Azınlık hissedarlarının finansal usulsüzlük şüpheleriyle talep ettiği özel denetimde, "yapılmakta olan yatırımlar" hesabındaki milyarlarca liralık çelişkili kayıtlar bilirkişi raporuyla ortaya çıktı.
Özet: Bir ticari şirketin azınlık hissedarı olan davacılar, yönetimden dışlandıklarını, bilgi alma haklarının engellendiğini ve özellikle "yapılmakta olan yatırımlar" hesabındaki milyar liralık artışın faaliyet raporlarında belirtilmemesi gibi finansal verilerdeki tutarsızlıklar nedeniyle şirketin gerçek mali durumunun yanlış beyan edildiği şüpheleri üzerine özel denetçi atanmasını talep etmiş; davalı şirket ise talebin mesnetsiz olduğunu ve tüm bilgilerin sağlandığını savunsa da, bilirkişi raporu "yapılmakta olan yatırımlar" hesabındaki büyük artışın faaliyet raporlarıyla çeliştiğini ve bunun kar/zarar dengesini etkileyebileceğini tespit etmiştir.
T.C.
İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO:2025/378 EsasKARAR NO :2026/495DAVA:Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi)DAVA TARİHİ:26/05/2025KARAR TARİHİ:18/06/2026Yukarıda tarafları ve konusu yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonrasında; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin, murisleri ...'in vefatı ile davalı ... ... A.Ş.’de toplam %14,9858 pay oranıyla azınlık hissedarı haline geldiklerini, şirketin tek başına yönetimini elinde bulunduran hakim ortağın inisiyatifiyle müvekkillerinin süreçlerden dışlandığını, kar payı dağıtılmadığını ve bilgi alma haklarının engellendiğini, şirketin Genel Kurul toplantılarında finansal verilerin gerçeğe aykırı düzenlendiğine dair haklı şüphelerin oluştuğunu, nitekim 2022 ve 2023 yılları bilanço verilerinde "Yapılmakta Olan Yatırımlar" hesabında yüz milyonlarca liralık yüksek tutarlar yer almasına rağmen faaliyet raporlarında dönem içinde yapılan bir yatırımın bulunmadığının belirtildiğini, ayrıca yüksek miktardaki "Genel Yönetim Giderleri" ile "Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar" nedeniyle şirketin net dönem zararına uğratılarak borca batık hale getirildiğini, bu hususların aydınlatılması için Genel Kurul'da talep edilen özel denetim isteminin haksız şekilde reddedildiğini ileri sürerek, Türk Ticaret Kanunu'nun 438 ve devamı maddeleri uyarınca şirketin 2021, 2022 ve 2023 yıllarına ait mali kayıtları, ticari defterleri, bilanço ve hesap grupları üzerinde inceleme yapmak üzere mahkemece bir özel denetçi atanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıların özel denetçi atanması talebinin hukuki ve maddi dayanaktan yoksun olduğunu, müvekkili şirketin 2022 yılına kadar müteveffa ... ve ... tarafından yönetilen bir aile şirketi olduğunu, ...’in vefatı üzerine hisselerinin davacılara intikal ettiğini, ortak mirasçılardan Doruk Dilek'in ise Yönetim Kurulu üyesi olarak atandığını, davacıların bu aşamadan sonra şirketlerin feshine gidecekleri yolunda muaraza çıkarıp tehditvari mektuplar yazarak kötüniyetli hareket ettiklerini, Türk Ticaret Kanunu uyarınca özel denetim istenebilmesi için öncelikle bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılmış olmasının yasal bir zorunluluk olduğunu, davacıların ise kanunun aradığı bu dava şartlarını yerine getirmediğini, nitekim davacıların Kadıköy 1. Noterliği vasıtasıyla gönderdikleri ihtara istinaden talep ettikleri tüm evrak ve açıklamaların kendilerine eksiksiz ve tutanakla teslim edildiğini, iddia ve savların gerçeği yansıtmadığını belirterek haksız ve dayanaksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Dava; davalı şirkette %14,9858 paya sahip davacıların şirketin mali yapısına ilişkin yeterli bilgi almamaları, şirketin hakim ortakların insiyatifinde olmaları, yönetim görevlerini yerine getiremediğini, şirketin ve ortakların zarar uğradığını bu nedenlerle şirket hesaplarının incelenecek şekilde özel denetçi atanması istemine ilişkindir.... ... Anonim Şirketi'nin 25/02/2025 tarihinde yapılan 2022 ve 2023 yıllarına ait Olağan Genel Kurul Toplantı Tutanağı, ... ... Anonim Şirketi'nin Ticaret Sicili Kayıtları, Kadıköy 1. Noterliği'nin 00401 Yevmiye numaralı ihtarnamenin dosyamız arasında olduğu görülmüştür.Somut olayda iddia ve savunmaların ileri sürülüş biçimine göre, uyuşmazlığın niteliği itibari ile çözümü uzmanlık gerektirdiğinden, davalı şirket defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapıp, davacının davalı şirketten şirketin mali yapısına ilişkin yeterli bilgi alamadıkları şirketin hakim ortakların insiyatifinde olmaları yönetimin görevlerini yerine getiremediği bu nedenle şirketin ve ortakların zarara uğradığı, iddialarına ilişkin TTK 439/2 maddesindeki şartlara dair şirket hesaplarının incelenmesine ilişkin özel denetçi atanması şartlarına dair inceleme yapıp rapor düzenlenmesine karar verilmiş ve Bilirkişi olarak Mali Müşavir bilirkişi Prof. Dr. ... ve nitelikli hesap uzmanı Prof. Dr ...'a tevdii edilmiş ve bilirkişiler tarafından düzenlenen 19/05/2026 tarihli bilirkişi raporunun dosyamız arasında olduğu görülmüştür.Alınan 19/05/2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle; 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar hesabının bakiyesi, incelenen üç yıllık dönemde 2.097.219,58 TL'den 1.386.066.499,65 TL'ye ulaşmış; toplam artış 1.385.006.991,19 TL (yaklaşık 1,39 Milyar TL) olmuştur. Her iki faaliyet raporunda (2022 ve 2023) "Dönem içinde yapılmış yatırım bulunmamaktadır." beyanına yer verilmesine karşın, muhasebe kayıtları söz konusu dönemlerde 258 Yapılmakta olan yatırımlar hesabında 2022'de +499,7 Milyon TL, 2023'te +884,2 Milyon TL yatırım harcaması kayıtlara yansımıştır. 258 hesaptaki yatırımların ilgili maddi duran varlık hesabına tamamlandığı halde aktarılmadığı bir durum var ise aktif hale gelen varlıklar üzerinden amortisman ayrılmama durumuna sebep olacağından dolayı dönem giderlerinin eksik hesaplanması sonucunu doğurarak gerçek kar zararın gösterilememesine sebebiyet verecektir. Tüm bu tespitler, davacıların özel denetçi atanması taleplerinin dayanaklarından birini oluşturmaktadır. 258 hesabının içerdiği tutarların niteliği, karşı taraf ilişkileri ve tamamlanma koşulları; talep edilen özel denetim kapsamında derinlemesine araştırılması gereken konular arasında yer almaktadır. Şirketin özkaynakları 2020-2023 döneminin tüm yıllarında negatiftir. Bu durum TTK m.376/3 kapsamında borca batıklık olgusunu oluşturmaktadır. Her iki faaliyet raporunda (2022 ve 2023) konuya ilişkin "Yoktur" beyanına yer verilmesi ise yönetim kurulunun söz konusu yasal yükümlülüğünü yerine getirmediğini ortaya koymaktadır. 2022 yılında görünen 294 Milyon TL dönem kârının 503,8 Milyon TL'si "602 – Diğer Gelirler" kalemindendir. Bu kalemin niteliği bilinmeksizin kâr kalitesi değerlendirilemez; söz konusu gelirin gerçek niteliği ve nakit karşılığı, özel denetim kapsamında ayrıntılı inceleme gerektirmektedir. Genel yönetim giderleri 2021-2023 arasında yaklaşık 10 katına çıkmıştır. 659 ve 689 hesaplarında yansıtma giderleri ile KKEG kalemleri ağırlıklı bir yapı gözlemlenmekte olup bu kalemlerin gerçek içeriği muavin defter ve belge düzeyinde doğrulanmayı gerektirmektedir. 2023 yılında 582 Milyon TL düzeyine ulaşan finansman giderleri, şirketin operasyonel nakit akışıyla borç servisini karşılayamadığını; likidite krizinin yapısal bir nitelik taşıdığını göstermektedir. 