Acentelik sözleşmesi feshi nedeniyle demirbaş ve araç bedellerinin iadesi talepli itirazın iptali davasında Yargıtay bozması sonrası rayiç değer tespiti için yeniden yargılama.
Özet: Acente, kargo şirketine karşı açtığı itirazın iptali davasında, acentelik sözleşmeleri uyarınca ödeme yaptığı ve mülkiyeti kendisine geçtiğini iddia ettiği araç ve demirbaşların iadesi veya rayiç bedelinin tahsilini talep etmiş; kargo şirketi ise acentenin sadakat yükümlülüğüne aykırı davranması ve kasa açığı nedeniyle sözleşmenin haklı feshedildiğini, ödemelerin kira bedeli sayılması gerektiğini savunmuştur; Yargıtay bozma ilamında, mülkiyeti acenteye geçen tüm demirbaşların sözleşme uyarınca geçtiği tarihteki rayiç bedellerinin tespit edilerek ödenmesine hükmedilmesi gerektiğini belirtmiş, ancak mahkeme, leasingle alınan demirbaşlar için bu hükme uygun karar vermekte eksik kalmıştır.
T.C.
İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2024/358 EsasKARAR NO : 2026/449DAVA : İtirazın İptaliDAVA TARİHİ : 24/04/2015KARAR TARİHİ : 22/06/2026Mahkememizin ...Esas, ... Karar, 07/12/2021 tarihli kararı Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin ... Esas, ... Karar, 15/02/2024 tarihli ilamı ile Bozularak Mahkememiz yukarıdaki esasına kaydı yapılan itirazın iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekili mahkememize vermiş olduğu dava dilekçesi ile, Müvekkili şirketin davalı ... A.Ş. ile yaptığı 27/05/2005 (... acentesi için) ve 15/08/2005 (... acentesi için) tarihli acentelik sözleşmeleri ve bunlara bağlı olarak yapılan acenetelik sözleşmesi ek protokolü cari hesap sözleşmelerine istinaden ... ve ... şubeleri için ikişer adet ... Kargo'nun kullanımı ve zilyedliğinde bulunan araç ve sözleşmede belirtilen diğer demirbaşlar için toplamda 92.957 Euro ödendiğini, taraflar arasında yapılan ek protokollerde yer alan "işbu protokolün ve acentelik sözleşmesinin "... Kargo" tarafından haklı nedenle feshi durumunda, "acente" kazanmış olduğu mülkiyet hakları dışında başka bir talepte bulunmayacaktır..." hükmüne aykırı olarak mezkür demirbaş ve araçların trafik kayıtlarının ... Kargo adına olması araçların üzerinde rehin kurulmuş olması nedenleriyle davacı tarafa iade edilmediği gibi bedellerinin de ödenmediğini, müvekkilinin sözleşmelerden doğan tüm yükümlülüklerini yerine getiridğini, sözleşmenin feshedilmesinden sonra araçların iadesi için gerekli ihbarın yapılmasına rağmen sonuç alınmaması üzerine yapılan icra takibine borçlu tarafça yapılan itirazın taraflar arasındaki sözleşmeye göre haksız olup iptal edilmesi gerektiğini ve davalı tarafın sözleşmenin açık hükmüne rağmen takibe itiraz etmesinin kötü niyetli olduğunu iddia ederek, kötü niyetli itiraz nedeniyle %40'tan az olmayacak şekilde tazminata hükmedilmesini, borçlu tarafından yapılan itirazın iptali ve takibin devamını, ayrıca yetki itirazının da reddilmesini talep etmiştir. CEVAP : Davalı vekili vermiş olduğu cevap dilekçesi ile, davalı şirket tarafından davacı acentenin sadakat yükümüne aykırı davranışlarda bulunduğunun tespit edildiğini, aynı zamanda emniyeti suistimal suçu teşkil eden toplamda 24.733,59 TL tutarındaki kasa açığının fesih için haklı sebep oluşturduğunu, demirbaş ve araçların geri alınması hususundaki talebe ilişkin ise, taraflar arasındaki cari hesap ek protokolündeki, "bu sözleşmede belirtilen peşinat ve aylık ödemelerin tamamı ödenmeden... haklı nedene dayanarak ... Kargo acentelik sözleşmesini feshederse, acentenin ödemiş olduğu peşinat ve aylık ödemeler araç kira bedeli olarak kabul edileceği ve iade edilmeyeceği, böyle bir durumda ... Kargo'nun mülkiyeti devir yükümlülüğünün sona ereceği, acentenin hiçbir hak ve talebinin olamayacağı" yönündeki hükme göre, davacı tarafından yapılan ödemeler bu kapsamda değerlendirileceğinden, müvekkili şirketin herhangi bir devir zorunluluğunun bulunmadığını, davacının yatırım katkı payı ödemesinde bulunmadığı ve ayrıca davacının demirbaş bedelleri konusundaki taleplerinin de maddi gerçekleri yansıtmadığını, gerçek demirbaş bedellerinin Balgat acentesi için 48.260 Öveçler acentesi için 40.660 Euro olduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.DELİLLER ve GEREKÇE: Mahkememizin ... Esas, ... Karar, 07/12/2021 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulü ile, davalının ... 1. İcra Müdürlüğünün.... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptaline, takibin 7.131,84 Euro asıl alacak üzerinden devamına, takibe takip tarihinden itibaren alacak tamamen ödeninceye kadar 3095 sayılı kanunun 4a maddesi uyarınca Euro cinsinden açılan 1 yıllık vadeli hesaba devlet bankalarının uygulamış olduğu en yüksek mevduat faizinin uygulanmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine, şartları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verildiği, davacı tarafça Temyiz yoluna gidildiği, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin ...Esas, ... Karar, 15/02/2024 tarihli ilamı ile; "Mahkemece uyulan bozma ilamında "... davacı tarafça peşin bedellerin ödendiği konusunda bir uyuşmazlık da olmadığından söz konusu malzemelerin mülkiyeti artık davacıya geçmiş olup bu malzemelerin bedellerinin davacı tarafça istenilmesinin mümkün olduğu, ancak, istenebilecek olan bedel, sözleşmenin başında davalı tarafa ödenen miktar olmayıp söz konusu malzemelerin mülkiyetlerinin sözleşme uyarınca davacıya geçtiği andaki rayiç bedeller olduğu, bu itibarla, Mahkemece sözleşmede listelenen malzemelerin, yine sözleşme uyarınca mülkiyetlerinin davacıya geçtiği tarihteki rayiç değerleri tespit edilerek, tespit edilen miktarın tahsiline karar verilmesi gerektiği,..." denilerek demirbaşların mülkiyetinin davacıya geçtiği ve bedelinin ödendiği tespit edildiği halde tüm demirbaşlar için mülkiyetin geçtiği tarihteki bedele hükmedilmesi gerekirken uyulan bozma ilamına rağmen, dava konusu içinde yer alan leasingle alınan demirbaş bedellerine hükmedilmemesi doğru olmamış, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir."denilerek Mahkememiz kararının bozulmasına karar verilmiştir.Mahkememizce yapılan yeniden yargılama ile dosya bilirkişiye tevdi edilmiş, düzenlenen 18/02/2026 tarihli raporda; davacının davalıdan araç bedellerini devir yükümlülüğü doğmamış olması nedeniyle talep edemeyeceği, Yargıtay kararları çerçevesinde leasing ile alınan demirbaşlar dahil tüm demirbaşlar için sözleşme hükümleri gereği devir yükümlülüğünün bulunduğu ve bu bedellerin davacı tarafından talep edilebileceği, talep edilebilecek anapara tutarının ... için 6.307,90 EUR, Balgat Acentesi için 10.592,90 EUR olmak üzere toplam 16.900,70 EUR olduğu, anapara alacağı olan 16.900,70 EUR’a takip tarihinden tahsil tarihine kadar 3095 sayılı kanunun 4.maddesi uyarınca EUR cinsinden açılacak 1 yıllık vadeli hesaba devlet bankalarının uygulamış olduğu en yüksek mevduat faizinin talep edilebileceği, tarafların icra inkâr tazminatına ve sair hususlara dair taleplerinin takdirinin Sayın Mahkemeye ait olacağı, delillerin değerlendirilmesi ve nihai takdiri ile hukuki tavsif 6100 sayılı HMK’nın 266/c.2 hükmü gereği tamamen Mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir. Dava;acentelik sözleşmelerinin feshi üzerine davacının, söz konusu sözleşmeler gereğince mülkiyetinin davacıya geçtiği iddia edilen araç ve demirbaş bedeli olarak ödediği paranın iadesi için başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Taraflar arasında düzenlenmiş bulunan acentelik sözleşmesi ek protokolünün 4. maddesinde, “İşbu protokolün imza tarihinde ... Kargo mülkiyetinde bulunan araçların mülkiyet devirleri yukarıda ekli cari hesap sözleşmesinde belirtilen ödeme planındaki ödemelerin tamamının ...'ya ödenmesini takip eden bir aylık süre içerisinde acente lehine gerçekleştirilecektir.” düzenlemesi mevcuttur. Aynı protokolün 4-1/a maddesinde, “Acente gerek mülkiyet devirleri gerçekleşene kadarki döneme ait kullanımı ve gerekse söz konusu araç mülkiyetinin kendisine devri karşılığında ... Kargo'ya ekli cari hesap sözleşmesinde belirtilen tutarda KDV hariç toplam bir bedel ödeyecektir. Her araç için ödenecek bedel ekli listede yazılıdır.” denildikten sonra aynı maddenin j bendinde ise “Acente cari hesap sözleşmesinde belirtilen peşinat ve aylık ödemelerin tamamını ödemeden, Acente acentelik sözleşmesini kendisi fesheder ise veya haklı nedene dayalı olarak ... Kargo fesheder ise acentenin ödemiş olduğu peşinat ve aylık ödemeler, araç kira bedeli olarak kabul edilecek ve iade edilmeyecektir. Böyle bir durumda ... Kargo'nun mülkiyet devir yükümlülüğü sona erecektir. Acentenin hiçbir hak talebi olmayacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Cari hesap sözleşmesinin 7. maddesinde de acentenin, şubeyi devraldıktan sonra 12 ay süre ile ... Kargo'ya herhangi bir ödeme yapmayacağı, bu süre geçtikten sonra ise belirli şartların gerçekleşmesi halinde 36 ay süre ile yatırım katkı payı ve isim hakkı bedeli ödeyeceği kararlaştırılmıştır.Yargıtay bozma ilamında belirtildiği üzere, BK ve TTK'da öngörülen sözleşme serbestisi ilkesi gereğince uyuşmazlığın taraflar arasında düzenlenen ve yukarıda değinilen sözleşme hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerekmektedir. Sözleşme hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde ve özellikle ek protoklün 4-1/j bendi dikkate alındığında, sözleşmeye konu araçların mülkiyetlerinin davacı acenteye geçmesi için yine sözleşmede öngörülen peşin bedelle aylık ödemelerin tamamının yapılmış olması gerekmektedir. Aksi halde, davalının araçların mülkiyetini devir yükümlülüğü ortadan kalkacaktır. Somut olayda ise davacı tarafça peşin ödemelerin yapıldığı uyuşmazlık konusu değil ise de cari hesap sözleşmesinin 7. maddesinde düzenlenen aylık ödemelerin yapıldığı iddia ve ispat edilmemiş olduğundan araçların mülkiyetlerinin davacıya geçtiği, diğer bir deyişle davalının araçların mülkiyetini devir borcunun doğduğu söylenemez. Yine her ne kadar hükme esas alınan önceki bilirkişi raporunda, sözleşme hükümlerinin çelişkili olması nedeniyle ek protokolün 4/1. maddesinin öncelikle uygulanmasının gerektiği belirtilmiş ise de taraflar arasındaki aynı sözleşmede düzenlenen hükümlerden birine öncelik tanınamayacağının ve sözleşme hükümlerinin bir bütün olarak değerlendirilmesinde zorunluluk bulunduğunun gözönünde tutulması gerekmektedir. Yapılan yargılama, davacı tarafın iddiaları, davalının savunmaları, Yargıtay bozma ilamı, tanzim olunan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Yargıtay bozma ilamına uyulmakla, taraflar arasındaki cari hesap sözleşmesinin 7. Maddesinde düzenlenen ödemelerin yapıldığı iddia ve ispat edilememiş olduğundan araç mülkiyetinin davacıya geçmediği, bu nedenle buna ilişkin bedelin talep edilemeyeceği, demirbaşlar yönünden yönünden ise, demirbaşların mülkiyetinin davacıya geçtiği ve bedelinin ödendiği tespit edildiği buna göre sözleşme uyarınca tüm demirbaşların mülkiyetinin davacıya geçtiği tarihteki rayiç değerleri tespit edilmiş olup, bilirkişi raporunda tablo halinde belirtildiği üzere,¸tespit edilen rayiç değerlerin bedellerine hükmedilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;1-Davanın KISMEN KABULÜ ile, davalının ...nbul 1. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptaline, takibin 16.900,70-Euro asıl alacak üzerinden devamına, takibe takip tarihinden itibaren alacak tamamen ödeninceye kadar 3095 sayılı kanunun 4a maddesi uyarınca Euro cinsinden açılan 1 yıllık vadeli hesaba devlet bankalarının uygulamış olduğu en yüksek mevduat faizinin uygulanmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine, 2-Şartları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine, 3-Harçlar Kanunu gereğince ve karar tarihi itibariyle alınması gereken 2.025,89 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 1.392,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 633,59 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T'ne (13/2) göre vekalet ücreti dava değerini geçemeyeceğinden 29.657,34-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekil ile temsil eden davacıya verilmesine,5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 45.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekil ile temsil eden davalıya verilmesine,6-Davacı tarafından yapılan 1.392,30 TL peşin/nisbi harcı, 6.606,20 TL tebligat+posta+diğer masraflar, olmak üzere toplam 7.998,50 TL yargılama giderinin kabul red oranı (%18,11) dikkate alınarak; 1.448,27 TLnin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına7-Davalı tarafından yapılan 400,00 TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 327,56 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,8-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK. yönetmeliğinin 47/1. maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine,Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, HMK 342.maddesine uygun olarak düzenlenmiş dilekçenin, HMK 343.maddesi gereğince Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilmesi ve HMK 344.maddesinde belirtilen harç ve giderlerin yatırılması sureti ile Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere verilen karar tefhim edildi, usulen anlatıldı.22/06/2026Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır