İnşaat Malı Tedarik Sözleşmesinden Kaynaklanan Menfi Tespit Davasında İlk Derece Mahkemesi Ret Kararının Bursa Bölge Adliye Mahkemesi İstinaf İncelemesi
Özet: Davacı şirket, davalı ile akdettiği inşaat malzemeleri tedarik sözleşmesi uyarınca tüm edimlerini yerine getirmesine rağmen malların teslim edilmemesi nedeniyle menfi tespit ile ödediği bedellerin iadesini talep etmiş, ancak ilk derece mahkemesi davacının iddialarını ve davalının temerrüdünü yeterince ispatlayamadığı, ticari kayıtlarını düzgün tutmadığı ve araç devrinin doğrudan davalıya yapılmadığı gerekçeleriyle davayı reddetmiştir; davacı ise istinafta, mahkemenin sözleşmenin geçerliliğini resen araştırmasını, ispat yükünü hatalı değerlendirmesini ve yemin delili hakkını hatırlatmamasını hukuka aykırı bularak kararın bozulmasını istemiştir.
T.C. BURSA BAM .... HUKUK DAİRESİ
T.C.BURSABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ .... HUKUK DAİRESİDOSYA NO : KARAR NO : T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN : ... (...)ÜYE : ... (...)ÜYE : ... (...)KATİP : ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : BURSA .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : NUMARASI : DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ...DAVALI : ...DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit KARAR TARİHİ : KARAR YAZIM TARİHİ : Bursa .... Asliye Ticaret Mahkemesinin .... tarih, ... esas, ....... sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;TALEP :Davacı vekili dilekçesi ile; davacı şirket ile davalı şirket arasındaki inşaat yapımın ilişkin mal alımına dair 03/08/2013 tarihli sözleşmeye istinaden iki şirket arasında alacak borç ilişkisi doğduğunu, davacının sözleşmedeki tüm ödeme koşullarını sağlamasına rağmen sözleşmede belirtilen ürünlerin davalı tarafından teslim edilmediğini, davacının sözleşmede belirtilen araç devrini davalı şirkete yaptığını, iki adet 40.000 TL çek olarak toplam 80.000 TL'nin davalıya ödendiğini, sıralı olarak 25/01/2014 tarihinden 25/08/2014 tarihine kadar her biri 25.000,00 TL olan çeklerin dava tarihine kadar günü gelen çeklerin ödemesinin yapıldığını, yine davacı şirketin maliki olduğu ........... nolu bağımsız bölümler üzerine davalı şirket lehine toplam 692.000,00 TL'lik ipotek bedeli olarak .......lehine ipotek kurdurulduğunu, bu şekilde sözleşmedeki tüm şartların yerine getirilmiş olmasına rağmen sözleşmede belirlenen ürünlerin davacıya teslim edilmediğini, ayrıca davalı şirketçe davacıya verilen 24/06/2014 tarihli çekin ise davacı tarafından ciro edilmiş fakat karşılıksız çıkması sonucu yine 56.000,00 TL bedelli .......... çekinin davacı tarafından ödendiğinden; davacı şirketin, davalı şirkete düzenlemiş olduğu ........... 25/07/2014 ve 25/08/2014 tarihli her biri 25.000,00 TL'lik toplam 50.000,00 TL olan iki adet çek yönünden davacının herhangi bir mal alımı söz konusu olmadığından bu çeklerin olumsuz tespiti ile iptaline, taraflar arasında sözleşmenin en başından yerine getirilmediğinden davacı tarafından ödenen her biri 25.000,00 TL'lik altı adet çek toplamı 150.000,00 TL, sözleşmeye bağlı olarak ödenen 80.000,00 TL ile bir adet ....... marka araç bedeli olan 55.000,00 TL'nin davalı şirketten alınarak davacıya ödenmesine, davalı şirket lehine ipotek kurulan........... bağımsız bölümler yönünden ipotek bedelinin davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ;Mahkemece, davacının sunduğu sözleşmenin doğru olduğu kabul edilse bile davacı taraf davasını ispat edemediği, ticari defter ve kayıtlarını gerçeğe uygun biçimde tutmadığı, şirketten davalıya bir ödeme yapıldığı dahi net biçimde ortaya konmadığı, davacı taraf sözleşmeye dayalı olarak devrettiğini ileri sürdüğü otomobili......... isimli bir kişiye devrettiği, bu kişinin davalı şirketle bağlantısı tam olarak tespit edilmeden, davacının sözleşmedeki edimini yerine getirdiğini söylemek doğru olmayacağı, öte yandan 03/11/2015 tarihli bilirkişi raporunda açıklandığı üzere davalıya hangi malın teslimi için ne zaman başvuruda bulunulduğu, davalının edimini yerine getirmekte temerrüde düştüğü de ispatlanamadığından bahisle davanın reddine dair karar verildiği görülmüştür.İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; davalının davaya cevap vermemesi nedeni ile davayı inkar ettiğini, ancak sözleşmedeki imzanın da inkar edildiği anlamına gelmediğini, mahkemece çelişkili şekilde davalı tarafından sözleşmede davalı şirkete atfen atılan imzaya itiraz varmış gibi re'sen imza incelemesi yapıldığını, özel grafolojik teknik bilgi gerektirdiği halde rapor alınmaksızın imzaların aynı olduğu kanaati ile sözleşmenin doğru olmadığı sonucuna ulaşıldığını, kural olarak delillerin taraflarca gösterileceğini, taraflarca ileri sürülmediği halde mahkemece iki sözleşmede .............imzasının karşılaştırılamayacağını, 05/08/2013 tarihli sözleşmenin tadiline dair şirketin ticaret sicilinde kayıtlı bulunan kurucu ortağı ve şirketi temsile yetkili şirket müdürü .........ı'nın imzasını içeren sözleşme içeriği ile ticaret sicil gazetesi örneği incelendiğinde sözleşmenin geçersizliğine dayandırılan gerekçenin doğru olmadığını, sözleşmenin geçersizlik ya da sahteliğine ilişkin iddia veya delil olmadığından, mahkemenin kendiliğinden delil toplayamayacağını, davacının davalı şirket defter ve kayıtlarına da delil olarak dayandırılmasına rağmen, HMK'nun 220/son maddesi uyarınca çıkarılan tebligatın davalı şirkete Tebligat Kanunun 35. maddesine göre tebliğ edildiğini, sözleşmeye konu malların teslimini ispat yükünün davalıya ait olduğunu, mahkemece ispat yükünün ters çevrilerek ispat yükünün davacıda olduğunun kabulüne göre hatalı sonuca ulaşıldığını, davacının yemin deliline dayandırılmasına rağmen karşı tarafa yemin yöneltme hakkının hatırlatılmadığını, malların teslimi hususunda davalı tarafa meşruatlı davetiye çıkarılmasına ilişkin isticvap davetiyesi tebliğine ve icabet edilmemesine göre ispat edilen vakıaların mahkemece kabul edilmediğini, davalıya tebliğ edilen meşruatlı davetiyelere rağmen sözleşmeye geçerlilik tanınmadığını, ödemeler ile sözleşmedeki paralelliğinin davacı iddiasını doğrulamasına rağmen mahkemece sözleşmedeki imzalar değerlendirilerek davanın reddine karar verildiğini, verilen çeklerin itfa amacı taşımadığını, davacının inşaat işi ile uğraştığını, inşaat seviyesine göre mal tedarik ederek üretim yaptığını, bir defada 1.800 metreküp betonun nakledilmesi ve teslim edilmesinin üretim sürecine göre mümkün olmadığını, bu miktar betonun bir defada tesliminin mümkün olmadığını, sözleşme içeriğine göre "NOT1, NOT2, NOT3" ibareleri ile düzenlenen "İnşaat malzemesinin tümü Karadayı Demir İnşaat Ltd. Şti'den alınacaktır", "Malzeme istenildiğinde sevk edilecektir", "Parça sevklere nakliye eklenecektir" şartlara göre, verilen çekler ve ödemeye ilişkin taahhütlerin, sözleşmeye konu edimin sürece yayıldığı ile avans mahiyetinde olduğunu gösterdiğini, sözleşmedeki