Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, kaybolan henüz doldurulmamış boş çek yapraklarının zayi nedeniyle iptali talebini hukuki yarar yokluğu gerekçesiyle reddetti.
Özet: Bir ticaret mahkemesi, kaybolan ve henüz doldurulmamış çek yapraklarının iptali talebiyle açılan davayı reddetti; zira mahkeme, Türk Ticaret Kanunu ve yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre, keşide edilmemiş boş çek yapraklarının kıymetli evrak niteliği taşımadığını ve tedavüle girmediğini, bu nedenle çeki düzenleyen davacının iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığını, kötü niyetli kişilerce doldurulup kullanılması halinde ise menfi tespit davası açılabileceğini belirtti.
T.C. ADANA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/490 Esas - 2023/451
T.C. ADANA TÜRK MİLLETİ ADINA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARARESAS NO : 2023/490 EsasKARAR NO : 2023/451HAKİM : ...KATİP : ...DAVACI : ... LİMİTED ŞİRKETİ - ...VEKİLİ : ... - ...DAVALI : HASIMISIZDAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ : 28/08/2023KARAR TARİHİ : 04/09/2023YAZIM TARİHİ : ...Mahkememizde görülmekte olan Zayi nedeniyle çek iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :DAVA:Davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesi ile; müvekkili bankanın ... Şubesi müşterisi ... Limited Şirketinin ... iban numaralı hesabı üzerinden alınan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., .... ve ... seri numaralı müvekkili şirketin zilyedinde sıralı olan çek yapraklarının kaybolduğu, tüm aramalara rağmen bulunamadığı, çeklerin henüz doldurulmamış olduğundan kıymetli evrak niteliğine haiz olmadığı, ancak çek defterinin ve çek yapraklarının kötü niyetli kişilerce ele geçirilerek doldurulması ve kullanılması ihtimaline karşı iptaline karar verilmesi talep edilmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava; zayi belgesi verilmesi talepli iptal davasıdır. Dava dilekçesi içeriğine göre davacı; keşidecisi olduğu boş çek yapraklarını kaybettiğini belirterek iptalini istemiştir. Kıymetli evrak ile tacirlere ait diğer defter ve belgelerin iptali konusunda T.T.K.'nun da değişik düzenlemeler öngörülmüştür.T.T.K.'nun 82. Maddesi ile tacirlerin saklamakla yükümlü oldukları defter ve kayıtların yasada sayılanlar ile benzeri olaylar nedeni ile zayi olması halinde mahkemeden konuyu saptayan bir belgenin verilmesini isteme hakkı tanınmıştır. Bu madde kapsamına giren evraklar sayma yolu ile sınırlandırıldığı için maddeyi geniş yorumlayarak çek, poliçe ve bono gibi kıymetli evrakların madde kapsamında kaldığını kabul etmek mümkün değildir. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 780.Maddesinde Çek'te yer alması gereken unsurlar belirtilmiş, 781/1.maddesinde ise, "780 inci maddede gösterilen unsurlardan birini içermeyen bir senetin, "ikinci, üçüncü ve dördüncü" fıkralarda yazılı hâller dışında çek sayılmayacağı" belirtilmiştir.Yargıtay 11.HD'nin yerleşik içtihatlarında belirtildiği üzere, henüz keşide edilmemiş, çek vasfında olmayan tamamen boş çek yaprakları tedavüle konmuş sayılmayacağından hesap sahibi tarafından zayi nedeniyle iptal davası açılamaz. Kaybedilen çeki ele geçirenler tarafından imzalanıp doldurulması sonrasında çeke dayalı hak iddia edene karşı menfi tespit davası açılabilir. Boş çek yapraklarına dayanarak iptal isteminde bulunmada hukuki yarar bulunmamaktadır. T.T.K.'nun 818/a-s maddesi yollaması ile aynı kanunun 680.madde hükmü uyarınca bir çekin kısmen doldurulmuş veya sadece imzalanmış olması halinde tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup, böyle bir çek için T.T.K.nun 757 - 763 - 764 ve devamı maddeleri uyarınca iptalini istemek hakkı sadece hamile aittir. Keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Keşideci; kaybettiği çekin bedeli kendisinden talep edildiğinde veya çekin kimde olduğunu öğrendiğinde T.T.K.'nun 790-792 maddeleri uyarınca hasım gösterip borçlu olmadığının tespiti yönünde dava açmak ve o aşamadan sonra tedbirleri istemek hakkına sahiptir. Bu aşamada davacı çek sahibinin dava açma hakkı bulunmadığı gibi hukuki yararının da bulunmadığı, ayrıca duruşma açılıp toplanması gereken delil de bulunmadığından dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu davanın reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;1-Davanın reddine,2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,3-Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, Dair verilen gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek dilekçe ile İSTİNAF YOLU açık olmak üzere açıkça ve usulen okunup anlatıldı. 04/09/2023Katip ... e- imzalıdır Hakim ... e- imzalıdır