431 Ortaklara Borçlar hesabında yalnızca ... adına kart bulunmakta; 2022 yıl sonu kapanış bakiyesi 691.185.727,75 TL'ye ulaşmıştır. Tek yılda gerçekleşen 620,9 Milyon TL'lik bu artışın faiz uygulanıp uygulanmadığı, kaynağı ve şirkete nakit girişi sağlayıp sağlamadığı da dahil olmak üzere belge düzeyinde doğrulanması gerekmektedir. Söz konusu tutarların örtülü finansman veya örtülü kazanç dağıtımı niteliği taşıyıp taşımadığı özel denetimin öncelikli soruları arasında yer almalıdır. ... ... 2023 yılında 130 Milyon TL hacimle 320 hesabında yer alması, şirketin tedarikçilere olan borçlarını faktoring yoluyla çevirdiğine işaret etmekte; bu finansman yapısının maliyeti ve muhasebe yöntemi şeffaflık ilkesi bakımından ayrıca sorgulanmalıdır. Şirket ile hakim ortak (431 hesabı), iştirak ... Turizm (120 hesabı) ve inşaat müteahhitleri (320 hesabı) arasındaki nakit akışlarının tek bir özel denetim kapsamında, belge ve muhasebe kaydı düzeyinde bütüncül biçimde incelenmesi; bu incelemedeki bulgulardan azınlık pay sahiplerinin bilgilendirilmesi gerekmekte olduğu yönünde görüş bildirmişlerdir.Alınan bilirkişi raporu gerekçeli, denetlenebilir, dosya içeriğine uygun ve uyuşmazlığı çözmeye yeterli görüldüğünden, davalı taraf itirazları yerinde görülmemiş, mahkememizce de benimsenmiş ve hükme esas alınmıştır. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları, incelenen genel kurul toplantı tutanağı, alınan ve benimsenen bilirkişi kurulu raporu ve toplanıp değerlendirilen delillere göre; Dava davalı şirkette %14,9858 paya sahip davacıların şirketin mali yapısına ilişkin yeterli bilgi almamaları, şirketin hakim ortakların insiyatifinde olmaları, yönetim görevlerini yerine getiremediğini, şirketin ve ortakların zarar uğradığını bu nedenlerle şirket hesaplarının incelenecek şekilde özel denetçi atanması istemiştir.Davalı cevabında; davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacıların ihtarnamesi üzerine istedikleri belge ve bilgilerin teslim edildiğini, TTK437/2 maddesi yazılı dava şartını yerine getirmediğinden davanın reddini istemiştir.Dosya içerisindeki Ticaret Sicil kayıtlarına göre davacıların davalı şirkette 14.9859 paya sahip ortak oldukları görülmüştür. TTK 438.m göre;"Her pay sahibi, pay sahipliği haklarının kullanılabilmesi için gerekli olduğu takdirde ve bilgi alma veya inceleme hakkı daha önce kullanılmışsa, belirli olayların özel bir denetim ile açıklığa kavuşturulmasını, gündemde yer almasa bile genel kuruldan isteyebilir. Genel kurul istemi onaylarsa, şirket veya her bir pay sahibi otuz gün içinde, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden bir özel denetçi atanmasını isteyebilir." hükmünü içermektedir.Aynı yasanın 439.maddesi; "Genel kurulun özel denetim istemini reddetmesi halinde, sermayenin en az onda birini, halka açık anonim şirketlerde yirmide birini oluşturan pay sahipleri veya paylarının itibari değeri toplamı en az bir milyon Türk Lirası olan pay sahipleri 3 ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yer Asliye Ticaret Mahkemesinden özel denetçi atamasını isteyebilirler.Dilekçe sahiplerinin, kurucuların veya şirket organlarının, kanunu veya esas sözleşmeyi ihlal ederek, şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattıklarını, ikna edici bir şekilde ortaya koymaları hâlinde özel denetçi atanır." hükmünü, içermektedir.Aynı yasanın 440.maddesi ise; "Mahkeme, şirketi ve istem sahiplerini dinledikten sonra kararını verir. Mahkeme istemi yerinde görürse, istem çerçevesinde inceleme konusunu belirleyerek bir veya birden fazla bağımsız uzmanı görevlendirir. Mahkemenin kararı kesindir." hükmünü içermektedir. Görüldüğü üzere, mahkemeden özel denetim isteme hakkının kullanılabilmesi için öncelikle bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılmış olması yasal zorunluluktur. Bunun yanında özel denetimle ancak, "Belirli olayların" özel bir denetimle açıklığa kavuşturulması istenebilir. Bilgi alma ve inceleme hakkı ise, TTK'nın 437/2.maddesinde düzenlenmiş olup buna göre, pay sahiplerinin bilgi alma veya inceleme istemlerinin genel kurulda, yönetim kurulundan şirketin işleri; denetçilerden denetim yapılma şekli ve sonuçları hakkında olabileceği; aynı maddenin 5.fıkrasında ise, bilgi alma veya inceleme istemlerinin, cevapsız bırakılması, haksız olarak reddedilmesi, ertelenmesi ve bilgi alınamaması durumunda şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesine başvurarak bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılabileceği düzenlenmiştir.Davacıların davalı şirkete gönderdikleri 10/01/2025 tarihli ihtarnamede, 23/01/2025 tarihinde yapılacak genel kuruldan önce inceleme talep etmiş ve 20/01/2025 tarihi için inceleme talep etmiştir. Davalı şirketin 23/01/2025 tarihli genel kurulunda davacılar özel denetim talep ettiklerini, bu talebin reddedilmiş olduğu görülmüştür.Davalı şirket tarafından davacı avukatlarına talep edilen belgelerin teslim edildiğine dair tutanak sunulduğu görülmüştür.Davalı şirket defter ve belgeleri üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesinde bilirkişi kurulu 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar hesabının bakiyesi, incelenen üç yıllık dönemde 2.097.219,58 TL'den 1.386.066.499,65 TL'ye ulaşmış; toplam artış 1.385.006.991,19 TL (yaklaşık 1,39 Milyar TL) olduğunu, Her iki faaliyet raporunda (2022 ve 2023) "Dönem içinde yapılmış yatırım bulunmadığını," beyanına yer verilmesine karşın, muhasebe kayıtları söz konusu dönemlerde 258 Yapılmakta olan yatırımlar hesabında 2022'de +499,7 Milyon TL, 2023'te +884,2 Milyon TL yatırım harcaması kayıtlara yansıdığını, 258 hesaptaki yatırımların ilgili maddi duran varlık hesabına tamamlandığı halde aktarılmadığı bir durum var ise aktif hale gelen varlıklar üzerinden amortisman ayrılmama durumuna sebep olacağından dolayı dönem giderlerinin eksik hesaplanması sonucunu doğurarak gerçek kar zararın gösterilememesine sebebiyet verildiğini. Tüm bu tespitler, davacıların özel denetçi atanması taleplerinin dayanaklarından birini oluşturduğunu, 258 hesabının içerdiği tutarların niteliği, karşı taraf ilişkileri ve tamamlanma koşulları; talep edilen özel denetim kapsamında derinlemesine araştırılması gereken konular arasında yer aldığını, şirketin özkaynakları 2020-2023 döneminin tüm yıllarında negatiftir olduğunu, bu durum TTK m.376/3 kapsamında borca batıklık olgusunu oluşturduğunu, Her iki faaliyet raporunda (2022 ve 2023) konuya ilişkin "Yoktur" beyanına yer verilmesi ise yönetim kurulunun söz konusu yasal yükümlülüğünü yerine getirmediğini ortaya koyduğunu, 2022 yılında görünen 294 Milyon TL dönem kârının 503,8 Milyon TL'si "602 – Diğer Gelirler" kalemindendir. Bu kalemin niteliği bilinmeksizin kâr kalitesi değerlendirilemeyeceği söz konusu gelirin gerçek niteliği ve nakit karşılığı, özel denetim kapsamında ayrıntılı inceleme gerektiğini. Genel yönetim giderleri 2021-2023 arasında yaklaşık 10 katına çıktığını. 659 ve 689 hesaplarında yansıtma giderleri ile KKEG kalemleri ağırlıklı bir yapı gözlemlenmekte olup bu kalemlerin gerçek içeriği muavin defter ve belge düzeyinde doğrulanmayı gerektirdiğini, 2023 yılında 582 Milyon TL düzeyine ulaşan finansman giderleri, şirketin operasyonel nakit akışıyla borç servisini karşılayamadığını; likidite krizinin yapısal bir nitelik taşıdığını gösterdiğini. 431 Ortaklara Borçlar hesabında yalnızca ... adına kart bulunmakta; 2022 yıl sonu kapanış bakiyesi 691.185.727,75 TL'ye ulaştığını. Tek yılda gerçekleşen 620,9 Milyon TL'lik bu artışın faiz uygulanıp uygulanmadığı, kaynağı ve şirkete nakit girişi sağlayıp sağlamadığı da dahil olmak üzere belge düzeyinde doğrulanması gerektiğini. Söz konusu tutarların örtülü finansman veya örtülü kazanç dağıtımı niteliği taşıyıp taşımadığı özel denetimin öncelikli soruları arasında yer aldığını. ... ... 2023 yılında 130 Milyon TL hacimle 320 hesabında yer alması, şirketin tedarikçilere olan borçlarını faktoring yoluyla çevirdiğine işaret etmekte; bu finansman yapısının maliyeti ve muhasebe yöntemi şeffaflık ilkesi bakımından ayrıca sorgulanması gerektiğini, Şirket ile hakim ortak (431 hesabı), iştirak ... Turizm (120 hesabı) ve inşaat müteahhitleri (320 hesabı) arasındaki nakit akışlarının tek bir özel denetim kapsamında, belge ve muhasebe kaydı düzeyinde bütüncül biçimde incelenmesi; bu incelemedeki bulgulardan azınlık pay sahiplerinin bilgilendirilmesi gerektiği tespitinde bulunmuştur.Bilirkişi raporunun bilimsel ve denetime açık olduğu kabul edilmiş, bilirkişi raporundaki tespitlere göre, davalı şirketin bilgi alma ve inceleme talebi kapsamında davacılara teslim ettiği belgelerin ve 23/01/2025 tarihli genel kurula sunulan şirkete ait kayıtların içerik olarak şirket kayıtları ile uyuşmadığı ve bu nedenle bu kayıtların özel bir denetimle açıklığa kavuşturulması gerektiği sonucuna varıldığından, davacıların davasının kabulüne karar verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.H Ü K Ü M : Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;1-Davanın KABULÜNE, Davalı ... ... Anonim Şirketi'nin 2021,2022 ve 2023 yıllarına ait Ticari defter ve kayıtlarının ve dayanağı belgelerin, yıllık genel, geçici ve genel kısmi ayrıntılı mizanlarının, kurumlar vergisi beyannamelerinin, bilanço ve gelir tablolarının, yönetim kurulu faaliyet raporlarını, hesaplarının ve muavin dökümlerinin maddi duran varlıklar ile maddi olmayan duran varlıklar hesap gruplarında raporlanan amortismana tabi tüm varlık kalemlerinin fiilen var olup olmadıkları, şirketin genel yönetim giderleri ile diğer olağandışı gider ve zararları nedeniyle doğduğu iddia edilen yüksek miktarlardaki nakit çıkışlarının ve ortaya çıkan yüksek miktardaki dönem net zarar ayrıntılarını 2023 yılı bilanço verilerinde yapılmakta olan yatırımlar hesabında bir önceki yıla göre öngörülen artışın aynı yıla ait yönetim kurulu faaliyet raporunda dönem içinde yapılmış yatırım yoktur tespitine ilişkin kayıtlar ve dayanaklarının incelenip rapor düzenlenerek açıklığa kavuşturulması için TTK 439. madde gereğince özel denetçi atanmasına, 2-Özel denetçi olarak Mali Müşavir Bilirkişi Dr. ...'nin atanmasına, 3-Özel denetçinin şirket merkezinde 1 aylık süre içerisinde TTK 441. ve 442. maddesi düzenlemelerine uygun olarak inceleme yapıp rapor düzenlemesine, 4-Atanan özel denetçi için 1 aylık süre için 100.000,00 TL ücret takdirine, ücretin davacı tarafça dosyaya yatırılmasına, ücret yatırıldığında ve gerekçeli karar yazıldıktan sonra dosyanın denetimini yapıp rapor düzenlemek üzere özel denetçiye tevdiine, -Özel denetçiye raporunu sunmak üzere 2 aylık süre verilmesine,5- Rapor sunulduğunda taraf/vekillerine tebliğine,6-Alınması gerekli 732,00 TL karar ve ilam harcından 615,40 TL peşin harcın mahsubu ile geriye kalan 116,60 TL harcın davalıdan alınıp maliyeye gelir kaydına, 7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap ve takdir olunan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 8-Davacı tarafça yatırılan 615,40TL başvuru harcı, 615,40 TL peşin harç, 87,50 TL vekalet harcı ile 40.000,00 TL bilirkişi ücreti, 4.361,50 TL keşif harcı, 3.500,00 TL keşif aracı ücreti ve 182,00 TL tebligat gideri olmak üzere toplam 49.361,80 TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 9-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzünde, nitelik itibarı ile kesin olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 18/06/2026Başkan ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Katip ... e-imzalıdır