ibarelerin teslimi taahhüt edilen malların teslim edilmediğini, teslim olgusunun gelecekte gerçekleşeceğini ortaya koyduğunu, davalı şirketin borca batık olmasından dolayı ......... tarafından Bursa ...... İcra Dairesinin ...... esas sayılı dosyası ile işlem yapıldığını, davacının ...... bağımsız bölüm için 180.000,00 TL, 10 nolu bağımsız bölüm için 195.000,00 TL ile birlikte tahsil harcını ödemek ile birlikte ipoteklerin fekkini sağladığını, 05/08/2013 tarihli sözleşmenin tadiline ilişkin ek sözleşmenin esas itibari ile taraflar arasındaki temel borç ilişkisini ve sözleşmesinin uygulanmasına dair süreci ortaya koyduğunu, davacının bu yönde delil ibraz etme ve ispat etme hakkından mahrum bırakıldığını, teslimi kararlaştıran mallar teslim edilmediği gibi davalı tarafından tedavüle çıkarılan ve iadesi mümkün olmayan çekler nedeni ile iade çekleri düzenlenip verildiğini, ancak bu çeklerin de karşılıksız çıkması nedeni ile icra dairesi veya banka hesabından gerçekleşen para transferleri ile ödeme durumunda kaldığını, 10/04/2017 tarihli dilekçede ........'ün şirkete temsili olup olmadığının araştırılması talep edildiği halde şirket ortağı olup olmadığının sorulduğunu, .......'ün şirketi temsilen hareket ettiğinin anlaşıldığını, şirket ortağı olup olmamasının temsil yetkisi ile etkisi bulunmadığını, sözleşmede kararlaştırılan araç devrine ilişkin edimin ifası bakımından da .........'ün şirket ile ilgili olup olmamasının önemli olmadığını, şirket ile bağının araştırılamayacağını, bildirerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ:Dava, sözleşme konusu malların teslim edilmediği bildirilerek açılan menfi tespit ve istirdat istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dairemizin ...... esas-......karar sayılı ilamı ile, davacı tarafından nakit, araç ve çek ödemelerinin avans niteliğinde olduğu ispat edilemediğinden, davanın reddi yerinde olduğu, bu nedenle davacının istinaf başvurusunun kabulü ile bakiye ipotek bedelinin tahsiline yönelik davanın açılmamış sayılmasına, diğer taleplerinin reddine, mahkeme kararının kaldırılarak davacının diğer alacak kalemlerine ilişkin istirdat ve menfi tespit davasının reddine dair karar verilmiş, davacı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 11.HD'nin 2020/4997 esas-2021/3201 karar sayılı ilamı ile özetle''.... Dava, taraflar arasındaki ticari alım satım sözleşmesinden dolayı avans olarak verilen çekler ile avans araç bedelinden dolayı borçlu olunmadığının tespiti ve istirdat talebine ilişkindir. Taraflar arasında düzenlenen 03.08.2013 tarihli sözleşmenin “Not:2” başlıklı kısmında “Malzeme istenildiğinde sevk edilecektir.” hükmünün yer aldığı görülmekle, araç devrinin ve çeklerin avans mahiyetinde verildiği anlaşılmaktadır. Mevcut halde aracın davalı talimatıyla üçüncü kişiye devredildiğini ispat yükü davacı üzerinde ise de alınan avanslara mahsuben mal teslimatının yapıldığının ispat yükü davalıda olup Tebligat Kanunu 35. maddesine göre tebliğ yapılan davalının hiçbir aşamada malı teslim ettiği savunmasında bulunmadığı gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme neticesi davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir...'' gerekçesi ile bozulmasına karar verilmiş, dairemizce yeniden bir değerlendirme yapılmak üzere dosya 2021/1333 esasına kaydedilmiş, ilk celsede usul ve yasaya uygun bulunan Yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilerek, bozma ilamı