Organize Sanayi Bölgesinde elektrik üretimi için hatalı faturalanan doğal gaz bedelinin iadesi davasında verilen kararın temyiz incelemesi.
Özet: Davacı bir sanayi kuruluşu, davalı organize sanayi bölgesinin hatalı bir fatura nedeniyle EPİAŞtan kendisine rücu ettiği doğal gaz bedelinin büyük bir kısmını haksız yere ödediğini iddia ederek iadesini talep etmiş; ilk derece mahkemesi, davacının basiretli tacir sorumluluğu ve ticari elektrik üretimine ilişkin kısmi fatura bedeli dışında kalan miktarın haksız ödendiğine hükmederek davalıdan ticari faiziyle tahsiline karar vermiş, istinaf ise talebin cebri icra olmaksızın haksız ödeme iadesi niteliğinde olup hak düşürücü süre veya derdestlik engeli bulunmadığını belirtmiştir.
3. Hukuk Dairesi         2025/6082 E.  ,  2026/1169 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2025/310 E., 2025/695 K.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar, davalı vekili ve fer'i müdahil vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; davacının, davalı ... (...) içinde bulunan fabrikasında doğal gazdan elde ettiği buharla elektrik ürettiğini, Organize Sanayi Bölgelerinde doğal gaz, elektrik ve suyun yalnızca ...'ler tarafından temin edildiğini, bunlara kâr payı ilave edilerek sanayi kuruluşlarına satıldığını, davacının da kullandığı doğal gazı davalıdan satın aldığını, davalının doğal gazı ...'tan temin ettiğini, 24.09.2018 tarihinde 10. 00... .00 saatleri arası süre için hatalı olarak satış bilgisinin girilmesi üzerine ... tarafından davalıya 21.12.2018 tarihli KDV dahil 2.571.922,47 TL bedelli "Eylül 2018 revize doğal gaz bedeli" konulu faturanın kesildiğini, aynı tutarlı faturanın da davalı tarafından davacı adına kesildiğini, belirtilen tarihte elektrik satışı yapılmasının mümkün olamayacağını, nitekim o tarihteki ürettiği elektriğin tüketimini bile karşılamadığını, ihtirazı kayıtla fatura bedelini davalı ...'ye ödemek zorunda kaldığını, ödeme sonrası davalıya ... tarafından ödediği bedelin 2.120.000,00 TL'sinin faizsiz iadesi yönünde teklifte bulunulduğunu ancak kabul edilmediğini ileri sürerek; şimdilik 2.571.922,47 TL'nin ödeme tarihi olan 27.12.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı vekili; davacının ticari amaçla elektrik ürettiğinden bahisle, davalının ... tarafından adına kesilen faturayı haklı olarak davacıya rücu ettiğini, diğer sanayi kuruluşlarının elektrik tüketimlerinin davacıya yansıtıldığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını, davalı tarafından katılımcısı olan davacının haklarını gözetmek amacı ile ...'a başvuru yapılmış ise de, ...'ın 19.04.2019 tarihli ... - 301.01.01- E. 2057193/15321 sayılı yazısı ile taleplerinin reddedildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
2. Fer'i müdahil vekili; davalı ile arasında 29.12.2018 tarihli doğal gaz alım satım sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme kapsamında davalının ...'ın müşterisi olarak doğal gaz satın aldığını, davacı tarafından doğal gazdan üretilen elektriğin ticarete konu edildiğinin ... tarafından bildirilmesi üzerine, ... tarafından davalı adına "Elektrik üretim amacıyla doğal gaz fiyatı" üzerinden fatura düzenlendiğini, davacı ile ... arasında herhangi bir akdi veya hukuki bir ilişkinin olmadığını, davalı tarafından gerçekleştirilen işlemlerin mevzuat ve sözleşme hükümleri çerçevesinde hukuka uygun olduğunu, herhangi bir kusuru veya sorumluluğunun bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 21.04.2022 tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; alınan bilirkişi raporu ile ek raporunun hüküm kurmaya yeterli olduğu, uyuşmazlık konusuna göre davalı taraf kayıtlarının incelenmesinin sonuca etkisinin bulunmadığı, davacı şirketin 24.09.2018 tarihinde EPİAŞ'a yapılan bildirimlerden basiretli tacir olarak sorumlu olduğu, ...'de bulunan diğer fabrikalarda üretilen elektrik enerjisinin ticari satışa konu edilmediği, satışa konu edilen ve bildirilen elektrik üretiminin yalnızca davacıya ait olduğu, buna göre düzenlenmesi gereken fark faturasının KDV dahil 451.559,60 TL olarak belirlendiği, bu miktarın davacı tarafça 27.12.2018 tarihinde ödenen 2.571.922,47 TL'dan mahsubundan sonra bakiye 2.120.362,87 TL'den davalı tarafın, taraflar arasındaki "Kesintisiz Doğalgaz Satış Sözleşmesi" ve 27.12.2018 tarihli protokol kapsamında sorumlu olduğu gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne, 2.120.362,87 TL nin 27.12.2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa verilmesine karar verilmiş; karara karşı, taraf vekilleri ile fer'i müdahil vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin 23.11.2023 tarihli kararıyla; somut olayda herhangi bir takip prosedürü içerisinde ya da cebri icra tehdidi altında yapılmayan ödemelerin istirdadı isteminine ilişkin davacının talebinin, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 72. maddesi kapsamında “menfi tespit ve istirdat” davası niteliğinde olmadığı, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 78. maddesi (BK’nın 62. maddesi) kapsamında olduğundan, İİK'nın 72/7 maddesinde düzenlenen hak düşürücü sürenin somut olaya uygulama imkanı bulunmadığı, derdestlik itirazına konu Yargıtay onama ilamı ile kesinleşen menfi tespit istemli ... 