kargo sürecinde zayi olan dört adet 800.000 tl bedelli çekler üzerinden başlatılan kötüniyetli icra takibine karşı keşideci şirketin menfi tespit davası.

Kargo sürecinde zayi olan dört adet 800.000 TL bedelli çekler üzerinden başlatılan kötüniyetli icra takibine karşı keşideci şirketin menfi tespit davası.

Özet: Davacı keşideci şirket, kargo sırasında çalındığını ve asıl borcun yeni çeklerle ödendiğini iddia ettiği toplam 800.000 TL bedelli dört adet çek nedeniyle, elindeki bu çeklerle kötüniyetli olarak icra takibi başlatan davalıya borçlu olmadığının tespiti ve çeklerin iadesi talebinde bulunurken; davalı ise çekleri ticari faaliyetleri kapsamında iyiniyetli ve meşru hamil sıfatıyla edindiğini, iddiaların mesnetsiz olduğunu ve kötüniyetin ispat yükünün davacıya ait olduğunu savunarak davanın reddini istemektedir.

T.C.

İSTANBUL

13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2023/365 Esas

KARAR NO :2026/405

DAVA:Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:30/05/2023

KARAR TARİHİ:10/06/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirketin keşide ettiği toplam 800.000,00-TL bedelli çekleri lehtara ulaştırmak üzere kargo yoluyla gönderdiğini, ancak söz konusu çeklerin kargo sürecinde çalınması nedeniyle zayi olduğunu, durumun emniyet birimlerine bildirildiğini ve lehtar şirket tarafından kıymetli evrak iptali davası açılarak çekler hakkında ödeme yasağı kararı alındığını, taraflar arasında düzenlenen protokol ile müvekkilin borcunu yeni çekler keşide ederek ifa ettiğini, buna rağmen davalının elinde bulundurduğu çalıntı çekler üzerinden müvekkil aleyhine icra takibi başlattığını ve bazı çekler için de takibe geçilmek üzere ibrazda bulunduğunu, davalının kötüniyetli olarak ve suç organizasyonu kapsamında hareket ettiğini, aynı çek silsilesiyle ilgili olarak başka mahkemelerde de çok sayıda benzer dava bulunduğunu, çek üzerindeki ciro silsilesinde kopukluk olduğunu ve lehtarın imzasının taklit edildiğini, çekleri elinde bulunduranın yetkili hamil olmadığını, çeklerin haksız ve hukuka aykırı şekilde ele geçirildiğini belirttiğini bu sebeplerden ötürü icra takibine konu çekler ve henüz takibe konu edilmeyen çek hakkında teminatsız veya uygun görülecek teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilmesini, müvekkilin davalıya borçlu olmadığının tespitini ve çeklerin istirdadını talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu çekin lehtara gönderilmek üzere kargolandığının ve zayi olduğunun iddia edildiğini, çek hakkında çek iptali davası açılarak ödeme yasağı kararı alındığını, davacının lehtar ile protokol yaptığını ve müvekkil şirketin kötüniyetli olduğunu ileri sürdüğünü, ancak bu iddiaların mesnetsiz olduğunu, 31.03.2023 keşide tarihli 200.000,00-TL bedelli çekin müvekkil şirket uhdesinde bulunmadığını ve bankaya ibraz edilmediğini, davacının çekteki imzasını ve borç ilişkisini kabul ettiğini, müvekkilin iyiniyetli üçüncü kişi olduğunu, çek iptali davasında verilen ödeme yasağı kararının hasımsız olması sebebiyle üçüncü kişileri bağlamayacağını, TTK 790. maddesi uyarınca ciro silsilesinin muntazam olması sebebiyle müvekkilin meşru hamil olduğunu, davacının basiretli bir tacir gibi davranmayarak kıymetli evrakı kargoya vermek suretiyle kendi zararına sebebiyet verdiğini, istirdat davası açma hakkının bulunmadığını, TTK 792. maddesi gereğince çekin rıza dışı elden çıktığını ve müvekkilin kötüniyetli olduğunu ispat yükünün davacıda olduğunu, müvekkilin çekin bedelsiz kaldığını bildiğine dair hiçbir delil sunulmadığını, ticari faaliyetleri neticesinde çekleri meşru yollarla iktisap ettiğini ve hatta çekin kendisine ciro edildiği şirkete karşı da hukuki yollara başvurduğunu belirttiğini ve bu sebeplerden ötürü davanın reddini talep etmiştir.

Dava, davacının keşidecisi olduğu ... Bulvar ... Şubesinin E1-... seri numaralı 21/03/2023 tarihli 200.000,00-TL bedelli, E1-... seri numaralı 25/03/2023 tarihli 200.000,00-TL bedelli, E1-... seri numaralı 31/03/2023 tarihli 200.000,00-TL bedelli, E1-... seri numaralı 08/04/2023 tarihli 200.000,00-TL bedelli 4 adet çekin dava dışı ... ...AŞ adına keşide edilerek dava dışı lehtara gönderilmek üzere kargoya verildiği ve dava konusu çeklerin dava dışı lehtar ... ...AŞ'ye ulaşmadığı ve çeklerin kargo taşıması sırasında zayi olduğu iddiasıyla, dava konusu çeklerin dava dışı lehtar ... ...AŞ'nin rızası hilafına elinden çıktığı ve sahte ciro ile cirolandığı ve ciro silsilesinin bozulduğundan bahisle dava konusu çekler nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti ve çeklerin istirdadı taleplerine ilişkindir.

... Dairesinin 2023/... esas sayılı dosyası sureti uyap sistemi üzerinden celp edilmiş olup, takip dosyası incelendiğinde; alacaklının ... ... Şirketi, borçluların ... Mühendislik Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, ... Döküm Ve Makina Sanayi Ticaret Anonim Şirketi, ... AŞ, ... ... Ticaret Ltd Şti, ... ... Ltd Şti olduğu, takibin ... Bulvar ... Şubesine ait keşide yeri ..., keşide tarihi 25.03.2023 olan ... çek numaralı 200.000 TL bedelli, ... Bulvar ... Şubesine ait keşide yeri ... keşide tarihi 21.03.2023 olan ... çek numaralı 200.000 TL bedelli, ... Bulvar ... Şubesine ait keşide yeri ... keşide tarihi 08.04.2023 olan ... çek numaralı 200.000 TL bedelli çeklere ilişkin kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip olduğu görülmüştür.

.... İcra Hukuk Mahkemesinin 2021/... esas sayılı dosyası uyap sistemi üzerinden celp edilmiş olup, dosyanın incelenmesinde; davacının ... Döküm ve Makina Sanayi Ticaret Anonim Şirketi, davalının ... ... Şirketi olduğu, davanın ... Bulvar ... Şubesine ait keşide yeri ..., keşide tarihi 25.03.2023 olan ... çek numaralı 200.000 TL bedelli, ... Bulvar ... Şubesine ait keşide yeri ... keşide tarihi 21.03.2023 olan ... çek numaralı 200.000 TL bedelli, ... Bulvar ... Şubesine ait keşide yeri ... keşide tarihi 08.04.2023 olan ... çek numaralı 200.000 TL bedelli çeklere ilişkin imzaya İtiraz ve İcra Takibine İtiraz (Borca İtiraz) davası olduğu, dosya kapsamında adli belge inceleme ve sahtecilik uzmanı bilirkişiden alınan 30/10/2023 tarihli raporda, dava konusu çeklerin arka yüzünde lehtar adına atılı imzaların davacı lehtar şirket yetkilisi ...'ın eli ürünü olmadığı tespit ve rapor edildiği görülmüştür.

Davacının şirket merkezinin ...'da olması sebebiyle ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılmış olup, talimat Mahkemesi aracılığıyla alınan 13/03/2025 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle; "Davacı ... Mühendislik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin ticari defterlerinin TTK.’na göre usulüne uygun tutulduğu, açılış kapanış onaylarının yapıldığı, davacı ... Mühendislik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ne ait 2022 ve 2023 yılları Yevmiye Defterleri ve Kebir Defterleri kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onaylarının yaptırıldığı ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olduğu, sahibi lehine delil olma özelliği taşıdığı, davacı İle Dava Dışı Lehtar ... ...A.Ş. arasında Ticari İlişkinin bulunduğu, davacı Ticari Defterlerinde, Dava konusu çeklere ilişkin çek çıkış yevmiye kayıtlarının bulunmadığı, davacı Ticari Defterlerinde, kaybolan çeklere karşılık verildiği beyan edilen 400.000,00 TL tutarındaki iki çeke ait, çek çıkış yevmiye kayıtlarının bulunmadığı," şeklinde kanaatte bulunduğu anlaşılmıştır.

Davalının şirket merkezinin ...'te olması sebebiyle ... 2.Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılmış olup, talimat Mahkemesi aracılığıyla alınan 03/10/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Raporumun III-Tesbit Edilen Hususlar bölümünde de görüldüğü üzere; " Dava dışı lehtar ... ... Şirketi’ İle ... ... Ltd.şti. arasında Dava Dışı Lehtarın Ticari Defter ve Belgeleri üzerinde yapmış olduğum Yerinde yapılan incelemelerde Yasal Muhasebe Kayıtlarına göre Borç ve Alacak ilişkisine bulunmadığı gibi çek kayıt çıkışı kaydına rastlanmamıştır. " şeklinde kanaat bildirdiği anlaşılmıştır.

Akabinde Mahkememizin 10/12/2025 tarihli celsesinde davalının ve dava dışı cirantalar ... ... Ltd Şti, ... ... Tic Ltd Şti, ... AŞ'nin kayıtlarının incelenmesine karar verilmiş, davalı ve dava dışı cirantalara inceleme gün ve saatini bildirir ihtarlı tebligat yapılmış ancak belirlenen inceleme gününde katılan olmadığından ve dosyaya sunulan mazeret veya incelenecek bilgi belge sunulmadığından inceleme yapılamamış ve bu hususta 05/01/2026 tarihli tutanak tutulmuştur.

Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde ve değerlendirildiğinde;

Dava konusu edilen ... Bulvar ... Şubesinin E1-... seri numaralı 21/03/2023 tarihli 200.000,00-TL bedelli, E1-... seri numaralı 25/03/2023 tarihli 200.000,00-TL bedelli, E1-... seri numaralı 31/03/2023 tarihli 200.000,00-TL bedelli, E1-... seri numaralı 08/04/2023 tarihli 200.000,00-TL bedelli çeklerin ön ve arka yüzlerinin incelenmesinde çeklerin tamamında keşidecisinin davacı ... Mühendislik Sanayi ve Ticaret Ltd Şti, lehtarının ... Döküm Ve Makina Sanayi Ticaret Anonim Şirketi, çeklerin arka yüzündeki ilk cironun lehtar adına olduğu, takip eden ciroların ise sırasıyla ... ... Ltd Şti - ... ... Ticaret Ltd Şti - ... AŞ - davalı ... ... Şirketi adına olduğu görülmüştür. Davacı taraf iddiasında dava konusu çeklerin aralarındaki ticari ilişkiye istinaden dava dışı lehtar ... ... AŞ'ye teslim edilmek üzere kargoya verildiğini belirtmiş ve dava dilekçesi ve ekleri incelendiğinde, davacı ile dava dışı lehtar ... ... AŞ arasında imzalanan 04/01/2023 tarihli Protokol başlıklı belge bulunduğu, protokol içeriğinde ekte fotoğrafları bulunan dava konusu çeklerin zilyetliğinin lehtara geçeceğinin kararlaştırıldığı görülmüş, devamında çeklerin davacı şirketin ortağı olan ... tarafından kargoya verildiği, kargonun gönderisine dair sorgu sayfasının sunulduğu ve dava dışı lehtara ulaşan kargo içeriğinde çeklerin bulunmadığının tespit edilmesi üzerine bu hususta davacı şirket yetkilisi tarafından suç duyurusunda bulunulduğu, soruşturmanın ... CBS 2023/... sor sayılı dosyasında yürütüldüğü, çeklerin kargoya teslim edildiği ana dair kamera görüntüleri ve çözümleme tutanağının soruşturma dosyası kapsamında bulunduğu görülmüş, ayrıca celp edilen .... İcra Hukuk Mahkemesinin 2021/... esas sayılı dosyasının incelenmesi neticesinde Mahkememiz işbu dosyasına konu çeklerin de aralarında bulunduğu çeklere ilişkin adli belge inceleme ve sahtecilik uzmanı bilirkişiden alınan 30/10/2023 tarihli raporda çeklerin arka yüzünde lehtar adına atılı imzaların davacı lehtar şirket yetkilisi ...'ın eli ürünü olmadığı belirlenmiştir. Mahkememizce talimat yoluyla alınan raporlarla belirlendiği üzere, davacı kayıtlarının incelenmesi neticesinde davacı ile dava dışı lehtar arasında ticari ilişki bulunduğu belirlenmiş, dava dışı lehtarın kayıtlarının incelenmesi neticesinde ise dava dışı lehtar ... ... AŞ ile lehtardan sonraki ciranta olan ... ... Ltd Şti arasında ticari ilişki bulunmadığı belirlenmiş, devamında takip eden cirolar dikkate alınarak dava dışı cirantalar ile davalının kayıtlarının incelenmesine karar verilmişse de ihtarlı tebligata rağmen lehtardan sonra cirosu bulunan dava dışı şirketlerin ve davalı şirketin ticari defter kayıt ve dayanağı belgeleri sunulmadığından inceleme yapılamamış ve dava dışı cirantalar ... ... Ltd Şti, ... ... Ticaret Ltd Şti, ... AŞ ile davalı ... ... Şirketi'nin ibrazdan kaçındıkları belirlenmiştir. Tüm bu tespitler dikkate alındığında dava konusu çeklerin lehtarı olan dava dışı ... ... AŞ'nin imza inkarında bulunması, 30/10/2023 tarihli raporda imzanın şirket yetkilisi eli ürünü olmadığı, dava konusu edilen çeklerin kargo taşıması sırasında çalındığı iddiası ve bu hususta ... CBS'nin 2023/... sor sayılı dosyasında yürütülen soruşturma ve dava dışı lehtarın adına atılı ciroyu takip eden ciranta ile dava dışı lehtar arasında ticari ilişkinin bulunmadığı tespitleri dikkate alındığında, dava konusu çeklerin lehtarın rızası hilafına elden çıktığı anlaşılmış olup, emsal niteliğindeki İstanbul BAM 12. HD 30/03/2026 tarih 2024/1198 esas 2026/569 karar sayılı ilamında, Dava, bir adet çekin kargoda çalındığından ve davacı lehtarın cirosunun sahte olduğundan bahisle söz konusu çeklere dayanılarak başlatılan icra takipleri ve çeklerden dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkin istinaf incelemesi yapıldığı ve karar ilamında davacıların şikayeti üzerine soruşturmanın devam ettiği, soruşturma neticesinin beklenmesinin yargılamaya katkısı olmayacağı, olay tarihinde meydana gelen kargo hırsızlığı olayında Türkiye'nin çeşitli yerlerinde ikamet eden birbirleriyle ilişkisi olmayan çok sayıda keşideci şirketlere ait çok sayıda çeklerin çalındığı hususu sabit olduğu, bu çeklerin bir kısmı benzer ciro silsilesiyle davalıya geçtiği ve çeklerin davalı tarafından icra takibine konu edilmesi davalının bile bile borçlu zararına hareket ettiğinden öte organize bir durumu işaret ettiği, çalıntı bir çok çeklerin aynı kişide çıkması davalının veya ilişkide bulunduğu kişilerin doğrudan hırsızlık olayı ile ilgisine işaret ettiği ve davalının iyiniyetli hamil iddiası dinlenebilir olmadığı, gerçek bir ticari ilişki ortaya konulmadığı gibi zaten gerçek bir alacak borç bulunmadığı açık seçik belli olduğundan, somut olayda mücerret borç ilişkisine sığınmanın mümkün olmadığı gerekçesiyle davacı keşideci tarafından açılan davanın da kabulüne karar verilmesi gerektiğine karar verilmiş, anılan emsal karar da göz önünde bulundurulduğunda, davalı tarafça cevap dilekçesinde; davacı keşidecinin imza inkarında bulunmadığı çeklerdeki ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı ve davacının itirazlarını mücerretlik ilkesine dayanarak iyiniyetli hamil olduğunu iddia eden davalıya karşı ileri sürülemeyeceği savunmalarında bulunmuşsa da dava dışı lehtar tarafından imza inkarında bulunulması ve imzanın lehtar şirketin yetkilisinin eli ürünü olmadığına dair .... İcra Hukuk Mahkemesince alınan rapor, çeklere ilişkin devam eden soruşturma dosyası, davalı ve dava dışı cirantaların ticari ilişkinin tespiti için inceleme kararına rağmen ticari defter kayıt ve dayanağı belgelerinin sunulmaması, bu hali ile dava dışı lehtardan sonra gelen cirantaların sırasıyla birbirleri arasındaki ticari ilişkinin de ortaya konulamadığı, dava konusu çeklerin tamamının aynı ciro silsilesi ile davalıya geçtiği görülmekle tüm bu tespitler ışığında çekin hırsızlık olayı kapsamında dolaşıma girdiği ve bunun neticesinde davalı tarafından edinildiği, çekin yetkili hamilinin dava dışı lehtar olduğu kanaatine varıldığından keşideci tarafından dava konusu çekler nedeniyle borçlu olmadığına dair talebinin yerinde olduğu, ancak çeklerin istirdadı için davacının çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap ettiğini veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekeceğinden dava konusu çeklerin yetkili hamilinin dava dışı lehtar ... ... AŞ olması dikkate alındığında, çekin istirdadına ilişkin koşulların oluşmadığı değerlendirilmekle istirdat talebinin reddine karar vermek gerekmiş, ayrıca icraya yazılan müzekkereye verilen 14/04/2026 tarihli cevabında davacı lehine takibin durdurulmasına ilişkin tedbir kararına değinilerek alacaklıya ödeme yapılmadığı bildirildiğinden, davacının dava konusu çekler nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;

1-Davanın KISMEN KABULÜNE,

Davacının keşidecisi olduğu ... Bulvar ... Şubesinin E1-... seri numaralı 21/03/2023 tarihli 200.000,00-TL bedelli, E1-... seri numaralı 25/03/2023 tarihli 200.000,00-TL bedelli, E1-... seri numaralı 31/03/2023 tarihli 200.000,00-TL bedelli, E1-... seri numaralı 08/04/2023 tarihli 200.000,00-TL bedelli dava konusu çekler nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,

Çeklerin istirdadına ilişkin talebin reddine,

2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 54.648,00-TL harçtan peşin alınan 14.867,28-TL harcın mahsubu ile bakiye 39.780,72-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

3-Davacı tarafından yapılan 179,90-TL başvurma harcı, 14.867,28-TL peşin harç, 25,60-TL vekalet harcı, 3.008,75-TL tebligat/ posta gideri, 12.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 30.081,53-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Kendini vekille temsil ettiren davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 126.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-Yatırılan avanstan artan kısmın karar kesinleştiğinde yatırana/ vekiline iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın/ davalı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize verilecek bir dilekçe ile veya başka bir yer Mahkemesi aracılığı ile gönderilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.10/06/2026

Katip ...

e-imzalıdır

Hakim ...

e-imzalıdır