doğrultusunda, davacının ipotek bedelinin tahsiline ilişkin talebi işlemden kaldırıldığı tarihten itibaren süresinde yenilenmediğinden bu talep nedeniyle açılan davanın açılmamış sayılmasına, menfi tespit ve istirdat istemleri yönünden, davanın kabulü ile; 4119032 seri numaralı 40.000,00 TL bedelli, 4119033 seri numaralı 40.000,00 TL bedelli, 4119021 seri numaralı 25.000,00 TL bedelli, 4119022 seri numaralı 25.000,00 TL bedelli, 4119023 seri numaralı 25.000,00 TL bedelli, 4119024 seri numaralı 25.000,00 TL bedelli, 4119025 seri numaralı 25.000,00 TL bedelli, 4119026 seri numaralı 25.000,00 TL bedelli, 4119028 seri numaralı 25.000,00 TL bedelli çekler yönünden istirdat isteminin kabulü ile 255.000,00 TL çek bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 25/07/2014 keşide tarihli 25.000,00 TL bedelli 4119027 seri numaralı çek bedeli ödenmediğinden bu çek yönünden menfi tespit isteminin kabulü ile davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine dair karar vermek gerekmiş, ayrıca .... plakalı araç talebi yönünden aracın noter kanalı ile ....... adına satışının yapılıp devredildiği, dosya içerisinde bulunan taraflar arasında akdedilen 05.08.2013 tarihli ek sözleşmeye göre otomobilin davalı şirket nam ve hesabına.....'e devredileceği kararlaştırılmakla davacının otomobil bedeli yönünden de isteminde haklı olduğu kanaati ile 55.000,00 TL araç bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair karar verilmiştir.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile; 1-Davacının ipotek bedelinin tahsiline ilişkin talebi işlemden kaldırıldığı tarihten itibaren süresinde yenilenmediğinden bu talep nedeniyle açılan davanın açılmamış sayılmasına, 2-Menfi tespit ve istirdat istemleri yönünden, davanın kabulü ile;-4119032 seri numaralı 40.000,00 TL bedelli, -4119033 seri numaralı 40.000,00 TL bedelli, -4119021 seri numaralı 25.000,00 TL bedelli, -4119022 seri numaralı 25.000,00 TL bedelli, -4119023 seri numaralı 25.000,00 TL bedelli-4119024 seri numaralı 25.000,00 TL bedelli,-4119025 seri numaralı 25.000,00 TL bedelli, -4119026 seri numaralı 25.000,00 TL bedelli, -4119028 seri numaralı 25.000,00 TL bedelli çekler yönünden istirdat isteminin kabulü ile 255.000,00 TL çek bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-25/07/2014 keşide tarihli 25.000,00 TL bedelli 4119027 seri numaralı çek bedeli ödenmediğinden bu çek yönünden menfi tespit isteminin kabulü ile davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, 4-....... plakalı araç yönünden; 55.000,00 TL araç bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 23.951,19TL’den peşin alınan (853,90 TL peşin harç+4.868,00 TL tamamlama harcı olmak üzere) 5.721,90 TL’nin mahsubu ile bakiye 18.229,29 TL’nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 6-Davacı tarafından 1.137,75 TL yapılan yargılama gideri ve (853,90 TL peşin harç+4.868,00 TL tamamlama harcı olmak üzere) 5.721,90 TL peşin harç toplamı 6.859,65 davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Davacı vekili yararına ölçümlenen 32.993,75 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, Davacı tarafından yapılan 297,30 TL istinaf yargılama giderinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,Davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre zarfında Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere, oy birliği ile karar verildi. ...Başkan... e-imza...Üye... e-imza...Üye... e-imza...Katip... e-imza