Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde Yayın İzni Sözleşmesi Lisans Bedeli Alacağı İçin Açılan İtirazın İptali ve İcra İnkar Tazminatı Davası.
Özet: Bir meslek birliği, yayın izni sözleşmesi kapsamında doğan lisans bedelleri alacağı için başlattığı icra takibine davalı şirketin itiraz etmesi üzerine, bu itirazın iptali davasını açmıştır; davacı ve davalı arasındaki sözleşmenin otomatik olarak yenilenmesi ve bilirkişi raporu ile davacının ticari defter kayıtları uyarınca, davalının belirli bir miktar asıl alacak ve gecikme faizi borcu olduğu tespit edilmiş olup, davacı bu alacağa ek olarak icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmektedir.

T.C.

İSTANBUL
3. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/102
KARAR NO : 2026/123
DAVA : İTİRAZIN İPTALİ
DAVA TARİHİ : 04/07/2024
KARAR TARİHİ : 04/06/2026
Mahkememizde görülmekte bulunan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekili Meslek Birliği tarafından ... 6. İcra Müdürlüğünün ...sayılı dosyası ile başlatılan takibe davalı şirketçe yapılan itirazın iptali ve davalı şirket aleyhine %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış, davaya cevap verilmemiştir.
... 6.İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyası istenmiş, HMK'nın 266. maddesi kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
10/04/2025 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Davada uyuşmazlık konusunun, davalı hakkında ... 6.İcra Müdürlüğü'nün ....Esas sayılı dosya ile başlatılan ilamsız takibin, davalının itirazın iptali ve icra inkar tazminatı talebine ilişkin olduğu, davacının ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiki süresinde yapıldığı ve sahibi lehine delil taşıdığı, davacı Meslek birliği ...' nin, Ticari defter kayıtlarında icra takip tarihinde davalıdan 27.655,21 TL alacaklı gözüktüğü, davacı ...' nin .... 6.İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında takip tarihi itibari ile 27.655,21 TL Asıl alacak ve 1.991,18 TL gecikme faizi ile birlikte toplam 29.646,39 TL takipte bulunduğu yapılan hesaplamada asıl alacak yönünden 27.655,21 TL, faiz yönünden 2.784,69 TL toplamda 30.439,90 alacak hesap edildiği, davacı takipte 793,51 TL eksik talepte bulunduğu, taleple bağlılık ilkesi gereği toplamda 29.646,39 TL alacaklı olduğu, talep edilen icra inkar tazminatının mahkemenin takdirinde olduğu takip tarihinden tahsil tarihine kadar temerrüt faizi aylık %2 talep edebileceği sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava: Davacı Meslek Birliği tarafından ... 6. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası ile başlatılan takibe davalı şirketçe yapılan itirazın iptali ve davalı şirket aleyhine %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine ilişkindir.
Davacı Meslek Birliği ile davalı arasında imzalanan sözleşmenin "TARAFLAR" başlıklı 1.maddesinde: Tarafların; ... (...), ... (...) ve ... ŞİRKETİ olduğu görülmüştür.
Taraflar arasında akdedilmiş olan “YAYIN İZNİ SÖZLEŞMESİ";
“Mali Şartlar” başlıklı 5.maddesi a bendi uyarınca; "...Meslek Birlikleri'nin Yayın Kuruluşu'na vermiş olduğu YAYIN İZNİ karşılığında 01.01.2022 tarihinden 31.12.2022 tarihine kadar olan sözleşme dönemi lisans bedelleri ... için KDV dahil 27.655,21 TL'dir. Ve tabloda belirtildiği gibi meslek birliklerine ödenecektir şeklinde sözleşmede düzenlemiştir..." MALİ ŞARTLAR başlıklı 5. maddesinin d. bendine göre "LİSANS SÖZLEŞMESİ 'nin 01.01.2023 tarihinden itibaren kendiliğinden uzaması halinde MESLEK BİRLİKLERİ'nin devam eden yıllara ilişkin mali hak bedeli, bir önceki yıl için TÜİK tarafından açıklanacak olan ÜFE ve TÜFE on iki aylık ortalamaları kadar arttırılması üzerinden hesaplanacaktır. Uzayan yıllara ilişkin lisans bedeli LİSANS ALAN tarafından ilgili cari yılın 15.10.2022-15.11.2022-15.12.2022-15.01.2023 tarihlerinde 4 eşit taksit şeklinde MESLEK BİRLİKLERİ'nin yukarıda belirlenen banka hesabına nakden ödenecektir..." maddelerin yer aldığı görülmüştür.
SÖZLEŞME'NİN SÜRESİ ve FESHİ başlıklı 6. Maddede ; "...İşbu sözleşme 01.01.2022 ve 31.12.2022 tarihleri arasındaki süre için geçerlidir. Taraflardan biri; sözleşmenin 6/a maddesinde belirtilen süre sonunda SÖZLEŞME'yi tek taraflı feshedebilir. Ancak fesih iradesi Sözleşme'nin hitamı tarihinden en geç 1 ay öncesine kadar ulaşacak şekilde noter vasıtası ile yazılı olarak karşı tarafa bildirmediği takdirde ,SÖZLEŞME 5/e. maddesine göre belirlenecek mali hak bedeli ile aynı şartlarla yıldan yıla yenilenerek devam eder .Sözleşme'nin uzaması halinde Taraflar fesih iradesini yine en geç içinde bulunulan cari yılın bitmesinden en geç 1 ay öncesine kadar diğer tarafa noter vasıtasıyla bildirilecektir.” maddelerin yer aldığı görülmüştür.
