Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin otoyol ihlalli geçiş ücreti ve cezasına ilişkin itirazın iptali davasında arabuluculuk dava şartı yokluğu ve tacir sıfatı kaynaklı görev uyuşmazlığı değerlendirmesi.
Özet: Bir otoyol işletmecisi şirketin, davalının izinsiz geçişleri sebebiyle tahakkuk eden ve ödenmeyen geçiş ücretleri ile cezai şartın tahsili için başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali talebiyle açtığı davanın, başlangıçta görevli olmayan bir mahkemeden asliye ticaret mahkemesine aktarılmasının ardından, dosya incelemesi neticesinde, davanın açılmasından önce arabuluculuk dava şartının usulüne uygun şekilde yerine getirilmemesi ve bu eksikliğin dava açıldıktan sonra tamamlanmasının hukuken mümkün olmaması nedeniyle davanın usulden reddedilme ihtimalinin yüksek olduğunu gösteren bir yargılama süreci anlatılmaktadır.

T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

T.C.
ANKARA "TÜRK MİLLETİ ADINA "
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2025/852 Esas
KARAR NO : 2025/773
DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ : 17/09/2025
KARAR TARİHİ : 14/11/2025
KARAR YAZMA TARİHİ : 17/11/2025
Mahkememize, ... Mahkemesinin 19/09/2025 tarihli ... sayılı görevsizlik kararı ile tevzi edilen dava dosyasının yapılan tensip ön incelemesi sonucunda, dosya incelendi:
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ ;
DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE: Davacı vekilinin ... Mahkemesine sunduğu dava dilekçesinde: Müvekkil şirketin, ... ile ihale edilmiş olan ... Otoyolu Projesi işi müvekkil şirket tarafından yerine getirildiğini, getirilmeye devam ettiğini, bu doğrultuda, yapımı tamamlanan otoyolun bu kesiminin 04.09.2020 tarihinde saat 23:59’dan itibaren işletmeye açıldığını, müvekkil şirket tarafından işletilen köprü ve otoyoldan, davalı'ya ait ... plakalı araç ile 21.01.2025, 22.01.2025, 16.02.2025 tarihinde gerçekleştirilen ihlalli geçiş neticesinde doğan ve 15 günlük yasal süresi içerisinde ödenmeyen otoyol geçiş ücretinin ve yasadan kaynaklı para cezasının tahsili amacıyla... Esas sayılı dosyası kapsamında başlatılan icra takibine davalı borçlu tarafından itiraz edildiğini, 6001 sayılı yasanın 30. maddesi kapsamında geçiş ücretinin 4 katı tutarında cezai bedel tahakkuk ettiğini, müvekkili şirketin alacağı için davanın açıldığını, bu nedenlerle toplam 4.200,00.TL alacağın ... Esas sayılı dosya kapsamında gerçekleştirilen haksız ve kötü niyetli itirazın iptalini, asıl alacağın yasal faizi ve diğer fer'ileri ile birlikte tahsili amacıyla takibin devamını, davalı aleyhine %20'den az olmamak kaydı ile icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderlerinin ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
... Mahkemesinin 19/09/2025 tarihli ...sayılı görevsizlik kararında: "....Davacı şirketin TTK m. 16 gereği tacir olduğu şüphesizdir. Davalının ise dosya kapsamındaki delillerden dava konusu geçiş ücretlerine yönelik herhangi bir ödeme gerçekleştirilmediğinden 6001 sayılı yasanın 30. maddesi kapsamında geçiş ücretinin 4 katı tutarında cezai bedel tahakkuk ettirilen aracın çekici olduğu, çekici kullanım amacının ticari olması, ihlalli geçiş yapan aracın ticari kazanç elde etmek için kullanıldığı göz önüne alındığında davalının da tacir sıfatına sahip olduğu, uyuşmazlığın tacirler arası hizmet sözleşmesinden kaynaklandığı anlaşıldığından uyuşmazlığın çözüm yeri asliye ticaret mahkemesidir. 6100 sayılı HMK.nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca mahkememizin görevsizliği nedeni ile davanın usul yönünden reddine " şeklinde karar verimiştir.
DAVA; davacı tarafından işletilen oto yolda davalıya ait aracın ihlalli geçişi nedeniyle doğan ve yasal süresi içerisinde ödenmeyen geçiş tutarı ve yasadan kaynaklı cezai şartın tahsili talebi ile başlatılan icra takibine itirazın iptali ve icra-inkar tazminatı istemine ilişkindir.
