İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, ticari ilişkiden kaynaklanan menfi tespit davasında rödovans sözleşmesinin ürün kirası hükümlerine tabi olması sebebiyle görevsizlik kararı vermiştir.
Özet: Bir şirket, davalı tarafça düzenlenen ve ticari ilişkiye dayanan faturalar ile ilgili borçlu olmadığının tespiti, aleyhindeki icra takiplerinin ihtiyati tedbirle durdurulması ve orman izni bulunmayan, fiilen kullanılmadığı iddia edilen kira alanına ilişkin fazladan ödenen bedellerin faiziyle birlikte istirdadı talebiyle menfi tespit davası açmış; ancak mahkeme, taraflar arasındaki rödovans sözleşmesinden kaynaklanan bu uyuşmazlığın ürün kirası hükümlerine tabi olduğunu ve bu nedenle davanın ticari değil, Sulh Hukuk Mahkemesinin görev alanına girdiğini belirterek kendi görevsizliğine hükmetmiştir.
T.C.
İSTANBUL4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2026/574 EsasKARAR NO : 2026/978DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 30/06/2026KARAR TARİHİ : 03/07/2026Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafından düzenlenen; 21.12.2023 tarihli ve ... numaralı, 21.12.2023 tarihli ve ... numaralı, 21.12.2023 tarihli ve ... numaralı, 595.932,20 TL bedelli faturalar ile, 31.07.2025 tarihli ve 07.03.2024–07.03.2025 dönemine ilişkin düzenlenen 595.932,20 TL bedelli faturadan dolayı, müvekkili şirketin borçlu olmadığının tespitine, ... 34. İcra Müdürlüğünün ... Esas ve .... 24. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyalarında yürütülen icra takiplerinin İİK m.72 uyarınca ihtiyati tedbir yoluyla durdurulması ve aynı alacaklara dayanılarak yeni takip yapılmasının önlenmesine, müvekkili firmanın orman izni bulunmayan ve fiilen kullanmadığı kira alanına ilişkin ödemiş olduğu fazladan kira ve fatura bedellerinin ve fazlaya dair ödemiş olduğu tüm bedellerin, ödeme tarihlerinden itibaren bankalarca uygulanan en yüksek mevduat faizi ile fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000 TL olarak istirdadına yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Mahkememizce tarafların bildirdiği deliller toplanmış, icra dosyasının UYAP kayıtları dosyamız arasına alınmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, rödovans sözleşmesinden kaynaklı itirazın iptali istemine ilişkindir. Ticaret Mahkemesinin görev alanı, 6102 Sayılı TTK'nın 4 ve 5 maddelerinde düzenleme altına alınmıştır. Kanunun 4.maddesi, "Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın;a) Bu Kanunda,b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde,c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde,d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde, öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır." hükmünü, Kanunun 5.maddesi ise "Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir." hükmünü içermektedir. Sulh Hukuk Mahkemesinin görev alanı ise 6100 Sayılı HMK'nın 4.maddesinde düzenleme altına alınmıştır. Kanunun 4.maddesi, ''Sulh hukuk mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın; a) Kiralanan taşınmazların, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları,b) Taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davaları,c) Taşınır ve taşınmaz mallarda, sadece zilyetliğin korunmasına yönelik olan davaları,ç) Bu Kanun ile diğer kanunların, sulh hukuk mahkemesi veya sulh hukuk hâkimini görevlendirdiği davaları görürler'' hükmünü içermektedir. Somut olayda dava, rödovans sözleşmesine dayalı olarak talep edilen alacaklar yönünden başlatılan takipteki itirazın iptali istemine ilişkin olup, taraflar arasındaki rödovans sözleşmesinin TBK'nın 357. Maddesinde düzenlenen Ürün Kirası hükümlerine tabii olduğu ve uyuşmazlığın rödovans sözleşmesi hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiğinden, görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu, Mahkememizin görevsiz olduğu anlaşıldığından (aynı yönde ... BAM 32. HD.'nin 11/06/2026 tarihli, ...Esas ve... Karar sayılı ilamı) görev hususunun dava şartlarından olması nedeniyle HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri doğrultusunda yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınması gerektiği hususu da nazara alınarak mahkememizin görevsizliğine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Açıklanan gerekçeye göre;1-Dava dilekçesinin HMK 114/1-c , 115/2 mad uyarınca görev yönünden usulden reddine ve mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,2-Karar kesinleştiğinde ve HMK 20 md uyarınca 2 haftalık süre içinde talep halinde dosyanın görevli İstanbul Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,3-Harç, vekalet ücreti, arabuluculuk yargılama giderleri konusunda görevli mahkemece karar verilmesine,4-Davacı vekilinin tedbir talebinin görevli Mahkemece değerlendirilmesine, 5-Kararının kesinleşmesinden itibaren 2 hafta içinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi için başvurulmadığı taktirde harç ve yargılama gideri konusunda ek karar yazılmasına,Dair dosya üzerinden verilen karar tarafların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliyesi ( İstinaf Mahkemesi ) nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usülen anlatıldı. 03/07/2026Katip ¸e-imzalıdır Hakim ¸e-imzalıdır