istanbul bölge adliye mahkemesinin, kambiyo senedinden doğan menfi tespit davasında, ceza mahkemesi kararlarının ispat yükü ve delil değerlendirmesine etkisini inceleyen istinaf kararı.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin, kambiyo senedinden doğan menfi tespit davasında, ceza mahkemesi kararlarının ispat yükü ve delil değerlendirmesine etkisini inceleyen istinaf kararı.

Özet: Bu hukuki evrak, bir kambiyo senedinden kaynaklanan borçlu olunmadığının tespiti davasına ilişkin istinaf incelemesini ele almakta olup, davacı dayanak bononun bedelsiz olduğunu iddia ederek borçsuzluğunun tespitini talep etmiş, ilk derece mahkemesi davalının açığa atılan imzanın kötüye kullanılması suçundan mahkûm edildiği ceza davası sonucunu bağlayıcı kabul ederek davanın kabulüne karar vermiştir; davalı vekili istinaf başvurusunda, menfi tespit davalarında ispat yükünün davacıda olduğunu ve senede karşı senetle ispat kuralının geçerliliğini savunurken, istinaf mahkemesi incelemesinde, taraflardan birinin bedelsiz senedi kullanma suçundan beraat ettiği farklı bir ceza dosyasının mevcut olduğunun tespit edildiği anlaşılmaktadır.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO:2025/1602 Esas

