ankara 8. asliye ticaret mahkemesinde görülen, eser sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali davasında ana yüklenicinin alt yükleniciye rücuen tazminat talebinin kısmen kabulüne dair karar.

Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, eser sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali davasında ana yüklenicinin alt yükleniciye rücuen tazminat talebinin kısmen kabulüne dair karar.

Özet: Ana yüklenici, alt yükleniciye devredilen iş kapsamında meydana gelen trafik kazası nedeniyle üçüncü kişiye ödediği tazminat bedelini, aralarındaki sözleşmenin sorumluluk maddelerine dayanarak alt yükleniciden rücuen tahsil etmek amacıyla icra takibi başlatmıştır. Alt yüklenicinin bu takibe itiraz etmesi üzerine açılan itirazın iptali davasında, bilirkişi incelemesi sonucunda, alt yüklenicinin ödenen tutarın %75i ve işlemiş faizinden sorumlu olduğuna kanaat getirilerek, alacağın bu kısmına yönelik itirazın iptali gerekliliği ortaya konulmuştur.

T.C. ANKARA 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/609 Esas - 2025/516

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ

T.C

ANKARA

ASLİYE SEKİZİNCİ TİCARET MAHKEMESİ

K A R A R

ESAS NO : 2024/609

KARAR NO : 2025/516

...DAVA : İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 12/09/2024

KARAR TARİHİ : 26/06/2025

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 15/08/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile dava dışı asıl iş sahibi olan ...km10+ 500 + 45 + 500 arası ...'' işi ile ilgili olarak idare ile 12.04.2012 tarihli ana sözleşme imzalandığını, müvekkili şirketin ihale ile üstlendiği işi 10.04.2012 ve 05.12.2016 tarihli sözleşmeler imzalanarak alt yüklenici olarak davalı şirkete verdiğini, davalı şirketin işbu alt yüklenici sözleşmesi ile müvekkili şirketin asıl iş sahibi ile yapılan sözleşmedeki mükellefiyetleri kabul ettiğini, sözleşme konusu işin davalı tarafından yapımı sırasında dava dışı ... trafik kazası geçirerek yaralandığından asıl iş sahibi ... esas sayılı tazminat davası ikame ettiğini, dava dışı şahsın davasının kabul edildiğini, kararın kesinleşip icra takibine konulduğunu, K.. tarafından müvekkili şirket aleyhine ... esas sayılı dosyası ile ikame eden rücu davasının müvekkili şirket aleyhine kabul edildiğini, bu dava sebebiyle hükmedilen 209.346,05 TL bedelin müvekkili şirket tarafından ödendiğini, davalı tarafın sözleşmeyi basiretli tacir olarak imzalayarak sözleşmedeki tüm hükümleri kabul ettiğini, müvekkili ile davalı şirket arasındaki sözleşme hükümlerine göre işin yapımı sırasında meydana gelen kazalar sebebi ile ödenmesi gereken tazminat, harç, avukatlık ücreti ve her türlü masraftan bizzat davalı şirketin sorumlu olduğunu, davalı şirketin kendisine ihbar yapılmasına rağmen gerekli tutarı ödemediğini, davalının, müvekkili şirkete rücu edilen tutarı ödememesi üzerine davacıya icra takibi ikame edildiğini, 26.06.2024 tarihinde arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ancak borçlu ile anlaşma sağlanılamadığını, icra takibine yapılan itiraz haksız ve kötü niyetli olduğunu, davanın kabulü ile borçlunun takibe, asıl alacağa, faize, faiz oranlarına borca ve ferilerine ilişkin haksız itirazlarının iptaline ve takibin devamına, davalı borçlu aleyhine %20’den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirkete dava ihbar edilmiş ve bu yönde karar verilmiş ise de bu durumun gerçeği yansıtmadığını, müvekkili şirketin dava konusu kaza ve olayda herhangi bir kusurunun bulunmadığını, davanın tarafı olmasına ve müvekkiline husumet yöneltilmesine itiraz ettiğini, kazanın 24.11.2024 tarihinde gerçekleştiğini, davanın zamanaşımı süresi geçtikten sonra açıldığını, hem haksız fiil hem de ileri sürülen taşeron sözleşmesi yönünden davanın süre bakımından zamanaşımına uğradığını, müvekkili şirketin kusursuz olduğu daha önce alınan bilirkişi raporları ile sabit olduğunu, rücuya konu edilen kazaya dair diğer davalarda tarafların feragat ettiği ve ceza dosyasında şikayetlerden vazgeçildiğini, kazanın meydana geldiği alanın müvekkilinin çalışma alanı dışında olduğunu ve yol kapama ile güvenlik önlemleri alma sorumluluğunun davacıya ait olduğunu, davacı tarafın dayandığı taşeron sözleşmesindeki ilgili maddenin müvekkilin çalıştırdığı işçilerle ilgili olup kazadan müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, davacı tarafından yapılan ödemelerin miktarının fahiş olduğunu, olası bir sorumluluk halinde müvekkilinin yalnızca kendi kusuru oranında sorumlu tutulabileceğini belirterek usul ve yasaya aykırı haksız davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, rücuen alacak istemiyle başlatılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir.

Mahkememizce aldırılan 27/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda; Davacı yanca icra dairesine ödenen 209.346,05 TL nin %75 ine tekabül eden 157.009,53 TL'yi davalıya rücu edilebileceği sonucuna ulaşılmakla, davalının ...E. Sayılı dosyasına vaki itirazın asıl alacak yönünden 157.009,53 TL, işlemiş faiz alacağı yönünden ise 425,86 TL lik kısmının iptali gerekeceği düşünülmekle alacağa hak kazanma koşullarının oluşup oluşmadığının takdirinin mahkemeye ait olduğu tespit edilmiştir.

Dava dışı ... 12.04.2012 tarihli "... (...) Km:10+500-45+500 Arası Toprak İşleri (Kavşak Düzenlemeleri) Sanat Yapıları, Üstyapı ve Bitümlü Sıcak Karışım Kaplama Yapılması İşine ait" Sözleşme akdedilmiştir.

Sözleşmenin "Yüklenicilerin/ alt yüklenicilerin sorumluluğu" başlıklı 22. maddesinde;"Yüklenici ve alt yüklenicinin sorumluluğuna ilişkin diğer hususlarda Yapım İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümler uygulanır."

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması" başlıklı 9. Maddesinde "9.6. Yüklenicinin sözleşme ile üstlendiği sorumluluk ve yükümlülükler söz konusu sigortalarla sınırlandırılmamış olduğundan, inşaat sigorta poliçelerinin genel şartlarının “Teminat dışında kalan haller” maddesinde belirtilen, yüklenicinin kusurlu olduğu hallerde, kusur nedeniyle sigortanın ödemediği bedeller için yüklenici idareden hiçbir talepte bulunamayacağı gibi, işin devamı süresince meydana gelecek kazalardan, bu kazaların sebep olacağı can ve mal kaybından ve üçüncü kişilere verilecek her türlü zararlardan yüklenici doğrudan sorumlu olacaktır. Yüklenici veya alt yüklenicilerin sigorta kapsamı içinde veya dışında kalan hareket ve fiillerinden dolayı meydana gelecek bütün talep ve iddiaların karşılanması yükümlülüğü de yükleniciye aittir...9.10. İşyeri ve çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması sebebiyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gerekli bütün tedbirleri almak ve yapı denetim görevlileri tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatlara uymak zorundadır. Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan araç, gereç ve makinelerle patlayıcı maddelerin yol açabileceği kazalardan korunma usullerini ve tedbirlerini çalışanlara öğretmek zorundadır. "

Sözleşmenin "Diğer Hususlar" başlıklı 34.2. Kaza olması hükmünde; "Taahhüdün yerine getirilmesi süresince vuku bulacak kazalardan ve bu kazaların sebep olacağı zararlardan, can ve mal kaybından ve üçüncü şahıslara karşı yapılacak her türlü zararlardan yüklenici doğrudan doğruya sorumludur"denilmiştir.

Davacı ... (...) Km:10+500-45+500 Arası ... Yapılması İşinin tamamını kapsar. İşbu sözleşmenin 10.04.2012 tarihli imzalanan ve 28.11.2012 tarih ... sayılı olur ile alınan Altyüklenici Sözleşmesinin 29.11.2016 tarihli Genel Müdürlük olur'u ile alınan keşif artışından kaynaklı ek alt yüklenicilik sözleşmesi olup imzalanması ile Alt Yüklenici, Ana Sözleşme ve ekleri kapsamındaki işlerin tamamını Sözleşme koşulları ile yapacağını kabul, beyan ve taahhüt eder.. "

Alt yüklenicinin yükümlükleri" başlıklı 16. Maddesinde "a) Alt yüklenici, kendisinin veya personelinin Yüklenici'nin taraf olduğu her nevi sözleşme ve projeler kapsamında çalışmalar sırasında Yüklenici'yi maruz bırakacakları her türlü zarara karşı, hiçbir ihtara gerek kalkmaksızın tazmin edeceğini ve/ veya Yüklenici'nin bu kapsamda İdare'ye ödemek zorunda kalacağı her türlü tutarı ödeyeceğini ve/ veya sair şekilde yüklenici aleyhine vereceği zararlardan sorumlu olacağını gayrikabil rücu kabul beyan ve taahhüt eder."

İş Emniyetinin Sağlanması İçin Gerekli Tedbirlerin Alınması" başlıklı 18. Maddesinde" Alt yüklenici Yapım İşleri Genel Şartnamesindeki hükümler dahilinde işin devamı süresince iş yerinde yapılacak çalışmalar nedeniyle işçiler ile çevre halkının kazaya uğramalarını önleyici tedbirlerin alınmasından sorumludur. "

Hüküm Bulunmayan Haller" başlıklı 37. Maddesinde" Bu sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde Ana Sözleşme hükümlerinin gerekleri esas alınacaktır. "hükümleri düzenlenmiştir.

Davacı .... (Alt Yüklenici) arasında 05.12.2016 tarihli Diyarbakır –... akdedilmiştir.

Sözleşmenin Konusu" başlıklı 4.Maddesinde "... sayılı olur ile alınan Altyüklenici Sözleşmesinin 29.11.2016 tarihli Genel Müdürlük olur'u ile alınan keşif artışından kaynaklı ek alt yüklenicilik sözleşmesi olup imzalanması ile Alt Yüklenici, Ana Sözleşme ve ekleri kapsamındaki işlerin tamamını Sözleşme koşulları ile yapacağını kabul, beyan ve taahhüt eder.. "

Hüküm Bulunmayan Haller" başlıklı 37. Maddesinde" Bu sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde Ana Sözleşme hükümlerinin gerekleri esas alınacaktır. "hükümleri düzenlenmiştir.

Yukarıda belirtilen sözleşme konusu işin yapımı sırasında dava dışı ...'in trafik azası geçirerek yaralanmış ve asıl iş sahibi idare aleyhine ...Sayılı dosyasına 156.864,98 TL ödeme yapılmış, akabinde asıl işveren ... tarafından davacı aleyhine ... Sayılı dosyasında davası açıldığı, dava neticesinde 209.346,05 TL ödeme yapıldığı,rücu edilen tutarın ödenmemesi üzerine davalıya .... Sayılı dosyası üzerinden takip başlatıldığı anlaşılmıştır.

Rücuya dayanak ... Esas sayılı dosyası kapsamında dava dışı ... tarafından davacı ... E. Sayılı dosyası kapsamında yapılan ödemenin rücuen tahsili istemi ile 01.08.2022 tarihinde dava açıldığı ve davanın davalı ....'ne davanın ihbar edildiği de görülmüştür.

Dava dışı idare tarafından gönderilen 03.12.2024 tarihli yazı uyarınca kazanın meydana geldiği " ... Km:10+500-45+500 Arası... Yapılması" işinin bütünüyle davacı firmaya devredildiği anlaşılmakla, davacı ile davalı taraflar arasında akdedilen yukarıda bahsedilen sözlemenin 16,18,37 maddeleri ve davacı ile dava dışı Karayolları arasında yapılan Ana sözleşme kapsamında 3. Kişilerin uğradığı zararlardan alt yüklenicinin sorumlu olduğu kabul edilmiştir.

Dava konusu olayda da davacı ile davalı şirketler arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi mevcut olup, davalı asıl işveren, alt işverenin eylemlerine karşı Borçlar Kanunundan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. Burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı zarara uğrayana karşı) müteselsilen sorumludurlar.

İç ilişkide (alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki ilişkide) ise, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda taraflar kendi aralarında sözleşme yapabilirler. Nitekim dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Türk Borçlar Kanunu'nun 167. Maddesinde (818 sayılı Kanunun 146. maddesi ) düzenlenen" Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar. Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır. Bu durumda borçlu, her bir borçluya ancak payı oranında rücu edebilir. Borçlulardan birinden alınamayan miktarı, diğer borçlular eşit olarak üstlenmekle yükümlüdürler." şeklindeki hükümde de, müteselsil sorumlulardan herbirinin alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu oldukları ancak bunun aksinin kararlaştırılabileceği de açıkça belirtilmiştir. İşte müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun, ödediği miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmelidir.

Bu açıklamalar ve tüm dosya dikkate alındığında taraflar arasındaki sözleşmenin "Alt yüklenici, kendisinin veya personelinin Yüklenici'nin taraf olduğu her nevi sözleşme ve projeler kapsamında çalışmalar sırasında Yüklenici'yi maruz bırakacakları her türlü zarara karşı, hiçbir ihtara gerek kalkmaksızın tazmin edeceğini ve/ veya Yüklenici'nin bu kapsamda İdare'ye ödemek zorunda kalacağı her türlü tutarı ödeyeceğini ve/ veya sair şekilde yüklenici aleyhine vereceği zararlardan sorumlu olacağını gayrikabil rücu kabul beyan ve taahhüt eder." , " Alt yüklenici Yapım İşleri Genel Şartnamesindeki hükümler dahilinde işin devamı süresince iş yerinde yapılacak çalışmalar nedeniyle işçiler ile çevre halkının kazaya uğramalarını önleyici tedbirlerin alınmasından sorumludur. "," Bu sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde Ana Sözleşme hükümlerinin gerekleri esas alınacaktır. "hükümleri gereği kazanın sözleşme konusu işin görülmesi esnasında ve davalının sözleşmesel sorumluluk alanında vuku bulması nedeniyle davalı alt yüklenicinin davacı tarafından ödenen bedelden sorumlu olduğu, bu kapsamda davacının ödemiş olduğu 209.346,05 TL 'yi ödeme gününden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte istemekte haklı olduğu anlaşıldığından davanın kabulü ile, davalı borçlunun... Esas sayılı dosyasındaki itirazının iptaline , takibin devamına, alacağın mevcudiyeti ve miktarı yapılan yargılama sonucunda belirlendiğinden davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM: Nedenleri yukarıda açıklandığı üzere;

Davanın KABULÜ İLE, davalı borçlunun ...Esas sayılı dosyasındaki itirazının iptaline , takibin devamına,

Alacağın mevcudiyeti ve miktarı yapılan yargılama sonucunda belirlendiğinden davacının icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,

İş bu dava nedeniyle alınması gerekli 14.402,40 TL harçtan 2.546,78 TL peşin harcın mahsubu ile kalan 11.855,62 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

Arabuluculuk Kanununun 18/A(13). maddesi uyarınca karar tarihinde yürürlükte bulunan Arabuluculuk Ücret Tarifesi uyarınca ...bütçesinden karşılanan 3.600,00 TL arabuluculuk giderinin davalıdan alınarak hazineye gelsir kaydına,

Davacı tarafından yapılan 457,50 TL posta ve tebligat gideri, 5.000,00 TL bilirkişi ücreti, dava açılırken ödenen 2.974,38 TL yargılama harcı olmak üzere toplam 8.431,88 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

Kendisini vekille temsil ettiren davacı yararına hüküm tarihinde yürürlükte olan AAÜT gereğince takdir ve tespit edilen 33.734,21 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine,

Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde ...yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.26/06/2025

...

¸e-imzalıdır. ¸e-imzalıdır.