Görevsizlik kararı ile gelen dava dosyasının içerisinde arabuluculuk son tutanağı bulunmadığından, Davacı vekiline 14/11/2025 tarihinde arabuluculuk tutanağı sunması için muhtıra tebliğe çıkartılmış olup davacı vekili ise 26/09/2025 tarihinde arabuluculuğa başvurmuş oldukları arabuluculuk son tutanağını 14/11/2025 tarihli UYAP üzerinden sunduğu beyanı dilekçesi ile sunarak dosyanın mahkemeye tevzi edilmeden önce tamamlanarak arabuluculuk son tutanağının kabulünün gerektiğini ... sayılı kararı ile hüküm altına alanmış olduğu belirtilmiştir.
... Dairesinin 26/11/2024 tarihli ... sayılı ilamında : "... İlk Derece Mahkemesince; dava şartı olan arabuluculuğa başvurulmadan eldeki davanın 18.07.2022 tarihinde tarihinde açıldığı, ...Mahkemesi’nin 22.07.2022 tarih .... sayılı ilamı ile görevsizlik kararı verilerek dosyanın iş bu mahkemede 09.11.2022 tarihinde esas aldığı, davacı vekili tarafından sunulan 16.08.2022 tarihli dilekçe ekindeki arabuluculuk anlaşmama tutanağında arabuluculuğa başvuru tarihinin 31.07.2022 olduğunun görüldüğü, dolayısıyla dava açılmadan önce arabulucuya başvuru şartının yerine getirilmediği, arabuluculuk dava şartının bu aşamadan sonra tamamlanmasının da mümkün olmadığı gerekçesiyle 6100 Sayılı Kanun'un 114/2 maddesi delaletiyle 6325 Sayılı Kanun'un 18/A-2 ve 6102 Sayılı Kanun'un 5/A-1 maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir. -İlk Derece Mahkemesi kararına davacı vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Dairesince; davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. - Bu karara karşı süresinde davacı vekilince temyiz yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Kamu düzenine aykırılık hallerinin re'sen gözetildiği, istinaf nedenleriyle sınırlı ve usulüne uygun olarak istinaf inceleme ve denetiminin yapıldığı, keza; 7155 sayılı Yasa ile değişik 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinde arabuluculuğa başvurulmadan dava açılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verileceği düzenlenmiş olup, görevsizlik kararı üzerine görevli mahkemede bakılan dava yeni bir dava olmayıp önceki davanın devamı niteliğinde olduğundan ve aksi yönde istisnai nitelikte bir hüküm de bulunmadığından, görevsiz mahkemede açılan davadan önce arabuluculuğa başvurulmadığı anlaşıldığından davacı vekilinin temyiz istemleri yerinde görülmemiştir. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle ... Dairesi kararına ilişkin davacı vekilinin tüm temyiz istemlerinin reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan kararın ONANMASINA," diye belirtilmiştir.
BU KAPSAMDA GÖREVSİZLİK KARARI İLE GELEN MEVCUT DAVA YENİ BİR DAVA OLMAYIP ÖNCEKİ DAVANIN DEVAMI OLUP İLK DAVA AÇILMADAN ÖNCE ARABULUCULUK SON TUTANAĞI ALINMASI GEREKTİĞİNDEN,
Mahkememize, ... Mahkemesinin 19/09/2025 tarihli ... sayılı GÖREVSİZLİK kararı ile gönderilen İtirazın iptali davası olduğu, dava şartı arabuluculuğa tabi davalardan olduğu, ancak dava dilekçesi ekinde arabuluculuk son tutanağının bulunmadığı anlaşılmış olduğundan, ... Dairesinin 26/11/2024 tarihli ...sayılı ilamında belirtildiği gibi, DAVA AÇILMADAN ÖNCE ARABULUCULUĞA BAŞVURULMASI GEREKTİĞİNDEN, 6325 sayılı Arabuluculuk Kanununun 18/A-2. maddesinin ikinci cümlesi uyarınca iş bu muhtıranın tebliğinden itibaren 1 (bir) haftalık kesin süre içinde VARSA elinizde bulunan arabuluculuk son tutanağının aslını veya arabulucu tarafından onaylı bir suretini mahkememize sunmanız, aksi takdirde aynı maddenin üçüncü cümlesi uyarınca davanın usulden reddine karar verileceği hususu 14/05/2024 tarihinde TEBLİĞ ve İHTAR olunmuştur.
