Danıştay, asfaltit madeni devlet hakkı hesaplamalarında ocak başı satış fiyatının piyasa araştırması yapılmadan kömür fiyatıyla kıyaslanarak belirlenmesini hukuka aykırı buldu.
Özet: Dava, asfaltit madeni için 2013-2016 yıllarına ait eksik ödendiği ileri sürülen devlet hakkı paylarının tahsiline ilişkin idari işlemin iptali talebine odaklanmaktadır; ilk derece mahkemesi ve istinaf, idarenin asfaltitin ocak başı satış fiyatını piyasa araştırması yapmadan, kömür fiyatlarını emsal alarak belirlemesini hukuka aykırı bularak, gerçek piyasa değerinin tespiti için özel bir araştırma gerektiğini, aksi takdirde idari işlemin hukuka uygun olmadığını kabul etmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YSEKİZİNCİ DAİREEsas No : 2021/4388Karar No : 2025/5750 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Elektrik Üretim A. Ş.VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacı tarafından rödövansçısı olduğu Şırnak ilinde yer alan ... sicil sayılı ruhsat sahasına ilişkin olarak yapılan denetimde 2013, 2014, 2015 ve 2016 yıllarına ait ortalama ocak başı satış fiyatının düşük olarak gösterildiğinin tespit edildiğinden bahisle söz konusu yıllara ilişkin olarak eksik ödendiği ileri sürülen devlet hakkı paylarının gecikme cezalarıyla birlikte ödenmesinin Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğünden istenilmesine ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Mülga Maden İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; bir madenin devlet hakkına esas alınacak ocak başı satış fiyatının, pazar ortamında o madenin tüvenan halinin işletmelerde ocak başındaki satışında gerçekleşen reel piyasa değerinin olduğu, söz konusu reel değerin ortaya konulabilmesi için de bir piyasa araştırmasının yapılması gerektiği, somut olayda; 2013, 2014, 2015 ve 2016 yıllarına ait asfaltit madenine ilişkin olarak belirlenmiş ve ilan edilmiş bir ocak başı satış fiyatının bulunmadığı, bunun yanında asfaltit madeninin ocak başı satış fiyatı ile ilgili olarak işbu madenin tüvenan halinin işletmelerde ocak başındaki satışında gerçekleşen reel piyasa değerinin tespitine yönelik olarak davalı idare tarafından bir piyasa araştırması yapılmadığı, bunun bir sonucu olarak da yapılan denetimler sonucunda söz konusu yıllara ilişkin olarak kömür ocak başı satış fiyatlarının emsal olarak alındığı ve kıyas yoluyla asfaltit madeninin mezkûr yıllara ait ocak başı satış fiyatının belirlendiği ve ek devlet hakkı tutarlarının tahakkuk ettirildiğinin görüldüğü, bu durumda; davacı şirketin istihraç ettiği asfaltit madeninin 2013, 2014, 2015 ve 2016 yıllarındaki devlet hakkına esas ocak başı satış fiyatının, piyasa araştırması yapılarak tespit edilip akabinde işlem tesis edilmesi gerekirken böyle yapılmayarak Şırnak-Silopi asfaltitlerinin diğer kömür çeşitleriyle aynı grupta bulunması ve ülkemize ait coğrafyada yer alması gerekçesiyle asfaltitin yerli yakıt türü olan kömürle aynı grupta nitelendirilmesi ve bu nedenle aynı yıllara ilişkin kömür için belirlenen ocak başı satış fiyatlarının dikkate alınarak ek devlet hakkı tahakkuk ettirilmesi mevzuata aykırı olacağından bu şekilde hareket edilerek tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ocak başı satış fiyatının belirlenmesinde, teknik heyetçe mahallinde yapılan incelemelerde satış faturaları üzerinde yapılan tespitler, madencilik faaliyeti yapılan bölgedeki IV-b grubu ruhsat sahiplerinin kalori değeri beyanları ve geçmiş yıllara ait ocak başı satış fiyatları birlikte değerlendirilerek devlet hakkı hesaplamalarında esas alınacak taban fiyatların belirlendiği, her bölgede bir iç pazarın bulunmadığı, asfaltit cevherinin alıcıları açısından madenin kalorifik değeri dikkate alınarak fiyat oluşturulduğu, dolayısıyla pazar fiyatını belirleyen hususun kömürün kalorifik değeri olduğu, devlet hakkı hesaplamalarına esas ocak başı satış fiyatının belirlenmesinde kömür ve türevlerinin ortak özelliği kalori değeri olduğundan, bu madenler yönünden öncelikle kalori değerlerinin esas alındığı, devlet hakkının tahakkuk ettiği tarihte yürürlükte bulunan 3213 sayılı Kanun'un 14. maddesi gereğince idarenin devlet hakkı hesaplamalarına esas olmak üzere emsal fiyat belirleme yetkisi ve eksik tahakkuk ettirilen devlet hakkının tamamlattırılmasını isteme yetkisi olmakla birlikte emsal fiyatın Genel Müdürlüklerince ilanı hususunda bir yükümlülüklerinin bulunmadığı, bu nedenle 2013, 2014, 2015 ve 2016 yıllarına ait asfaltit madeni için eksik tahakkuk ettirilen devlet hakkının tamamlattırılması işleminin Kanundan kaynaklanan yetkiye dayandığı, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, dava konusu işleme konu edilen dönemde davalı idarece asfaltit madenine ilişkin ocak başı satış fiyatına esas bir katsayının belirlenmediği, bu nedenle de bölgedeki satış fiyatına uygun olarak devlet hakkının ödendiği, öte yandan her ne kadar davalı idarece asfaltite ilişkin bölgede bir iç pazar bulunmadığı iddia edilmekte ise de; 2017 yılı asfaltit alımına ilişkin faturalar incelendiğinde, asfaltitin davacı şirket tarafından 80 TL-180 TL aralığında fiyata satın alınmış olduğunun görüleceği, bu faturalardaki ağırlıklı ortalamanın, satış bilgi formlarında geçmiş yıllara ilişkin beyan edilen ocak başı satış fiyatları ile uyumlu olduğunun görüldüğü, bölgede çıkan ve temelde yalnızca davacı şirketin termik santralinde kullanılabilen bu madenin belirli bir piyasa fiyatının olduğu, davalı idarece 2013, 2014, 2015 ve 2016 yılları için 204,39TL / ton olarak belirlenen asfaltinin satış fiyatının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle,1. Temyiz isteminin reddine,2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,5. Kesin olarak, 16/06/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.