Sigorta şirketinin rücu davasında ticari defter ibraz edilmemesi sonucu uğradığı zarar nedeniyle sigortalı aleyhine başlattığı icra takibine karşı menfi tespit davası istinaf kararı.
Özet: Bu menfi tespit davasında davacı, davalı sigorta şirketinin ticari defterlerin ibraz edilmemesi nedeniyle kaybettiğini iddia ettiği rücu davasından kaynaklanan ve kendisine yöneltilen icra takibindeki alacağa borçlu olmadığını savunmuş; davalı sigorta şirketi ise, sigortalısı olan davacının talep edilen defterleri sunmaması nedeniyle haklı rücu davasının olumsuz etkilendiğini ve bu nedenle davacıya karşı başlattığı icra takibinin haklı olduğunu belirtmiş, ilk derece mahkemesi ise sigorta şirketinin defterleri sigortalıdan talep etmekte geciktiğini ve rücu davasında başkaca delil sunmadığını gözlemlemiştir.

T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ45. HUKUK DAİRESİDOSYA NO: 2022/1481 KARAR NO: 2026/782T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ: 09/06/2022NUMARASI: 2021/32 Esas - 2022/456 KararDAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)KARAR TARİHİ: 20/05/20266100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353 ncü maddesi uyarınca dosya incelendi,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; davalı tarafça yapılan icra takibinde alacağın konusunun Bakırköy 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/10 Esas, 2017/268 Karar sayılı dosyasında defterlerin ibraz edilmemesi nedeniyle kaybedilen davadan dolayı bu paranın ödenmesin istendiğini, ancak takibe konu davada ...'ın ne davalı ne de davacı sıfatının bulunmadığı gibi tanık sıfatı ile de defterlerinin istenmediğini, dosyada davacı ile hiçbir müzekkerenin olmadığını, taraflarının olmadığı bir davadan dolayı davalı tarafın kaybettiği bir paranın davacı ...'tan talep edildiğini, bu hususun kötü niyet olduğunu, davacının gayrimenkul ve araçlarına haksız olarak haciz konduğunu, davacının gerek ticari hayatta, gerekse bankalar nezdinde itibar kaybettiğini ve kredi notunun düştüğünü beyanla öncelikle kötü niyetli başlatılan takibin ihtiyati tedbir kararı verilerek dava sonuna kadar durdurulmasını, davacı ...'ın .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyası nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitini, kötü niyetli hareket eden davacının %20'den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yüklenmesini talep etmiştir.CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde; Bakırköy 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/10 Esas sayılı dosyası ile itirazın iptali davasının borçlular aleyhine ikame edildiğini, bahsedilen dava dosyasında sigortalı ...'ın ticari defterlerinin sunulması için davalı sigorta şirketine 2 haftalık kesin süre verilmesine karşılık davacıya ulaşıldığı ve ticari defterleri sunmasının talep edildiğini, ancak defterlerin ibraz edilmeyerek davacının üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirememesinden kaynaklı haklı davalarının reddedileceğinin .... Noterliği'nin 06.04.2017 tarih ve ... numaralı ihtarnamesi ile ihtar edildiğini, ihtarnamede hasar gören emtiaya ilişkin faturaların uygun düzenlenerek ticari defterlere işlenip işlenmediğinin tespitinin mali inceleme yapılabilmesi için 2012-2013 yıllarına ait defter ve kayıtlarının 3 gün içinde taraflarına sunulmasını, aksi takdirde davanın sigorta şirketi aleyhine sonuçlanması ihtimalinin söz konusu olacağından taraflarına ödenen tazminatın iadesinin icap edeceğinin ihtar edildiğini, ancak taraflarınca talep edilen hiçbir bilginin paylaşılmadığını, davacının ticari defter ve kayıtlarını haksız ve kötü niyetli olarak sunmayarak davalı şirketi zarara uğrattığını, kanun maddesinde açıkça belirtilen her türlü bilgi ve belgeyi sağlamak zorunda olan davacının yükümlülüğünü yerine getirmeyerek davalı sigorta şirketinin haklı davasının reddedilmesine neden olduğunu beyanla, davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "....Tüm bu bilgiler ışığında; davalı sigorta şirketinin davacının sigortacısı olduğu, davacının işyerinde meydana gelen hasar nedeniyle sigorta şirketi tarafından davacıya tazminat ödemesi yapıldığı, davacıya yapılan tazminat ödemesi ile halefiyet ilkesi gereği meydana gelen hasardan sorumluluğu bulunduğu iddia ettiği kişilere karşı Bakırköy 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/10 Esas sayılı dosyasında dava dışı arsa sahiplerine rücuen tazminat davası açtığı anlaşılmıştır. Bakırköy 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/10 Esas sayılı dosyasında 27/10/2016 tarihli duruşmada davacı sigorta vekiline sigorta yaptıran ...'ın defter ve belgeleri var ise sunmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmiş olduğu, ticari defterlerin ibraz edilmediği anlaşılmıştır. Sigorta şirketi tarafından .... Noterliği'nin 03/05/2017 tarihli ... yevmiye numaralı sigortalısı ...'a keşide edilen ihtarname ile ticari defterlerin ibrazı için süre verildiği ve ilgili ihtarnamenin 08/05/2017 tarihinde ...'a tebliğ edildiği anlaşılmaktadır. Yani tazminat mahkemesi tarafından sigorta şirketine verilen kesin sürenin üzerinden uzun zaman geçtikten sonra sigortalısına ihtarname keşide edilerek defterlerin sunulmasının istenildiği, ayrıca davacı sigorta şirketinin tazminat dosyasına hasara ilişkin fotoğraflardan başkaca herhangi bir delil ibraz etmediği tespit edilerek davacı sigorta şirketinin davası kısmen kabul edilmiştir. Sigorta şirketi ise rücuen tazminat davası kısmen kabul edildiğinden sigortalısı aleyhine davadan önce ödediği tazminat tutarının iadesi bakımından icra takibi yapmıştır.Davalı sigorta şirketi basiretli bir tacir olup meydana gelen hasardan kaynaklı delilleri ve belgeleri toplayarak sigorta mevzuatı çerçevesinde değerlendirme yaparak hasar tutarını ödemesi gerekmektedir. Ancak davalı sigorta hasar tutarını ödemekle halefiyet ilkesi gereği rücuen tahsil için açmış olduğu Bakırköy 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde dava dışı kişilerden tahsil edemediği alacağı sırf ticari defterler sunulmadığından davacıdan iadesini talep edemeyecektir, bu husus basiretli davranma yükümlülüğüyle de bağdaşmayacaktır. Kaldı ki işbu dosya davacısına mahkeme tarafından ticari defterlerin ibrazına ilişkin tebligat gönderilmediği, sigorta şirketine verilen kesin süreden uzun zaman sonra sigortalısına defter sunulması için ihtarname keşide edildiği, rücuen tazminat dosyasında sigorta şirketinin ispata yarar belge sunmadığı ve davasının kısmen kabul edildiği, rücuen tahsil edilemeyen miktarın davacıdan talep edilemeyeceği kanaatine varılmıştır.Belirtilen bu nedenlerle davalı sigorta şirketinin davacıdan ödediği hasar bedelinin iadesini talep edemeyeceğinden davanın kabulü ile davacı ...'ın .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyası nedeniyle (31.352,00-TL asıl alacak, 10.243,08-TL gecikmiş gün faizi, 3.767,00-TL vekalet ücreti, 72,45-TL geçmiş gün faizi olmak üzere toplam 45.434,53-TL'den) davalı ... Anonim Şirketi'ne borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş ancak davalının takipte kötü niyetli davrandığından bahsedilemeyeceğinden şartları oluşmayan kötüniyet tazminat talebinin reddine" dair karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİDavalı vekili tarafından süresinde sunulan istinaf dilekçesinde; Davacının iş yerinin müvekkili şirket nezdinde Ticari Paket Sigorta Poliçesiyle sigortalı olduğunu ve poliçe döneminde meydana gelen hasarın 33.313,50 TL olarak tespit edilerek davacı yana ödendiğini, hasar tazminatının rücuen tahsili için hasar sorumlularına karşı ....İcra Müdürlüğü'nün ...E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, itirazın iptali davası açıldığını, bahsedilen dava dosyasında yapılan yargılama neticesinde, davacı ...'ın zararını tespit amacıyla hasar gören emtiaya ilişkin faturaların uygun düzenlenerek ticari defterlere işlenip işlenmediğinin tespiti ve mali inceleme yapmak amacıyla 2012-2013 yıllarına ait ticari defter ve kayıtlarını sunmak üzere kesin süre verildiğini fakat talep edilen hiçbir bilginin paylaşılmadığını, ticari defter ve kayıtların sunulmayarak davalı şirketin zarara uğratıldığını, davacıya SMS ve mail ile bildirim yapıldığını, aynı zamanda buna ek olarak noter kanalıyla da bilgilendirme yapıldığını, bu tespitlerin bilirkişi raporunda da yer aldığını, bu tespitlere rağmen verilen kabul kararının hatalı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE HMK'nin 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde; Dava, ....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyası nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesi istemidir. ....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyası'nda; 31.352,00 TL asıl alacak, 10.243,08 TL geçmiş gün faizi, 3.767,00 TL vekalet ücreti ve 72,45 TL geçmiş gün faizi olmak üzere toplam 45.434,3 TL alacağın davacıdan tahsili talep edilmiştir. Bakırköy 5.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/10 E sayılı dosyasında; ....İcra Müdürlüğü'nün ...E. Sayılı dosyası ile icra takibinde yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatı talep edilmiştir. Anılan iş bu dava dosyasının davacısı ... A.Ş, davalılar ise ..., ..., ..., ...'dır. Davacı sigorta şirketi , sigortalının (...), sigortalı iş yerinde binaya ait pis su borusunun patlaması nedeniyle sigortalının iş yerinde emtialar ve dikilmiş ürünlerin zarar gördüğü, sigortalıya ödeme yapıldığı belirtilerek, ödenen bedelin davalılardan tahsili talepli başlatılan icra dosyasına yapılan vaki itirazın iptali talep edilmiştir. Mahkeme tarafından 27/10/2016 tarihli celsede, taraf vekillerinin huzurunda yapılan duruşmada 2 no lu ara karar ile sigortalı ...'ın defter ve belgeleri var ise sunmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmiş ve dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir. ... A.Ş tarafından muhatap sigortalısı ...'a .... Noterliği aracılığıyla gönderilen 03/05/2017 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamede, Bakırköy 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/10 Esas sayılı rücuen tazminat dosyasında hasar gören emtiaya ilişkin faturaların uygun düzenlenerek ticari deftere işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından defter ve ve kayıtların sunulması için taraflarına süre verildiğini ancak buna rağmen temin edilemediğinden mahkemeye sunulmadığını ve bu aşamada istenilen defter ve belgelerin mahkemeye sunulmaması nedeniyle davanın aleyhlerine sonuçlanabileceği söz konusu olacağı, muhataba ödenen tazminatın iade edilmesinin icap edeceği, bu nedenle ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 iş günü içinde evrakların mahkemeye veya taraflarına iletilmesini aksi halde ödenen tazminatın tahsili yoluna başvuracakları belirtilmiştir. Anılan ihtarnamenin 08/05/2017 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmaktadır. Bakırköy 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/10 Esas sayılı dosyasında alınan13/02/2017 tarihli bilirkişi raporunda, davacı sigorta şirketi tarafından defterlerin yargılama aşamasında sunulmadığı , herhangi bir belge sunulmadığından ispat yükünün yerine getirilmediğinin tespiti ile eskpertiz raporunda belirtilen hasar değeri olan 2.470,00 TL nin hasar bedeli olduğu belirtilmiştir. Mahkeme tarafından , anılan bilirkişi raporu hükme esas alınarak 2.470,00 TL hasar bedeli kabul edilerek 01/06/2017 tarihinde davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir. Bakırköy 5.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/10 E. sayılı dosyasında sigortalı ...'ın ticari defterlerini süresinde sunmaması nedeniyle mahkeme tarafından ödenen hasar bedelinin kısmen tazminine karar verildiği belirtilerek ... hakkında ....İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı icra dosyası ilke takip başlatılmıştır. İstinafa konu iş bu davada, davacı sigortalı, Bakırköy 5.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/10 E sayılı dosyasında yapılan yargılamada taraflardan veya mahkemeden kendisine defter sunulması istenilmediği belirtilerek aleyhine başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile kötü niyet tazminatına hükmedilmesi talep edilmiştir. Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 15/10/2021 tarihli raporda, .... Noterliği aracılığıyla gönderilen 03/05/2017 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamenin tebellüğ şerhinin gerekeceği, mahkeme tarafından kusur oranında indirim yapılabileceği belirtilmiştir.Mahkeme tarafından yapılan yargılama sonucunda, menfi tespit talebi yönünden davanın kabulüne, davalının takipte kötü niyetli davrandığından bahsedilemeyeceğinden şartları oluşmayan kötüniyet tazminat talebinin reddine dair karar verilmiş ve davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.Sunulan istinaf sebeplerinin incelenmesi:Kendisine karşı ilamlı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz etmemiş veya itiraz etmiş olup da itirazın icra mahkemesince kaldırılmış olması nedeniyle kesinleşen icra takibine rağmen , (maddi hukuk bakımından) borçlu olmadığı savunmasında bulunabilir. Borçlu olmadığı kanısında bulunan borçlu , borçlu olmadığını tespit ettirmek için icra takibi devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabilir. Bu menfi tespit davasında hiç değilse icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı alarak (m.72,III,c.2) aleyhine devam etmekte olan icra takibinin durdurulmasını ve menfi tespit davasını kazanınca da icra takibinin iptalini sağlayabilir.Somut davada, taraflar arasında 27/05/2013-2014 dönemine ilişkin olarak Ticari Paket Sigorta Poliçesi düzenlenmiştir. Davalı nezdinde sigortalı olan ... Sokak No: .../İstanbul adresindeki iş yerinde meydana gelen hasar nedeniyle sigorta şirketi tarafından, sigorta poliçesi uyarınca sigortalı ...'a hasar ödemesi yapılmıştır. Ödenen bedelin rücuen tazmini istemli açılan davada, yargılamayı yapan mahkeme (Bakırköy 5.Asliye Hukuk Mahkemesi ) tarafından sigortalının uğradığı ve iddia olunan hasar bedelinin tespiti için emtiaya ilişkin faturaların uygun düzenlenerek ticari deftere işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından defter ve ve kayıtların sunulması için 27/10/2016 tarihli celsede 2 haftalık kesin süre verilmiş ve bu sürede istenilen belgeler ibraz edilmediğinden ekspertiz raporunda yer alan ilgiler ışığında inceleme yapılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Yukarıda da belirtildiği üzere , ilgili kayıtların ibrazı ... A.Ş tarafından muhatap sigortalısı ...'a .... Noterliği aracılığıyla gönderilen 03/05/2017 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname ile istenilmiş olup, iş bu ihtarname sigortalıya 08/05/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir. Bu haliyle, kesin sürenin üzerinden uzun zaman geçtikten sonra sigortalısına ihtarname keşide edilerek defterlerin sunulmasının istenildiği açıktır. İş bu nedenle,Bakırköy 5.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/10 E sayılı dosyasında tazminat bedelinin kısmen tazminine karar verilmesinde davacı sigortalının kusur/ihmali bulunmamaktadır.Aynı zamanda, davalı tarafça ticari defterlerin sunulması konusunda davacıya SMS yolu ile de bildirim yapıldığı ileri sürülmüştür. Sunulan delillerin incelenmesinde, SMS/MMS görüntüsünün sunulduğu, anılan SMS görüntüsünde ticari defterlerin ibrazı istenildiğinin yazılı olduğu anlaşılmaktadır. Ancak sunulan SMS görüntüsünde , SMS tarihi 7 Nisan 2017, Cuma olarak belirtilmiştir. 2 haftalık kesin sürenin verildiği tarihin 27/10/2016 tarihi olduğu nazara alındığında, gerek SMS yoluyla ve gerekse ihtarname yoluyla yapılan bildirimin zamanında ve gereği gibi davacı sigortalıya yapılmadığı anlaşılmaktadır. Yargılama sonucunda menfi tespit isteminin kabulüne dair karar verilmesi yerinde olup, aksi yöndeki istinaf talebinin reddine karar verilmiştir. 6100 sayılı HMK m. 355/1 gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmadığı, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1,b.1 gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1.b.l bendi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 732,00 TL istinaf karar harcından, davalı tarafından yatırılan 776,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 44,70 TL harcın ilk derece mahkemesince davalıya iadesine,3-İstinaf yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına, 4-Yatırılan gider avansından kalan kısmın taraflara ilk derece mahkemesince iadesine,5-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362/1.a maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 20/05/2026