Kargo esnasında çalınan, 150.000 TL bedelli ve ciro imzasının sahteliği bilirkişi raporuyla tespit edilen çekin istirdadı ve iadesi talepli ticaret mahkemesi davası kararı.
Özet: Davacı bir şirket, ticari ilişkiden kaynaklanan alacağı karşılığında kendisine gönderilen, ancak kargo aşamasında çalınarak davalıya ibraz edilen 150.000 TL bedelli bir çekin, yetkisiz imzalar taşıdığı gerekçesiyle istirdadını talep ederken; davalı, çeki fatura karşılığı ve iyi niyetli hamil olarak ciro yoluyla edindiğini savunmuştur. Mahkeme sürecinde alınan bilirkişi raporları, çekin arka yüzündeki ilk ciro imzasının ve ön yüzündeki keşideci firma imzasının, ilgili şirket yetkililerine ait olmadığını, dolayısıyla çekin hukuka aykırı şekilde el değiştirdiğini ortaya koymuştur.
T.C.
İSTANBUL8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : 2023/527 KARAR NO : 2026/471DAVA : Sermaye Piyasası Kanunundan Kaynaklanan (Alacak)DAVA TARİHİ : 21/08/2023KARAR TARİHİ : 12/06/2026GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA VE İSTEM :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Keşidecisi .... Ltd. Şti. tarafından müvekkili ile aralarındaki ticari ilişkiden kaynaklanan alacağı nedeniyle müvekkili adına ...Şubesi ... seri numaralı, 01/07/2023 tarihli ve 150.000,00 TL bedelli bir adet çek düzenlendiğini, dava konusu çek ile müvekkiline teslim edilmek üzere, keşideci ...şirketi tarafından müvekkilin ... adresine gönderilmek üzere ... Şubesine 07/02/2023 tarihinde ... takip numarası ile teslim edildiğini, kargo yolu ile gönderilmek istenilen 3 adet çekin müvekkili şirkete ulaşmadan kargo gönderi aşamasında iken çalındığını, gönderinin henüz yolda iken ... İşletme Hesabından, dava dışı çekin keşidecisi şirketin yetkilisi ...'ye "01/07/2023 vade tarihli, ... nolu çek size mi aittir, teyit rica ediyoruz," şeklinde mesaj gönderildiğini ve aynı zamanda Findeks sisteminden çeklerin sorgulandığı bilgisinin kendilerine ulaştığını, birden fazla kişi ve firma tarafından çek sorgulanmaya ve muhatap bankaya sorulmaya başlanınca çeklerin çalındığının anlaşıldığını, keşideci şirket tarafından 09/02/2023 tarihinde kargo gönderisi sırasında çalınan çekler ile ilgili ... Cumhuriyet Başsavcılığı'na şikayetçi olunduğunu, bunun üzerine çek iptali dosyası açıldığını, çekin davalı ...A.Ş tarafından bankaya ibraz edildiğinin bildirildiğini ve mahkemece istirdat davası açmak üzere süre verildiğini, çekteki imzanın davacı şirket yetkililerine ait olmadığını, arz ve izah edilen nedenlerle dava konusu çekin istirdadı ve müvekkile iadesi için iş bu davayı açmak zarureti hasıl olduğunu,...Şubesi ... seri numaralı, 01/07/2023 tarihli ve 150.000,00 TL bedelli çekin davalıdan istirdadına ve müvekkile iadesine, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP :Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafından arabuluculuk başvuru şartı yerine getirilmediğinden davanın usulden reddi gerektiğini, esasa ilişkin olarak da; dava konusu çekin fatura karşılığında ciro edilerek müvekkiline teslim edildiğini, iyi niyetli hamil olan müvekkilinin icra takibi yapma hakkının bulunduğunu, lehtar şirket çekin kargo firmasıyla gönderimini kabul ederek basiretli bir tacir gibi davranmadığını, müvekkilinin yetkili hamili olduğunu, zira müvekkilin çekteki ciro zincirinin sıhhati dışında herhangi bir inceleme yapması gerekmediğini belirterek; davanın usulden ve esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER:Dosyada delil olarak; dava dilekçesi ve ekleri, cevap dilekçesi ve ekleri, ... CBS'nin ...soruşturma sayılı dosya Uyap mündericatı, ... 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...esas sayılı dosya Uyap mündericatı, ... 30. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ...esas sayılı dosya Uyap mündericatı, ticaret sicil müdürlüğü kayıtları, imza sirküleri, çek aslı, imza incelemesine esas evrak asılları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı...Mahkememizce ... CBS'nin ... esas sayılı dosyası, imza incelemesine esas bilgi ve belgeler dosyamız arasına alınmış ve bilirkişiden rapor temin edilmiştir.Aynı dava uyuşmazlık bakımından ... 30. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ...esas sayılı dosyasında dava konusu çek üzerindeki imzalara yönelik imza incelemesi ara kararı kurulmuş ve bilirkişi...tarafından düzenlenerek sunulan 24/12/2024 tarihli bilirkişi raporu ile; İncelenme konusu “...Bankası A.Ş. ...Şubesine ait keşide yeri ..., keşide tarihi 01.07.2023 olan ... çek numaralı 150.000 TL. (YüzellibinTL.) miktarlı çek” aslının arka yüzünde “.... A.Ş.” kaşesi üzerinde atılı 1. Ciro imzası ile atfedilen şirket yetkilisi ..., ... ve....'a ait nevcut mukayese imzaların karşılaştırmalarında aralarında; işleklik derecesi, alışkanlıklar, tersim biçimi, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından Ja uygunluk ve benzerlikler saptanmadığından inceleme konusu 1.ciro imzasının nevcut mukayese imzalarına kıyasla atfedilen şirket yetkilileri ...'nın eli ürünü olmadığı şeklinde raporun ibraz edildiği anlaşılmıştır.Mahkememizce verilen 17/03/2025 tarihli celse ara kararı gereğince; yeni seçilen grafolojik bilirkişiden rapor alınmasına karar verilmiştir.Bilirkişi ... tarafından düzenlenerek Mahkememize sunulan 15/04/2026 tarihli bilirkişi raporu ile; ...., ... , ...'e aik imza incelemesi, Analiz , tespit ve değerlendirme başlığı altında "..., ..., ...'e " ait imza bölümünde belirtilen, farklılıklarını fotoğraflar ve diğer uygun görüntü teknikleriyle işaretlemeler yaparak desteklediğim inceleme ve bulgular neticesinde; inceleme konusu çek belgenin ön yüzü üzerinde; ... A.Ş 'ye atfen atılı imzanın, ..., ..., ...'e karşılaştırmaya esas alınan belgelerdeki örnek imzalarına kıyasla aralarında gözlenen yukarıda maddeler halinde belirtilen hususlar, gerekse grafolojik tanı unsurlarından tersim tarzı, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif , eğim, doğrultu, seyir , hız ve baski derecesi yönünden saptanan farklılıklara atfen "..., ..., ..." eli ürünü olmadığı şeklinde görüş ve kanaat bildirilmiştir.GEREKÇE: Dava, ...Bankası A.Ş ... Şubesine ait, ... keşide tarihli, ... seri numaralı, 150.000,00 TL bedelli bedelli çekin istirdatı istemine ilişkindir.Dava dosyası, ... 10.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/08/2023 tarih, ... Esas,... Karar sayılı gönderme kararı üzerine mahkememize tevzi edilmiştir.Davacının iddiasının, dava konusu çekin kargoya verildiği esnada kaybolduğu, çek bakımından sorumluluğunun bulunmadığı, çekteki imzanın müvekkili şirket yetkililerine ait olmadığı, faktoring şirketinin gerekli istihbari çalışmaları yapmadığı ve çekin istirdatına karar verilmesi gerektiği şeklinde olduğu,Davalının savunmasının ise, söz konusu çeklerin yasal mevzuata uygun olarak ciro yolu ili iktisap edildiği ve davacının iddiasını davalıya karşı ileri sürülemeyeceği şeklinde olmakla;Taraflar Arasındaki Uyuşmazlık Hususunun; Davacının dava konusu edilen çekin istirdatı talebinde haklı olup olmadığı, davacının çek bakımından sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, söz konusu çekin mevzuata uygun olarak devralınıp devralınmadığı ve istirdat isteminin yerinde olup olmadığı hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.Davalı tarafından her ne kadar arabuluculuk itirazında bulunmuş ise de, dava konusu çekin istirdatı işlemlerine yönelik arabuculuk dava şartının...tarihli ve ... sayılı kanunun 31 maddesi ile yapılan değişiklik ile; 6102 sayılı Kanunun 5/A maddesinin birinci fıkrasında yer alan “paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında” ibaresi “para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında,” şeklinde değiştirilmiştir. 7445 sayılı Kanunun 31. Maddesi ile TTK'nın 5/A-1 maddesinde yapılan değişiklik ile menfi tesbit ve istirdat davaları da zorunlu arabuluculuk kapsamına alınmış ve aynı yasanın Geçici 1.maddesine göre; 6102 sayılı Kanunun 5/A maddesinin birinci fıkrası ile 7036 sayılı Kanunun 3. maddesinin birinci fıkrasına eklenen menfi tespit ve istirdat davaları hakkındaki hükmün, 01/09/2023 tarihinde ve sonrasında açılacak davalar hakkında uygulanacağı belirtilmiştir. Bu kapsamdaki dava konusu uyuşmazlığı ise 21/08/2023 tarihinde açıldığı anlaşılmakla uyuşmazlığın zorunlu arabuluculuk dava şartına tabi olmaması nedeni ile davalının bu kapsamdaki itirazına itibar edilmemiştir.Finansal kiralamaya ilişkin hükümler 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nda düzenlenmiştir.Söz konusu Yasa'nın 9/2. ve 3. Maddesinde kambiyo senetlerinin ne şekilde temlik alınacağının düzenlenildiği ve buna göre "Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz.(3) Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoringşirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." şeklendi düzenlendiği anlaşılmaktadır.Yine aynı Yasanın 9/2. maddenin yollamasıyla ... tarih ve ... sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 5/1. Maddesinde "Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir. İstihbarat çalışmasının; a) Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması, c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur." hükümleri düzenlenmiş olup, faktoring şirketlerinin gerekli istihbarat çalışmasını nasıl yapacağı ve çalışma usulleri açıkça düzenlemiştir. 29257 sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 8/1. Maddesinde "Faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde, alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi veya diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir. Kuruluş tarafından kullanılan faktoring programları bu uyumu gözetecek ve uyumsuzluk söz konusu olduğunda işlem yapılmasına olanak vermeyecek şekilde yapılandırılır." hükümleri düzenlenmiştirBu kapsamda faktoring sözleşmeleri bakımından alacağın temliki hükümleri uygulandığından TBK hükümleri uyarınca sözleşmenin yazılı olarak yapılması gerektiği kabul edilmektedir.Yapılan tüm bu açıklamalar uyarınca Mahkememizce tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava konusu çek incelendiğinde, ...Bankası A.Ş ... Şubesi- ... Seri Numaralı, 01/07/2023 vade tarihli, 150.000,00- TL tutarlı çekin keşidecinin dava dışı ....Ltd. şirketi olduğu, lehtarın ise davamızın davacısı olduğu, söz konusu çekin davacı şirkete ciro edildiği, son hamilin ise davalı faktoring şirketi olduğu anlaşılmıştır.Davacının iddiasının, söz konusu çeklerin kargoda çalındığı, davacı şirket tarafından atılan imzanın o şirket yetkililerine ait olmadığı, faktoring şirketinin gerekli istihbari çalışmaları yapmadığı şeklinde olmakla, bu kapsamda tarafların iddia ve savunmaları uyarınca tüm evraklar toplandıktan sonra alanında uzman bilirkişi tarafından yapılan inceleme neticesinde sunulan rapor dosyamız arasına alınmıştır.Dosyamız arasına sunulan tüm evraklar uyarınca, davacı şirketin şirket temsilcilerinin ..., ... ve... oldukları, ... 30. İcra Hukuk Mahkemesi'nde ... esas sayılı dosyada da imza inkarında bulunulduğu, alanında uzman grafolog bilirkişi tarafından yapılan inceleme neticesinde dava konusu 01/07/2023 tarihli 150.000,00 TL bedelli çekte yer alan imzanın davacı şirket temsilcilerine ait olmadığının kanaat olarak bildirildiği, Mahkememizce de davacının imza inkarı kapsamında dava konusu çek üzerinde imza incelemesinin yapıldığı ve dosyamız arasına alınan grafolog bilirkişi tarafından tanzim edilen 15/06/2026 tarihli bilirkişi raporu yarınca dava konusu çekte yer alan imzanın davacı şirket temsilcilerine ait olmadığının anlaşıldığı ayrıca davacının davalı faktoring şirketine istihbarı çalışmalar esnasında bu durumu davalı şirkete bildirip hemen gerekli suç duyurusunda bulunarak gerekli önlemleri aldığı da anlaşılmakla davalı şirketin yasal mevzuata uygun olarak çeki temlik almadığı anlaşılmış olup davacının davasında haklı olduğu görülerek dava konusu çekin davacıya iadesine karar verilmiştir.Yukarıda açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.HÜKÜM :Davanın KABULÜNE, Dava konusu ... Bankası ...Şubesine ait 01/07/2023 keşide tarihli ... seri numaralı 150.000,00 TL bedelli çekin davalıdan İSTİRDATI ile davacıya VERİLMESİNE,Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 10.246,50-TL karar ve ilam harcının peşin alınan 2.561,63-TL harçtan mahsubu ile eksik kalan 7.684,87-TL harcın davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına,Davacı tarafından ilk dava açılırken yatırılan 2.561,63-TL harcın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinden başvurma harcı 269,85-TL, posta ve bilirkişi ücreti gideri 6.341,50-TL olmak üzere toplam 6.611,35-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davacı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihi Avukatlık Asgari Ücreti Tarifesince hesaplanan 45.000,00-TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE, Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA, Dair davacı ve davalı vekillerinin yüzüne karşı verilen kararda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.12.06.2026KATİP e-imzalıdır HAKİM e-imzalıdır