde çalıştığını, iş akdinin kıdem tazminatını hak edecek şekilde sona erdiğini, imzalanan hizmet alım sözleşmeleri gereği davalıların dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatından sorumlu olduğunu, 27.01.2023 tarihinde 37.392,12 TL kıdem tazminatının dava dışı işçiye ödendiğini, dava dışı.... firmasının sorumlu olduğu 2 aya tekabül eden 2.001,64 TL'yi davacıya ödediğini, davacının sorumluluğundaki 21.510,54 TL'nin gider kaydedildiğini beyanla 37.392,12 TL ödemenin davalı .... tarafından 1 yıl 4 aya tekabül eden 16.013,06 TL'si ile davalı ... tarafından 1 yıl 9 ay 11 güne tekabül eden 21.379,06 TL'nin faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini" talep ve dava ettiği görülmüştür.
SAVUNMA:
Davalılara dava dilekçesi ve tensip zaptının usulüne uygun olarak tebliğine rağmen davalı tarafça savunmada bulunulmadığı görülmüştür .
DELİLLER:
Dava dışı işçi ... ait emekliliğe esas ... hizmet döküm cetveli getirtilmiş, dava dışı işçinin davalı ... bünyesinde 01/09/2017-31/12/2018 tarihleri arası 486 gün, dava dışı ... bünyesinde 01/01/2019-28/02/2019 tarihleri arası 60 gün, davalı T... bünyesinde 01/03/2019-31/12/2021 tarihleri arası 646 gün , dava dışı .. bünyesinde 01/01/2021- 02/12/2022 tarihleri arası 650 gün çalışmasının bulunduğu görülmüştür.
Davacı tarafça ibraz edilen dekonttan 27/01/2023 tarihinde 60.442,04 TL sinin dava dışı işçiye ödendiği görülmüştür.
Taraflar arasındaki hizmet alım sözleşme suretlerinin ibraz edildiği, taraflar arasındaki Hizmet Alımları Tip Sözleşmelerinin 22. Maddesinde “yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlü”olacağı düzenlenmiştir. Hizmet alımlarına dair genel şartnamenin altıncı bölümü 38. maddesinde “çalışanların özlük hakları” başlığı altınd“Yüklenici çalıştırdığı işçilerin, işin yapılmakta olduğu bir işkolu veya meslekte aym tipteki bu iş için mevzuatla kabul edilenlerden daha az elverişli olmayan şartlarda çalışmalarını ve ücret almalarını sağlayacaktır. Ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarının toplu sözleşme veya mevzuatla tespit edilmemiş olması halinde yüklenici, en yakın ve uygun bir bölgedeki işkolu veya meslekteki aym tip bir iş için mevzuatla tespit edilenlerden daha az elverişli olmayan ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarını sağlayacaktır. Yüklenici, varsa alt yüklenicilerinin bu çalışma şartlarına uymalarını sağlamak için gerekli tedbirleri alacaktır. (Değişik fikra.... md, Geçerlilik: 11/9/2014) Kontrol teşkilatı, yüklenici veya alt yüklenici tarafından istihdam edilen işçilerin ücretlerinin tam ve zamanında ödenip ödenmediğini her ay resen kontrol etmekle ayrıca bu konuda kendisine ulaşan başvuruları (talep ve ihbarları) ivedilikle değerlendirmekle yükümlüdür. Bu amaçla yüklenicinin hakediş istemesi üzerine, bu istek ve hakedişin ödeneceği tarih (yaklaşık olarak), şantiye şefliği, işyeri ilan tahtası veya işçilerin toplu bulunduğu yerler gibi işçilerin görebileceği yerlere yazılı ilan asılmak suretiyle duyurulur. İlanın yapıldığı, kontrol teşkilatının ve yüklenici veya vekili ile işçi temsilcisinin imzaladıkları bir tutanakla tespit edilerek bu tutanağın bir kopyası hakedişin ödeme yerine gönderilir. Personel alacakları, hakediş raporunun düzenlendiği tarihten önceki (işçi ücretleri ödeme günü öncesindeki) günler için belirlenmiş sayılır. Bu tür alacakların üç (3) aylık tutarından fazlası hakkında idareye herhangi bir sorumluluk düşmez. (Değişik fikra: ...11/9/2014) İdare tarafından gerek resen gerekse de başvuru üzerine bordroların ve/veya ücret ödemesini gösterir diğer bilgi ve belgelerin (yüklenici veya alt yüklenicinin kayıtları, puantaj, hesap pusulaları gibi) incelenmesi neticesinde ücret ve/veya yan ödemelerin eksik ödendiğinin veya ödenmediğinin tespit edilmesi halinde bu durumun yüklenici tarafından bordroya bağlanması sağlanır ve bu bordrolar hakediş raporu ile birlikte ödeme yerine gönderilir. Aynı zamanda, ücret ve/veya yan ödemelerin, ödenmeyen kısmı yüklenicinin hakedişinden kesilir ve tabi olunan mali mevzuat hükümleri çerçevesinde idare tarafından doğrudan işçinin banka hesabına yatırılır. Bu husus ayrıca bir tutanağa da bağlanır. Yüklenicinin iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup, bunların ücretlerinin ödenmesinden de doğrudan doğruya yüklenici sorumludur. Yüklenici, bunların ücretleri hakkında da aynen kendi elemanları gibi ve yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapmak zorundadır.” düzenlemesinin işçilik hizmet alımına ilişkin teknik şartnamenin 3-d maddesinin " YÜKLENİCİ, çalıştırdığı işçilerin her nevi ücret ve tazminat ödemelerinde tek sorumlu olup, İDARE'nin bu konuda hiçbir yükümlülüğü bulunmamaktadır. ... Mevzuatı ile her türlü işçi ve işveren hakkındaki mevzuata göre İşçi alınması, işçi haklarının ödenmesi, işçi çıkartılması ve sair komularda- tüm sorumluluk YÜKLENİCİYE ait olup, İDARE bu konudan sorumlu tutulamayacaktır." düzenlemesinin bulunduğu görülmüştür.
Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, bilirkişiden 10/04/2025 tarihli raporda "...Davacı ile davalılar arasında bağıtlanan sözleşme gereğince davalıların işçilik alacaklarına ilişkin sorumluluğunun takdir ve değerlendirmesi Sayın Mahkemenize ait olmak üzere, Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatları gereği davalıların dava dışı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olduğunun kabulüne göre %100 sorumluluk esas alınırsa .... 10.689,53 TL sorumlu bulunabileceği hesaplanmıştır." denildiğigörülmüştür.
... K sayılı ilamında ".... Dava, hizmet alımı sözleşmesinden kaynaklı rücuen tazminat talebine ilişkindir. Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.... kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir. İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir...." denildiği görülmüştür.
DEĞERLENDİRME:
Davacı tarafça dava dışı işçiye ödenen işçilik ücretlerinin taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi kapsamında davalılardan rücuen tahsili talep edilmiş , davalılarca davanın reddine karar verilmesi talep edilmiş olup:
Davacı ile davalılar arasında hizmet alım sözleşmesi bulunduğu, dava dışı işçinin ... bünyesinde 01/01/2021- 02/12/2022 tarihleri arası 650 gün çalışmasının bulunduğu ,dava dışı işçinin işten ayrılaması üzerine dava dışı işçiye 27/01/2023 tarihinde davacı kurumca 60.442,04 TL si ödemede bulunulduğu, dava dışı işçinin davalılar nezdindeki çalışma süreleri dikkate alındığında yapılan ödemenin 16.013,06-TL sinden davalı ..., 21.379,06-TL ninden davalı ... nin sorumlu olduğu ,taraflar arasındaki sözleşme hükümleri gereği 1/2 sorumluluk oranın uygulanma ihtimalinin bulunmadığı, taraflar arasındaki sözleşmenin 22 .maddesi ve işçilik hizmet alımına ilişkin teknik şartnamenin 3-d maddeleri ,... sayılı ilamı ve tüm dosya içeriği ile anlaşılmakla aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı üzere;
Davanın kabulüne, toplam 37.392,12-TL nın 16.013,06-TL sinin davalı... Den, 21.379,06-TL nin davalı ... den ödeme tarihi olan 27/01/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile alınarak davacıya verilmesine,
492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 2.554,25-TL harçtan, dava açılışında alınan 638,57-TL peşin harcın düşülmesi ile eksik alındığı anlaşılan 1.915,68-TL harcın 820,29TL sinin davalı .... den, 1.095,39-TL nin davalı ... den alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,
6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 3.800,00-TL arabuluculuk ücretinin 1.627,16TL sinin davalı .... den, 2.172,84-TL nin davalı ... den alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,
Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu 638,57-TL peşin harç, 427,60-TL başvurma harcı, 1.355,00-TL tebligat ücreti, 4.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 6.421,17-TL yargılama giderinin 2.749,54TL sinin davalı .... den, 3.671,63-TL nin davalı ...alınarak davacıya verilmesine,
Davacının yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin 12.846,00TL sinin davalı ...,17.154,00-TL nin davalı .. alınarak davacıya verilmesine,
Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak yatıranlara iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı kabul edilen miktar itibari ile HMK341 maddesi uyarınca kesin olarak verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı 02/07/2025
....