01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun Dava şartı olarak arabuluculuk başlıklı 5/A maddesinin (1.) fıkrası "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında DAVA AÇILMADAN önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." hükmünü içermektedir.
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun Dava şartı olarak arabuluculuk başlıklı 18/A. maddesinin (2.) fıkrasının son cümlesi "Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir." hükmünü içermektedir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun Dava şartlarının incelenmesi başlığını taşıyan 115/1. maddesi "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler." hükmünü, 115/2. maddesinin (1.) cümlesi "Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir." hükmünü içermektedir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, 17/09/2025 tarihinde ... Mahkemesine açılan davanın 7445 Sayılı Yasanın 31.Maddesi ile değişik 6102 sayılı TTK.nun 5/A.maddesine göre dava şartı arabuluculuğa tabi davalardan olduğu, gerek dava dilekçesi içeriğinde, gerekse dava dilekçesi eklerinde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A maddesi hükmü uyarınca arabuluculuğa başvurulduğuna dair bir beyanın ve buna dair bir belgenin bulunmadığı tespit edilmesi üzerine 14/11/2025 tarihinde davacı vekiline arabuluculuk son tutanak aslını veya arabulucu tarafından onaylı bir suretini (1) haftalık süresi içerisinde sunması hususunda e-muhtıra çıkarıldığı, muhtıranın 14/11/2025 tarihinde e-posta hesabına teslim edilip 14/12/2024 tarihinde e-tebliğ edildiği tespit edilmiş olup, davacı vekilinin 14/11/2025 tarihli beyan dilekçesi ile UYAP üzerinden gönderdiği, arabuluculuk son tutanağı incelendiğinde; ... Mahkemesine 17/09/2025 tarihinde dava açıldıktan sonra 26/09/2025 tarihinde arabuluculuk kurumuna başvurduğu, 27/10/2025 tarihinde son oturum tarihli arabuluculuk son tutanağını dosyaya sunduğu tespit edilmiştir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A maddesine göre, itirazın iptali DAVASI AÇILMADAN ÖNCE ... Dairesinin 26/11/2024 tarihli ... sayılı ilamında belirtildiği gibi görevsiz mahkemede açılan davadan önce arabuluculuğa başvurulmuş olması gerektiği, yasal düzenleme olup aksi yönde istisnai nitelikte bir hüküm de bulunmadığı dikkate alındığında söz konusu dava şartının noksanlığı sonradan giderilebilecek nitelikte olmadığından, davacı tarafça daha görevsiz mahkeme olan ... Mahkemesine dava açılmadan önce arabuluculuk kurumuna başvurulmaksızın, ... Mahkemesine 17/09/2025 tarihinde dava açtıktan sonra 26/09/2025 tarihinde arabuluculuğa başvurduğu, mahkememizin muhtırasının tebliği üzerine dosyaya sunduğu arabuluculuk son tutanağından tespit edilmiş olduğundan, ... Dairesinin 26/11/2024 tarihli ... sayılı ilamında belirtildiği üzere, görevsizlik kararı üzerine görevli mahkemede bakılan dava yeni bir dava olmayıp önceki davanın devamı niteliğinde olduğundan ve aksi yönde istisnai nitelikte bir hüküm de bulunmadığından, görevsiz mahkemede açılan davadan önce arabuluculuğa başvurulmadığı anlaşıldığından, eldeki davada dava şartı gerçekleşmediğinden, HMK.nun 114/2, 115/2.maddelerine göre davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-)Davanın 7445 Sayılı Yasanın 31.Maddesi ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 5/A, 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-2.son, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114/2, 115/2. maddeleri uyarınca DAVA ŞARTI YOKLUĞU NEDENİYLE REDDİNE,
2-) Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 615,40.TL ret karar ve ilam harcının, dava açılırken davacıdan peşin alınmış olduğundan yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-) Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-)Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak davacıya iadesine,
Dair, dosya üzerinden davacı vekili ile davalı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren HMK'nin 345/1. maddesi uyarınca 2 (iki) hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.14/11/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır.
Hakim ...
¸e-imzalıdır.
** Bu karar 5070 sayılı kanun gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır**