İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin, keşidecinin zayi nedeniyle çek iptali davası açma sıfatı olmadığı gerekçesiyle ilk derece mahkemesi ret kararını onayan istinaf kararı.
Özet: İlk derece mahkemesince, kaybolan çekin iptali talebiyle keşideci tarafından açılan davanın, Türk Ticaret Kanununun ilgili maddeleri ve yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca sadece çeki elinden iradesi dışında çıkan hamilin bu davayı açma hakkı bulunduğu, keşidecinin ise bu davayı açma sıfatının olmadığı gerekçesiyle reddedilmesi üzerine davacı vekilinin yaptığı istinaf başvurusunda, istinaf mahkemesi de ilk derece mahkemesinin kararının usul ve yasaya uygun olduğuna hükmederek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ14. HUKUK DAİRESİDOSYA NO:2026/458 KARAR NO:2026/664T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ:İSTANBUL ANADOLU 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ:09/12/2025NUMARASI:2025/1108 E. - 2025/1029 K. DAVANIN KONUSU:Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)Zayi nedeniyle çek iptali talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİDavacı vekili, dava dilekçesinde özetle; keşideci müvekkili ... AŞ'ye ait ... Bankası ... Şubesi ... seri nolu, tarihsiz ve bedelsiz olan çekin kaybolmuş veya çalınmış olduğunu, müvekkil konkordato süreci içindeyken ilgili belgelerin talep edilmesi ile iş bu çekin kayıp olduğunun ortaya çıktığını, çek üzerinde şirket yetkilisi ... ...'nin de avalist olduğunu, ... AŞ hakkında iflasa karar verildiğini ve iflas masası kurulduğunu, kıymetli evrakın iptali davası açılırken iflas masasından yetki alındığını ileri sürerek, kaybolan çek hakkında çekin ödenmesini önlemek için ödeme yasağı konulmasını ve dava sonunda söz konusu çekin iptal edilmesini dava ve talep etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİİlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; '' Davacının işbu davayı keşideci (hesap sahibi) sıfatı ile açtığı (hamil sıfatı ile açmadığı) anlaşılmıştır.Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652. maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. Çek keşidecisinin ve bu bağlamda çek hesabı sahibinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi olmuş çek hakkında keşideci, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabilir veya çekte imzası yoksa her zaman muhatap banka şubesini çekteki imzanın kendisine ait olmadığı yönünde uyarabilir veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açabilir." gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİDavacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava dilekçesini tekrarla, ilk derece mahkemesi tarafından verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir. İNCELEME VE GEREKÇEDava, TTK'nın 818. maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 vd. maddeleri uyarınca açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. TTK' nın 757.maddesi ''İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir'' hükmünü içermektedir. TTK'nın 818/1.s hükmü delaletiyle çekler hakkında da uygulanması gereken TTK'nın 757.maddesi hükmüne göre çek iptali davası, çeki elinden iradesi dışında çıkan hâmil tarafından açılabilir. Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre de iptal davası hasımsız olarak ve sadece hâmil tarafından açılabilir; keşidecinin iptal davası açma hakkı yoktur (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 12/09/2017 tarihli, 2016/1509 Esas, 2017/4264 Karar sayılı kararı). İptal davası açma hakkı, TTK'nın 651. maddesi uyarınca, çeke bağlı alacak hakkı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK'nın 652. maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının amacı budur. Davacı vekili, ... AŞ'ye ait ... Bankası ... Şubesinin ... nolu, lehtar, tarih ve miktar kısımları boş olan çeklerin kaybedildiği iddiasıyla iptal talebinde bulunmuştur. 6102 Sayılı TTK 818/1.s maddesi delaletiyle 757 vd. maddeleri uyarınca, iradesi dışında çek elinden çıkan hamilin çekin iptali isteminde bulunabilmesi mümkündür. İlk derece mahkemesinin de kararında belirttiği üzere dava çek hamili tarafından değil keşideci tarafından açıldığından somut olayda davacının bu davayı açmak konusunda gerekli sıfatı haiz olmadığı anlaşılmıştır. Bu sebeple davacının keşidecisi olduğu çek hakkında iptal davası açma hakkı bulunmadığından ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun olmuştur.Açıklanan bu nedenlerle, HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararı usul ve yasaya uygun olup davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir. HÜKÜM:Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2- Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,5-Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 09.04.2026KANUN YOLU:HMK'nın 362/1.ç. maddesi uyarınca, dava konusunun miktarına göre karar kesindir.