Konya Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, viyol makinesi imalat sözleşmesinden doğan menfi tespit davasında, itirazın iptali davasının derdest olması nedeniyle davacının hukuki yarar yokluğundan davanın reddine ilişkin gerekçeli karar.
Özet: Bu hukuki evrak, bir viyol makinesi ve presi imalat sözleşmesinden kaynaklanan, davacının sözleşmeden haklı dönme iddiasıyla ödenen bedellerin iadesi ve borçlu olmadığının tespiti talebiyle açtığı bir davaya ilişkin olup, davacının makinedeki eksiklikler nedeniyle bakiye ödemeyi yapmadığı, davalının ise bu bedel için icra takibi başlattığı ve itirazın iptali davası açtığı belirtilmiştir. Mahkeme, bu davadaki menfi tespit talebini ayrı bir esasa kaydetmiş ve itirazın iptali davasının daha önce açılmış olması sebebiyle davacının menfi tespit davası açmakta hukuki yararı bulunmadığına, zira tüm hususların itirazın iptali davasında da ileri sürülebileceğine dikkat çekerek hukuki yarar yokluğunu bir dava şartı olarak değerlendirmiştir.
T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...
T.C. KONYA. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARARESAS NO : KARAR NO : BAŞKAN : ÜYE : ÜYE : KATİP : DAVACI : VEKİLİ : DAVALI : DAVA : Menfi TespitDAVA TARİHİ : KARAR TARİHİ : KARAR YAZIM TARİHİ : Mahkememizde görülmekte olan davanın dosya üzerinden yapılan incelemesi sonunda,HEYETİMİZCE GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:TALEP :Davacı vekili 25/11/2025 tarihli dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında viyol makinesi ve viyol ütüleme presi imalat sözleşmesi yapıldığını, müvekkilinin yumurta üreticisi olduğunu, sözleşmeye konu makine ile tarımsal alandan elde edilen atık ürünlerin geri dönüşümünün sağlanarak tavuk yemi yapılmasının, tavuk gübresinden biyogaz üretimi sağlanmasının hedeflendiğini, sözleşme kapsamında müvekkilinin ödemeler yaptığını ve makine imalatı yapımına başladığını ancak davalı tarafın sözleşme kapsamındaki özelliklere sahip makineyi teslim edemediğini, 29/09/2024 tarihli tutulan tutanak ile makine sistemindeki eksiklikler tespit edilerek bu eksikliklerin ne zaman giderileceğinin de belirlendiğini ancak belirlenen süre içinde de eksikliklerin giderilemediğini, müvekkilinin sözleşme kapsamında 19.971.290,00TL ödeme yaptığını ancak eksikliklerin giderilmemesi sebebiyle sözleşmeden doğan hakkındı kullanarak bakiye kalan 3.994.258,00TL'yi ödemediğini, makine sistemindeki eksikliklerin davalı tarafa noter ihtarı ile ihtar edildiğini, davalı tarafın eksikliklerden bilgisi dahilinde olduğunu ancak eksikliklerin giderilmediğini, makine sisteminin sözleşmedeki özelliklere sahip olmadığını, makine sistemindeki eksikliklerin Konya . Sulh Hukuk Mahkemesinin ... d.iş esas sayılı dosyasından yaptırılan tespitte alınan bilirkişi raporuyla ortaya konulduğunu, davalı tarafın eksikleri gidermek yerine ödenmeyen bakiye bedelin ödenmesi için icra takibi başlatma yoluna gittiğini, müvekkilinin icra takibine itiraz etmesi üzerine Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile itirazın iptali davası açıldığını ve halen dosyanın derdest olduğunu, müvekkili yönünden sözleşmeden dönme, sözleşmenin feshi ve müvekkilinin borçlu olmadığına ilişkin şartların oluştuğunu beyanla öncelikle derdest dava dosyası olan Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile birleştirme kararı verilmesine, sözleşmeden haklı dönme sebebiyle makine ve yan ekipmanlarının davalıya iadesi ile davalıya ödenen toplam 19.971.290,0TL'den ileride arttırılmak üzere şimdilik 1.000,00TL'nin davalıdan faiziyle birlikte tahsiline, Konya . İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasından dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP:Davalı tarafa usulüne uygun yapılan tebligata rağmen dosyaya cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır. DAVANIN NİTELİĞİ, DEĞERLENDİRİLME VE GEREKÇE:Dava, menfi tespit ve alacak davasıdır.Mahkememiz ... esas sayılı dosyasının 15/04/2026 tarihli duruşmasında verilen (6) numaralı ara karar ile; "Dava dilekçesinin talep sonucunun 2-b bendinde yer alan Konya . İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra takibine yönelik menfi tespit talebi yönünden dosyanın tefrik edilerek mahkememiz ayrı esasına kaydedilmesine, iş bu davaya yargılamaya talep sonucunda yer alan 2-a bendindeki alacak davası için devam edilmesine" şeklinde karar verilmiştir. Mahkememizce verilen ara karar gereği davacının menfi tespit talebi yönünden dosya tefrik edilerek yukarıda yazılı iş bu mahkememiz yeni esasına kaydedilmiştir. 6100 sayılı HMK'nun 114/1-h maddesine göre davacının, dava açmakta güncel hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Aynı Kanunun 115/1 maddesine göre ise, Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.Usul ekonomisi gereği dava şartlarının öncelikle değerlendirilmesi gerektiğinden, davacının, davada hukuki yararının olup olmadığının öncelikle üzerinde durmak gerekmiştir.Hukuki yarar bir dava şartıdır. Eda davalarında ve inşaî davalarda hukuki yararın bulunduğu varsayılır. Tespit davalarında ise her olayın özelliğine göre davacının tespit davası açmakta hukuki yararının bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir... Menfi tespit davasının itirazın iptali davasından sonra açılmış olması nedeniyle davalının bu davayı açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır. Zira menfi tespit davasında ileri sürülebilecek hususlar itirazın iptali davasında da ileri sürülebilecektir. Hukuki yararın varlığı dava şartlarından olup, mahkemece de bu hususun resen dikkate alınması gerekmektedir. (Yargıtay . HD’nin 16.06.2020 gün ve ... E. ... K.)Davacı borçlunun menfi tespit talebinde bulunduğu Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına ilişkin olarak davalı alacaklı tarafından iş bu davadan önce Konya Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında itirazın iptali davası açıldığı ve anılan davanın derdest olduğu celp olunan ilgili dava dosyası içeriğinden anlaşılmıştır.Somut olayda, itirazın iptali davasının genel hükümlere göre görülen bir dava olması sebebiyle borçlu takibe itirazında bildirdiği itiraz sebepleriyle bağlı olmadan bütün savunma sebeplerini itirazın iptali davasında ileri sürebileceğinden itirazın iptali davası açıldıktan sonra takip konusu borçla ilgili olarak borçlunun menfi tespit davası açmakta hukuki yararı bulunmadığından davanın, hukuki yarar dava şartı eksikliğinden reddi gerekmiş olup, aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.H Ü K Ü M : Yukarıda belirtilen nedenlerle;1-Davacının davasının 6100 sayılı HMK'nun 114/1-h maddesi ve 115/1 maddesine göre HUKUKİ YARAR DAVA ŞARTI EKSİKLİĞİNDEN USULDEN REDDİNE,2-İş bu dava, Mahkememiz ... esas sayılı dosyasından tefrik edilmekle Mahkememiz yeni esas sayısına kaydedildiğinden ve belirtilen ana dava dosyasına 68.229,02TL karar ilam harcı yatırıldığından ve de harçlarla ilgili dosyalar arası aktarım yapılması teknik olarak mümkün olmadığından;İş bu dava için ve ana dava için alınması gereken 732,00'şer TL (toplamda 1.464,00TL) karar ve ilam harcının peşin yatırılan 68.229,94TL karar ilam harcından mahsubu ile kalan 66.765,02 TL KARAR İLAM HARCININ KARARIN KESİNLEŞMESİ VE TALEP HALİNDE DAVACIYA İADESİNE, (MAHKEMEMİZ ... ESAS SAYILI DOSYASI İLE TAHSİLDE VEYA HARÇ İADESİNDE MÜKERRERLİĞE YOL AÇILMAMASI KAYIT VE ŞARTIYLA)Tahsilde veya harç iadesinde mükerrerliğe yol açılmaması için HARÇLARLA İLGİLİ BU KARARIN HÜKÜMDE GÖZETİLMESİ İÇİN MAHKEMEMİZ ... ESAS SAYILI DOSYASINA HATIRLATMA YAZISI YAZILMASINA,3- İş bu dava için gerekli olan 732TL başvuru harcının davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerine bırakılmasına, 5-Davalı tarafça yapılan yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,6-Karar tebliği için gereken masraflar dahil hükmün kesinleşmesine kadar yapılan tüm masraflardan sonra taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,7-İş bu karar dosya üzerinden verildiğinden ve dava yazılı yargılama usulüne tabi olduğundan; davanın dosya üzerinden karara bağlandığı, tarafların talebi halinde gerekçeli kararın tebliğe çıkarılabileceği, hususunda dava taraflarına tebligat çıkartılmasına, Dair, tarafların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Konya Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu oy birliği ile karar verildi.17/04/2026Başkan Üye Üye Katip