KARAR NO:2026/839

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ:17/09/2025

NUMARASI:2023/226 ESAS, 2025/968 KARAR

DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ:14/05/2026

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilin takibe konu bonodan kaynaklı davalı yana herhangi bir borcu bulunmadığını, uyuşmazlık konusu bononun herhangi bir ilişkiye dayanmaksızın içeriğinin sonradan doldurulmak suretiyle düzenlenerek tedavüle sunulduğu, bu nedenle bononun bedelsiz olduğunu, davalı tarafından Bakırköy 14. İcra Müdürlüğü’nün ... sayılı dosyası ile takibe konulan bonodan dolayı davalıya borçlu olmadığımızın tespiti ve dava konusu bononun istirdatına, İİK madde 72/3 gereğince gerekli teminat karşılığında icra veznesindeki paranın davalıya ödenmesinin durdurulmasına, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.Mahkemenin 2016/623 Esas 2020/653 Karar sayılı dosyasından verilen 30/09/2020 tarihli kararının davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Dairemiz'in 2021/853 Esas 22/02/2023 tarih ve 2023/287 Sayılı ilamı ile ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/226 Esas 2025/968 Karar 17.09.2025 tarihli kararı:"...Mahkememizce yapılan yargılama, iddia, savunma, sunulan ve toplanan deliller, ceza dosyası ve tüm dosya kapsamına göre; takibe ve davaya dayanak senet yönünden İstanbul B.A.M. 21. Ceza Dairesinin 2018/1681 Esas ve 2020/848 Sayılı Kararı ile yukarıda açıklanan gerekçe ile davalı hakkında açığa atılan imzanın kötüye kullanılması suçundan mahkumiyet kararı verildiği ve kararın Temyiz edilmesi üzerine Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiği, Ceza yargılamasının sonucunun ve takibe dayanak senet yönünden açığa atılan imzanın kötüye kullanılması yönünden maddi vakıa olarak ceza mahkemesi tarafından yapılan tespitin ve kesinleşmiş kararın Mahkememiz yönünden bağlayıcı nitelikte olacağı anlaşılmakla; davacının dava konusu senet nedeniyle borçlu kabul edilemeyeceği sonuç ve vicdani kanaatine varılarak davanın kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde tüm hususları içerir hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;Davanın KABULÜ İLE 1-Davacının Edremit 1. İcra Müdürlüğünün ... (Bakırköy 14. İcra Müdürlüğünün ... iken yetkisizlikle gelen) Esas sayılı takip dosyasında takibe konu 15/10/1998 tanzim, 15/11/2013 vade tarihli 50.000,00-DM bedelli senet nedeniyle davalıya BORÇLU BULUNMADIĞININ TESPİTİNE,..." karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ:Davalı vekili istinaf dilekçesinde; Davacı iddiasının senede karşı senetle ispat kuralı gereği yazılı belge ile ispat etmek zorunda olduğunu, menfi tespit davalarında ispat yükünün davacı-borçlu üzerinde olduğunu, çek ve senet ile borç altına giren kimsenin, borçlu olmadığını, çek veya senedin bedelsiz olduğunu iddia etmesi halinde ispat külfetinin davacı borçluya düştüğünü, senede karşı senetle ispat yükümlülüğünü yerine getiremeyen davacının ceza mahkemesinden karar alarak aradaki hukuki ilişkiyi bertaraf etmeye çalıştığını,Yargıtay içtihatlarında da açıkça bildirildiği üzere Hukuk Mahkemelerinde geçerli olan senede karşı senetle ispat zorunluluğu Ceza Mahkemeleri içinde geçerli olduğunu, müşteki iddialarını yazılı belge ile ispatlaması gerektiğini, aksi halde yanlı tanık bularak yaptığı şikayetle ceza mahkemesinden karar elde ederek aradaki hukuki ilişkiyi bertaraf edebileceğini beyanla ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE:Dava, Menfi tespit istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Karara karşı, davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Bakırköy 6. Asliye Ceza Mahkemesinin 2016/644 Esas sayılı dosyası UYAP Bilişim Sistemi üzerinden celp edilmiş olmakla, incelenmesinde; katılanın ..., sanığın ... olduğu, Bedelsiz Senedi Kullanma Suçundan yapılan yargılama sonucunda; Mahkemenin 23/05/2018 tarih 2016/644 Esas ve 2018/393 Sayılı ilamı ile sanığa yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması nedeniyle sanığın atılı suçtan beraatine karar verildiği, kararın katılan vekili tarafından İstinaf edilmesi üzerine, suç konusu senedin katılanın kardeşi ...'e 1995 yılından önce verilmiş olduğu, bu senedin sanık tarafından hukuka aykırı olarak ele geçirildikten sonra boş kısımları doldurulmak suretiyle icra takibine konulduğu kabul edilmekle" gerekçesiyle sanığın beraatine dair ilk derece mahkemesi hükmünün kaldırılarak sanığın eylemine uyan TCK'nın 209/2. Maddesi delaletiyle TCK'nın 204/1.maddesi uyarınca cezalandırılmasına karar verildiği, İstinaf kararının sanık müdafi tarafından Temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 11.Ceza Dairesinin 21/01/2025 tarihli 2021/40972 Esas 2025/972 Karar sayılı ilamı ile Temyiz İsteminin Esastan Reddi ile Hükmün ONANMASINA karar verildiği görülmüştür.Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davacı tarafından senet içeriğinin sonradan doldurulduğu ve bedelsizlik iddiasıyla menfi tespit davası açıldığı, ceza mahkemelerinin maddi vakıa konusundaki kabulünün hukuk mahkemesini bağlayacağı, ceza yargılamasının kesinleştiği ve Dairemiz karar ilamı gereklerinin yerine getirildiği, kesinleşen ceza yargılaması ile suç konusu senedin davacının kardeşi ...'e 1995 yılından önce verilmiş olduğu, bu senedin davalı tarafından hukuka aykırı olarak ele geçirildikten sonra boş kısımları doldurulmak suretiyle icra takibine konulduğu tespit edilmesi karşısında mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi yerinde olduğundan davalı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davalı vekilinin istinaf talebinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Alınması gereken 4.679,24 TL harçtan, peşin alınan 1.169,81 TL harcın mahsubu ile bakiye 3.509,43 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,

3-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

5- Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince ilgili tarafa iadesine,Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.14/05/2026