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 41.maddesinde: "Girişi ücretli veya ücretsiz umuma açık mahaller; Eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların kullanım ve/veya iletimine ilişkin FSEK 52 nci maddeye uygun sözleşme yaparak hak sahiplerinden veya üyesi oldukları meslek birliklerinden izin alır ve sözleşmelerde yazılı malî hak ödemelerini bu madde hükümlerine göre yaparlar.
Eser, icra, fonogram, yapım ve yayınları kullanan ve/veya ileten umuma açık mahaller; Mahallin bulunduğu bölgenin özelliği, mahallin nitelik ve niceliği, fikrî mülkiyete konu eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların mahalde sunulan ürün veya hizmetin ayrılmaz bir parçası ve ürün veya hizmete katkısı olup olmadığı ve benzeri hususlar dikkate alınmak suretiyle sınıflandırılır veya sınıflandırma dışı bırakılır."
Faaliyet gösterdikleri sektörlerde, eser sahipleri ve/veya bağlantılı hak sahipleri meslek birlikleri, yapılan sınıflandırmaya bağlı olarak eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların kullanımından ve/veya iletiminden kaynaklanan ödemelere ilişkin tarifeleri tespit ederler. Meslek birlikleri ile umuma açık mahaller arasındaki sözleşmeler, bu tarife bedelleri veya taraflarca yapılabilecek müzakereler sonucu belirlenecek bedeller üzerinden yapılır" hükmü yer almaktadır.
İcra inkâr tazminatı kavramı, İcra ve İflâs Kanunu'nda açıkça kullanılan bir kavram değildir. Ancak Kanunda üç yerde "İnkâr tazminatı" kavramı kullanılmıştır. İcra ve İflâs Kanununun 169/a maddesinin beşinci fıkrasında iki defa, 170. maddenin üçüncü fıkrasında bir defa inkâr tazminatı kavramı kullanılmıştır.
İcra inkâr tazminatı, yapılan icra takibini daha etkili kılmak için yani borçlunun haksız yere borcunu inkâr etmesine engel olmak için, getirilmiş olan bir yaptırım veya cezadır.
Taraflar arasında imzalanan sözleşme, ... 6.İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyası, bilirkişi kurulu raporu ve bütün dosya kapsamından: Davada uyuşmazlık konusunun, ... 6. İcra Müdürlüğünün .. sayılı dosyası ile başlatılan takibe davalı şirketçe yapılan itirazın iptali ve davalı şirket aleyhine %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine ilişkin olduğu, davacının ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiki süresinde yapıldığı ve sahibi lehine delil taşıdığı, davacı Meslek birliği ...' nin, Ticari defter kayıtlarında icra takip tarihinde davalıdan 27.655,21 TL alacaklı gözüktüğü, davac...' nin ... 6.İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı dosyasında takip tarihi itibari ile 27.655,21 TL Asıl alacak ve 1.991,18 TL gecikme faizi ile birlikte toplam 29.646,39 TL takipte bulunduğu yapılan hesaplamada asıl alacak yönünden 27.655,21 TL, faiz yönünden 2.784,69 TL toplamda 30.439,90 alacak hesap edildiği, davacı takipte 793,51 TL eksik talepte bulunduğu, taleple bağlılık ilkesi gereği toplamda 29.646,39 TL alacaklı olduğu kanaatine varıldığından, davanın kabulüne; ... 6.İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyasına yapılan itirazın iptaline, takibin 29.646,39 TL üzerinden devamına, 29.646,39 TL asıl alacak üzerinden hesaplanacak %20 oranındaki icra inkar tazminatının, davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
DAVANIN KABULÜNE,
1-... 6.İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyasına yapılan itirazın iptaline, takibin 29.646,39 TL üzerinden devamına,
2-Alacak likit ve itiraz haksız olduğundan 29.646,39 TL asıl alacak üzerinden hesaplanacak %20 oranındaki icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Harçlar Kanunu Gereğince alınması gereken 2.025,15- TL harcın peşin alınan 427,60-TL harçtan mahsubu ile bakiye kalan 1.597,55-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından peşin olarak yatıralan 427,60-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Kabul edilen dava yönünden hesaplanan Avukatlık Asgari Ücreti Tarifesi uyarınca 29.646,39-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 427,60 TL başvuru harcı, 60,80-TL vekalet harcı , 158,00-TL posta ve tebligat masrafı, 10.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 10.646,40-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Karar kesinleştiğinde yatırılan ancak kullanılmayan gider avansının yatıranlara iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, HMK 345/1.maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve İstinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek sureti ile, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 04/06/2026
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır