On İkinci Asliye Ticaret Mahkemesinin kambiyo vasfını yitiren çekten kaynaklanan itirazın iptali davasında temel ilişkinin incelenmesi ve sebepsiz zenginleşme hükümlerinin uygulanması gerektiğine dair istinaf bozma kararı.
Özet: Bu dava, süresinde bankaya ibraz edilmediği için kambiyo vasfını yitiren bir çeke dayalı itirazın iptali talebiyle açılmış olup, ilk derece mahkemesi davacı ile davalılar arasında temel ilişki bulunmadığı ve davanın ispat edilemediği gerekçesiyle davayı reddetmiş; ancak Bölge Adliye Mahkemesi, keşidecinin icra takibinden önce vefat etmesine rağmen, ibraz süresi geçmiş çeke dayalı olarak keşideciye karşı sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre takip veya dava açılabileceğini ve iddia ile savunmaların bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararını bozmuştur.
T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİT.C....ON İKİNCİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİK A R A RESAS NO : 2025/210 KARAR NO : 2025/391BAŞKAN : ... ...ÜYE : ... ...ÜYE : ... ...KATİP : ... ...DAVA : İtirazın İptali (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 10/01/2022KARAR TARİHİ : 13/06/2025G. KARAR YAZIM TARİH : 30/06/2025Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin,... ... .... .... .... .... .... . Ltd. Şti. İle anlaştıklarını, söz konusu işte taşeronluk yapmayı üstlendiğini, taraflar, aralarında bu hususa ilişkin olarak adi yazılı bir biçimde sözleşme imzaladıklarını, müvekkili şirketin yaptığı işlere karşılık olarak şirkete 3 adet bono ve bir adet çek verildiğini, verilen çekin, davaya konu takip dayanağı çek olduğu, keşide yeri ... olan çekin keşide tarihi 10.10.2016 ve bedelinin ise 425.000 TL olduğu, çekin arka yüzünde ...İnşaat Enerji Elektrik Üre. Mad. Bil. Tek. Tur. San. Tic. Ltd Şti'nin o tarihlerdeki yetkilisi olan müteveffa...'un imzasının bulunduğunu, sözleşme gereğinin yerine getirilmemesi üzerine, müvekkili şirkete verilen bonolar ve çekin icra takibine konulmasından başka bir yol kalmadığını, ... 19. İcra Müdürlüğü'nün 2020/4028 takip sayılı dosyasının yanı sıra müvekkili şirkete verilen biri şirket adına, diğerleri ise müteveffa... adına imzalı olan bonolar için de ... 19. İcra Müdürlüğü'nde 2020/4021, 2020/4025 ve 2020/4027 takip numaralı dosyalar açıldığını, takibe kötü niyetli olarak itiraz edildiğini, davalı borçluların itirazlarının iptaline ve takibin devamına, borçluların %20'den az olmayan icra inkar tazminatına mahkum edilmesine yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir. CEVAP: Davalı Sar Mekanik...Ltd. Şti. Ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; icra takibinin haksız, kötü niyetli ve hukuka aykırı olduğunu, müvekkillerinin, davacı/alacaklı ile hiçbir ticari ilişkisinin bulunmadığını, davacı şirket dilekçesinde de açıkça davalı müvekkilleriyle herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığını, ...İnşaat Enerji Elektrik Üre. Mad. Bil. Tek. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. İle taşeronluk sözleşmelerinin olduğunu, aralarında bu hususa ilişkin olarak adi yazılı bir biçimde sözleşme imzalandığını belirttiğini ve aralarında yapıldığı iddia edilen sözleşmeyi mahkemeye ibraz ettiğini, takip ve dava konusu çekin, keşide yerinin ..., keşide tarihinin 10.10.2016 ve bedelinin ise 425.000 TL olduğunu, Çekin arka yüzünde ...İnşaat Enerji Elektrik Üre. Mad. Bil. Tek. Tur. San. Tic. Ltd Şti'nin o tarihlerdeki yetkilisi olan müteveffa...'un imzası bulunduğu ve davacının ciro ile çeki aldıklarını belirttiğini, davacının çeki süresinde bankaya ibraz etmediğini ve çekin kambiyo vasfını yitirdiğini, davacının dosyaya sunduğu temel akdi ilişkiden kaynaklı olarak yalnızca... İnşaat Enerji Elektrik Üre. Mad. Bil. Tek. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. Ve şirket adına imzaya yetkili kişiden alacağını talep edebileceğini, bu nedenle müvekkilleri yönünden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLERİN, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava,TTK'nun 732.maddesi gereğince zamanaşımına uğrayan çeke dayalı sebepsiz zenginleşme nedenine dayalı alacak istemiyle başlatılan takipte, itirazın iptali istemine ilişkindir.Mahkememizce deliller toplanarak yapılan yargılama neticesinde verilen 25/10/2024 tarih ve 2022/1584 E. , 2024/1269 K. sayılı karar da; " çekin süresinde bankaya ibraz edilmemesi nedeniyle kambiyo vasfını yitirdiği, bu nedenle, davacının TTK 732.maddesi gereğince sebepsiz zenginleşme hükmünden yararlanamayacağı, davacı ile davalılar ... ve Sar Mekanik İmalat Makine Montaj San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasında temel ilişki bulunmadığı, davacının, dava dışı ...İnşaat Enerji Elektrik Üretim Mad. Bil. Tek. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. ile taşeronluk sözleşmesi olduğunu beyan ettiği, ancak takibi bu şirketin yetkilisi Şemsettin Tunç'a yönelttiği, davayı da...'un mirasçısına yönelttiği, adı geçen gerçek kişi ile temel ilişki bulunmadığı da nazara alınarak, temel ilişkiye yönelik herhangi bir inceleme yapılmadığı ve davanın ispat edilemediği gerekçesiyle ", davanın reddine karar verilmiştir. İş bu kararın davacı vekilince istinafı üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 22. HD nin 31/01/2025 tarih ve 2025/42 E. , 2025/44 K. sayılı ilamıyla; "...bankaya süresinde ibraz edilmeyen çeke dayalı olarak keşideciye karşı sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayalı olarak takip/dava açılabileceği ve bu kapsamda iddia ve savunmaların değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.... Ayrıca çek borçlusu muris...'un 15/06/2020 icra takip tarihinden önce 02/12/2017 tarihinde öldüğü, davacının muris aleyhine icra takibi başlattığı, daha sonra talep üzerine murisin mirasçısı olan davalı ... adına ödeme emrinin gönderilmesi üzerine işbu mirasçı ...'a veleyaten annesinin vekili tarafından takibe itiraz edildiği anlaşılmaktadır. Kişilik ölümle sona erer. Bu itibarla ölü kişi aleyhine dava açılamayacağı gibi takip de yapılamaz. Geçerli usulüne uygun takip, itirazın iptali davası için dava şartıdır. Bu hususun da mahkemece değerlendirilmemesi doğru olmamıştır (Aynı yönde Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 22/10/2010 Tarih, 2010/19-638 Esas, 2010/694 Karar, Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 06/04/2016 Tarih, 2015/16360 Esas, 2016/5969 Karar sayılı ilamları). Kabule göre de davalılar arasında yer alan ...'un karar başlığından gösterilmemesi hatalı olmuştur.", gerekçesiyle kaldırılarak, dosyamız geri çevrilmiştir. ... 19.İcra Müdürlüğü'nün 2020/4028 Esas sayılı dosyasında; 15/06/2020 tarihinde davacı alacaklı tarafından, davalı borçlular ..., Sar Mekanik İmalat Makine Montaj San. Ve Tic. Ltd. Şti. ve... aleyhine çeke dayalı olarak 425.000,00TL asıl alacak ve 140.843,84TL faiz alacağı olmak üzere toplam 565.843,84 TL'nin tahsili için ilamsız icra yoluyla takibi başlatımıştır. Bilahare borçlu... un ölü olduğu anlaşılmakla, mirasçısı ...'a ödeme emri tebliğ edilmiştir. Mirasçı ... vekili tarafından takibe süresinde itiraz edilmiştir. Yine diğer davalı borçlular da takibe ve borca süresinde itiraz etmiştir. Alacaklı vekilinin, iş bu itirazın iptali davasını, yasal süresinde açmıştır. Dava ve takip konusu çek incelendiğinde; 10/10/2016 keşide tarihli ve 425.000,00 TL bedelli olduğu, davalı ...'nın keşideci, davalı Sar Mekanik İmalat Makine Montaj San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin lehtar olduğu, iş bu lehtar cirosundan sonra sırasıyla... ve davacının cirosunun bulunduğu, çekin bankaya ibraz edilmediği, görülmüştür. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)’nun “Sebepsiz İktisap” başlıklı 732. maddesinde; "(1) Zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya kabul edenin, poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş olsa bile bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar. (2) Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem, muhataba, yerleşim yerli bir poliçeyi ödeyecek olan kimseye ve düzenleyen, poliçeyi başka bir kişi veya ticari işletme hesabına düzenlemiş olduğu takdirde o kişiye veya ticari işletmeye karşı da ileri sürülebilir. (3) Poliçeden doğan borcu düşmüş olan cirantaya karşı böyle bir istem ileri sürülemez. (4) Zamanaşımı süresi, poliçenin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıldır; ispat yükü, sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene aittir." hükmü yer almaktadır. Bu durumda, takip konusu çekin kambiyo vasfına dayalı olarak kambiyo alacağı haklarının muhafazası için süresinde bankaya ibraz işlemi ihmal edildiği için düşmüş olan kambiyo vasfında doğan alacak nedeniyle, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak keşideci aleyhinde ilamsız takip yapılabileceği, yasa hükmünde vede BAM kaldırma kararı içeriğinden anlaşılmıştır. Dava konusu çeke dayalı olarak çeki elinde bulunduran yetkili hamil davacının, TTK'nun 732. Maddesinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükmüne dayalı alacak isteminin, yalnızca davalı keşideci ...'ya karşı ileri sürebileceği, ancak lehtar davalı Sar Makine ve diğerlerine karşı ileri süremeyeceği anlaşılmıştır. Ayrıca takip tarihinde ölü olduğu anlaşılan ciranta... aleyhinde takip başlatılması ve bilahare mirasçısına karşı takibin yöneltilmesi hukuka aykırı olup, adı geçen davalı yönünden ölü kişi aleyhine takip başlatılamayacağı ve mirasçıya takibin yöneltilmesi yönünde açılan iş bu itirazın iptali davasının, geçerli ve usulüne uygun başlatılan bir takip bulunması nedeniyle özel dava şartının yokluğundan açılan davanın usulden reddi gerekmiştir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 22/10/2010 Tarih, 2010/19-638 Esas, 2010/694 Karar,) İşbu davanın yöneltilmesi gereken ... vekiline, çekten dolayı sebepsiz zenginleşmediği ispatı yönünde delil ibrazı için ihtaratlı davetiye tebliğ edildiği halde, süresinde herhangi bir delil ibraz etmemiştir. Adı geçen vekilinin süresinden sonra celsede verdiği beyanında davaya karşı sundukları cevap dilekçelerinde delillerini bildirdiklerini beyan edilmiştir. İş bu cevap dilekçesinde, çekin süresinde bankaya ibraz edilmediğinden kambiyo vasfını yitirdiği gerekçesiyle müvekkillerinde talepte bulunulamayacağını, davacı ile Esme İnşaat Ltd. Şti. arasındaki sözleşmeden kaynaklı edimin yerine getirilmediği ve çekin ödenmediğinden takibe geçildiğini, müvekkilinin söz konusu ticari ilişkide yer almadığını, aralarında herhangi bir temel ilişkinin bulunmadığını ve bu nedenle kendilerine karşı alacak iddiasında bulunamayacağını, ayrıca sebepsiz zenginleşme talebi yönünde zamanaşımı süresinin dolduğunu, çekin keşide tarihinin 10/10/2016 olduğu ve TTK'nun 814. Maddesi gereğince ibraz süresinin bitiminden itibaren 3 yıl geçtiği gibi sebepsiz zenginleşme yönünden zamanaşımını takip eden 1 yıl içinde takipte bulunulması gerekirken bulunulmadığı, bu sürenin geçirildiği belirtilerek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 6102 sayılı TTK'nun 814. Maddesinde, hamilin, keşideci ve diğer çek borçlularına karşı başvurma hakkının ibraz süresinin bitiminden itibaren 3 yıl geçmekle zamanaşımına uğrayacağı belirtilmekle, dava konusu çekin keşide yerinin ve muhatap bankasının farklı şehirlerde olduğu nazara alındığında TTK'nun 796. Maddesi gereğince ibraz süresinin bir ay olduğu ve 10/11/2016 tarihinde sona erdiği, 3 yıllık zamanaşımı süresinin 10/11/2019 tarihinde sona erdiği, yine aynı yasanın 732. Maddesinde düzenlenen sebepsiz iktisaba ilişkin alacağın keşideciye karşı ileri sürülmesi için düzenlenen zamanaşımı süresinin, çekin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren 1 yıl olduğu, bu durumda 10/11/2020 tarihinde zamanaşımının gerçekleşeceği, ancak dosyamızda iş bu takibin 1 yıllık zamanaşımı süresi gerçekleşmeden16/06/2020 harç yatırma tarihi itibariyle açıldığı görülmekle, davalı vekilinin bu itirazının yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Yine işbu kanunun hükümünde, sebepsiz zenginleşilmediği ispat yükünü keşideciye bıraktığı, ancak keşidecinin söz konusu çek nedeniyle sebepsiz zenginleşmediğini ispata yarar herhangi bir delille ispat edemediği anlaşılmakla, keşideci aleyhinde açılan bu davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Ayrıca keşideci dışındaki davalı lehtar yönünde, yukarıdaki yasal düzenleme gereğince sebepsiz zenginleşilmediğine yönelik alacak davasının yöneltilemeyeceği, işbu davada pasif husumetinin bulunmadığı anlaşılmakla reddine, yine takip tarihinde vefat ettiği anlaşılan...'a takibin yöneltilmesi ve bilahare mirasçısına karşı ödeme emrinin tebliğinin ölü kişi aleyhinde takip yapılamayacağı ve bu takibin bu şekilde mirasçıya yöneltilemeyeceği nazara alınarak usulüne uygun yapılmış takip bulunmadığından... mirasçısı ... aleyhindeki itirazın iptaline ilişkin işbu davanın özel dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir. Yukarıda açıklanan gerekçelerle davacının, davalı ... aleyhindeki itirazın iptali davasının, çek miktarı 425.000,00 TL asıl alacak ile, takip talebindeki talep edilen faizin türü gözetilerek 10/10/2016 keşide tarihinden 16/06/2020 takip tarihine kadar (425.000,00x1343x9/ 36500=) 140.739,04 TL işlemiş yasal faizi ile birlikte toplam 565.843,84 TL yönünden kabulüne, ayrıca alacak likit olduğundan kabul edilen miktar üzerinden adı geçen davalı aleyhinde icra inkar tazminatına hükmedilmesine, diğer davalı Sar Mekanik yönünde pasif husumetten, ... mirasçısı davalı ... yönünden ise özel dava şartı yokluğundan usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacının davalı ... aleyhindeki davasının pasif husumet yokluğundan reddine,2-Davacının ... aleyhindeki davasının özel dava şartı yokluğundan usulden reddine,3-Davacının davalı ... aleyhindeki davasının Kabulü ile; ... 4. Genel İcra Dairesi'nin 2023/191666 esas (eski ... 19. İcra Müdürlüğü'nün 2020/4028Esas) sayılı dosyasında davalının 425.000,00TL asıl alacak ve 140.843,84TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 565.843,84TL'ya yaptığı itirazın iptaline, asıl alacak kalemine takip tarihinden itibaren değişen oranlarda yasal faiz işletilerek devamına,Kabul edilen miktarın %20 oranında hesap edilen 113.168,768 TL icra inkar tazminatının, davalı ...'dan tahsili ile davacıya ödenmesine,4-Kabul edilen 565.843,84 TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 38.652,79 TL karar ve ilam harcından 6.833,98 TL peşin harcın düşümü ile eksik kalan 31.818,81 TL harcın davalı ...'dan alınarak hazineye gelir kaydına,5-Davacı tarafından yatırılan 80,70 TL başvuru harcı, 6.833,98 TL peşin harç, 11,50 TL vekalet harcı olmak üzere toplam 6.926,18 TL harcın davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine,6-Davacının karşıladığı 1.239,35 TL yazışma giderinden ibaret yargılama giderinin davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine,7-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin 13. fıkrası uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.360,00 TL arabuluculuk ücretinin davalı ...'dan alınarak hazineye gelir kaydına,8-A)Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen 565.843,84 TL üzerinden takdir edilen 88.876,58 TL vekalet ücretinin davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, B) Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 30.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, adı geçen davalıya verilmesine, 9-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,Dair, davacı ve bir kısım davalılar vekillerinin yüzlerine karşı oy birliği ile verilen karar tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı.13/06/2025Başkan ... ✍e-imzalıdırÜye ... ✍e-imzalıdırÜye ... ✍e-imzalıdırKatip ...✍e-imzalıdır "Bu Evrak 5070 Sayılı Kanun Hükümlerine Göre UYAP Sistemi Üzerinden Elektronik Olarak İmzalanmıştır."