6 Asliye Ticaret Mahkemesindeki 2019/862 E., 2020/211 K. sayılı dava dosyası ile istirdat istemli işbu davanın dava konusu (talep sonucu) farklı olduğundan derdestlikten söz edilemeyeceği, davalının katılımcısı, buhar-proses elektrik üretim amaçlı doğal gaz kullanıcısı olan ve kojenerasyon tesisi bulunan dava dışı şirketler tarafından üretilen elektriğin, ticarete konu edildiği iddia ve ispat edilemediğine göre, söz konusu dava dışı şirketlere ait kojenerasyon tesisi tüketimlerinin tahakkuka esas alınmayacağına ve davacının uyuşmazlığa konu dönemdeki kendi doğal gaz tüketim miktarı ile sınırlı sorumlu olacağına, dava konusu alacağa ödeme tarihinden itibaren faiz uygulanacağına yönelik Mahkeme kararının hukuka uygun bulunduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, taraf vekilleri ile fer'i müdahil vekili temyiz yoluna başvurmuşlardır.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1. Dairemizin 14.01.2025 tarihli ilamıyla; davalı ve fer'i müdahil vekilinin temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra, davacının sisteme maddi hata sonucu elektrik satım bilgisi girdiği kabul edilerek davanın tümden kabulüne karar verilmesi gerekçesiyle, kararın bozulmasına karar verilmiştir.
2. Bozmaya uyan İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; Mahkemece alınan 28.06.20 21... .12.2021 tarihli bilirkişi raporlarında, mali inceleme sonuçlarına göre Eylül-Ekim 2018 aylarına ait satış gelirlerinin kaydedildiği hesaplarda elektrik satışından elde edilen herhangi bir gelir olmadığının ticari defterlerinin yasal mevzuata uygun olduğu, satış gelirlerinin incelenmesinde elde edilen herhangi bir satış gelirinin olmadığı belirlenen ayrıca davacının ikili anlaşma ile enerji satışının yapıldığı ....nin, davacı defterlerindeki cari hesap kayıtlarında yapılan inceleme ile davacı ... A.Ş. tarafından ...adına düzenlenen fatura bulunmadığı, enerji satışının girildiği 24.09.2018 tarihinde davacının sisteme verdiği enerjinin sistemden çektiği enerjiden daha az olması yani satışın fiili olarak gerçekleşmemesi dikkate alındığında, davacı tarafın elektrik satım bilgisini sisteme maddi hata sonucu girdiği, bu nedenle dava konusu ihtirazi kayıtla ödenen 2.571.922,47 TL fatura bedelinin davacı tarafa iadesinin gerektiğinden bahisle; davanın kabulüne, 2.571.922,47 TL'nin 27.12.2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa verilmesine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı ve feri müdahil vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Fer'i müdahil vekili; hak düşürücü sürenin geçmesi ve zamanaşımı nedenleriyle davanın reddi gerektiğini, harcın yanlış hesap edildiğini, davacının ürettiği elektriği satışa konu ettiğini, bir önceki ay KOSBİ tarafından tüketilen doğal gazdan üretilen elektriğin ticarete konu edilmediği hususu dikkate alınarak iyi niyet prensibi gereği "Kompozit Fiyat" üzerinden fatura düzenlendiğini, MOPAK'ın ticari defterlerinin sahibi lehine delil teşkil edebilmesi için gerekli yasal şartların oluşmadığını, faiz talebinin reddi gerektiğini ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalı vekili; hak düşürücü sürenin geçtiğini, derdestlik itirazı bulunduğunu, davalının katılımcıların satış yapıp yapmadığına ilişkin bilgilere erişme veya bunlara müdahale etme yetkisi olmadığını, faturanın rücu amaçlı kesildiğini, davacının satış yapılmadığına dair iddiasının kabul edilemeyeceğini, basiretli bir tacir gibi davranmadığını, davacının ticari defterleri lehine delil olarak kullanılamayacağını, faize hükmedilemeyeceğini, davanın tümüyle reddi gerekmekle birlikte aksi kanaatte dahi 451.559,60 TL yönünden reddi gerektiğini ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, doğal gaz satış sözleşmesi kapsamında ödenen fatura bedelinin istirdadı istemine ilişkindir.
Mahkemece; uyulan bozma ilamında gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yapılarak, yine o ilamda gösterilen hukuki esaslar gereğince karar verildiği, bozmanın kapsamı dışında kalan ve usuli kazanılmış hak oluşturan kısımlara yönelik temyiz itirazlarının ise incelenemeyeceği anlaşılmakla, davalı vekili ve fer'i müdahil vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harçlarının temyiz edenlere yükletilmesine,
03.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.