Bursa Bölge Adliye Mahkemesinden, kitap dağıtım sözleşmesi ifa edilmediği için verilen çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasıyla açılan menfi tespit ve istirdat davasının istinaf incelemesi kararı.
Özet: Bu hukuki uyuşmazlık, taraflar arasında imzalanan kitap dağıtım sözleşmesi kapsamında davacı tarafından davalıya verilen 100.000 TL tutarındaki çeklere ilişkin olup; davacı, davalının sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmediğini, vaat edilen kitap ve hizmetlerin teslim edilmediğini iddia ederek sözleşmeyi feshetmiş, çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespiti ve tahsil edilen bir çekin iadesini talep ederken; davalı ise davacının sözleşmeyi haksız feshettiğini ve kendi edimlerini yerine getirmediğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi, davacının 100.000 TL ödeme yapmasına rağmen davalı tarafından yalnızca 2.656 TL değerinde mal gönderildiğini tespit etmiş, tahsil edilen bir çek yönünden davanın istirdada dönüştüğüne karar vermiştir.

T.C. BURSA BAM .... HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No:...

BURSA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
..... HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : .
KARAR NO :.
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : .
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : BURSA..... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ : .
NUMARASI : .
Asıl Davada;
DAVACI : .
DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit-İstirdat (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ :.
KARAR TARİHİ : .
KARAR YAZIM TARİHİ : .
Bursa .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ....Tarih,...sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili asıl ve birleşen davaya yönelik dava dilekçesi ile; müvekkili ile davalı arasında kitap dağıtımı konusunda 02/06/2020 tarihli sözleşme imzalandığını, davalının verdiği vaatlerine karşılık kitap ve eğitim seti bedeli olarak müvekkili tarafından her biri 20.000,00 TL miktarlı 5 adet çekin keşide edilerek davalıya verildiğini, ancak davalının sözleşme gereklerini yerine getirmediğini, müvekkil firmaya söz verdiği yeni baskı kitapları göndermediği gibi taahhüt ettiği reklam aracı tahsisi ile pazarlama yapmak üzere personel yardımını yapmadığını, telefonlara çıkmadığını davalı iş yeri adresinin sahte olduğunun tespit edildiğini, davalı şirket yöneticisi hakkında nitelikli dolandırıcılık ve örgüt kurmadan suç duyurusunda bulunacaklarını, ayrıca müvekkil firma yöneticisine hakaret ve tehdit edildiğini, davalının müvekkiline 20.000,00 TL tutarlı fatura kesildiğini ancak mal teslimi bulunmadığından iade faturası kesildiğini, sözleşmenin 16/11/2020 tarihli ihtarnameyle feshedildiğini, 1/11/2020 tarihi itibariyle noterlikten alınan şerhe göre e-tebligat tebliğ edilmiş sayıldığını, müvekkilin bu davayı açmakta hukuki faydasının bulunduğunu, temel alacak sona ermesine rağmen çeklerin iade edilmediğini, davalının senet bedelini tahsil etmesi halinde sebepsiz zenginleşeceğini belirterek şimdilik vadesi gelen 30/11/2020 tarihli 0282211 numaralı, 20.000,00 TL bedelli çekten dolayı müvekkil şirketin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini asıl dava ile talep etmiş, akabinde açılan birleşen davayla da 31/12/2020 tarihli ve 0282212 numaralı 20.000,00 TL bedelli, 30/01/2021 tarihli ve 0282213 numaralı, 20.000,00 TL bedelli, 28/02/2021 tarihli ve 0282214, numaralı 20.000,00 TL bedelli, 31/03/2021 tarihli ve ... numaralı 20.000,00 TL bedelli çekler yönünden borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi ile; davacı tarafın müvekkil şirketle oldukça yüklü miktarda kitap alımına ilişkin bir sözleşme imzaladığını, davacı şirket ile davalı müvekkil şirket arasında imzalanan 02/06/2020 tarihli sözleşme gereğince, kitap ve eğitim seti dağıtımı konusunda anlaşmada mutabık kalındığını, Çanakkale ve ilçelerindeki kitapçılara kitap ve eğitim setinden oluşan yayınları dağıtmak üzere yaklaşık bir milyon üzerinden sözlü bir taahhüt yapıldığını, ancak davacı şirket, bir kısım yayını aldıktan sonra sipariş geçmemeye gönderilen ürünleri kargodan almayarak müvekkil şirkete iade edilmesine ve müvekkil şirketin zarara uğramasına sebebiyet verdiğini, davacı şirket, taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı hareket ederek, müvekkilin sözleşmeden olan haklı beklentisini zedelediğini, davacı şirketin sözleşmeyi haklı bir nedene dayanmaksızın ve haksız bir şekilde feshederek müvekkil şirketin sözleşmeden olan haklı beklentisini zedelediğini, yapılan feshin haksız olduğunu, davacı tarafın, davalı müvekkile dava dilekçesinde haksız hukuka aykırı ithamlarda bulunduğunu, kargodan teslim alınmayarak yapılan iadeler sebebiyle davacının temerrüte düştüğünü, iade faturasına itiraz edildiğini belirterek haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece yapılan yargılama neticesinde toplanan deliller uyarınca; taraflarca 02/06/2020 tarihli (kitap dağıtımı hususunda) akdedilen sözleşmeye istinaden davacı tarafça, davalı şirkete 20.000,00 TL bedelli beş adet çek verildiği, davacı tarafça 16/11/2020 tarihli ihtarname ile sözleşmenin feshedildiği, davalı tarafça sözleşme kapsamında kitap/ürün gönderilmediği iddiasıyla çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasına dayalı olarak davacının işbu çeklere dayalı olarak davalı tarafa borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesine ilişkin olduğu, asıl dava dosyasına konu 0282211 seri nolu 20.000,00 TL bedelli çekin yargılama devam ederken dava dışı üçüncü kişiler tarafından 03/12/2020 tarihinde tahsil edildiğinden işbu çek yönünden davaya istirdat davası olarak devam edildiği, taraflarca akdedilen sözleşmeye istinaden davacı tarafça, davalıya 20.000,00 TL bedelli toplamda beş adet çek verilerek toplamda 100.000,00 TL'lik ödeme yapılmasına rağmen davalı tarafça 2.656,00 TL lik mal gönderildiğinin belirlendiği, davacı tarafın, davalı tarafa sözleşme kapsamında 100.000,00 TL'lik ödeme yapılmasına rağmen davalı tarafça 2.656,00 TL'lik ürün gönderildiği hususu göz önünde bulundurularak, asıl dava dosyasına konu Ziraat Bankası Çanakkale Kordon Şubesi’ne ait, keşidecisi ...Tic. Ltd. Şti, lehtarı Pusula Kolejleri Ltd. Şti olan, keşide yeri Çanakkale olan, 30/11/2020 tarihli 0282211 seri numaralı, 20.000,00 TL bedelli çeke dayalı olarak davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, işbu 20.000,00 TL bedelli çekten, ürün teslimi yapılan 2.656,00 TL'lik bedel düşülerek ödenen 17.344,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, birleşen Bursa 3. ATM'nin 2021/48 Esas sayılı dosyasında davanın kabulüne, davaya konu edilen dört adet çekten dolayı davacı tarafın davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.
Karara karşı, davacı ve davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Asıl ve birleşen davada davacı vekili istinaf dilekçesi ile; birleşen davaya konu edilen 0282212 nolu çekin bir kısmının banka, bir kısmının ise icra kanalıyla ödenmesi sebebiyle bu çek yönünden istirdat hükmü kurulması gerektiğini, birleşen dava yönünden vekalet ücretinin 16.000,00 TL olması gerektiğini belirterek bu yönlerden yerel mahkeme kararının düzeltilerek karar verilmesini talep etmiştir.
Asıl ve birleşen davada davalı vekili istinaf dilekçesi ile; dava konusu çeklerin bir yıl süreli akdedilen sözleşme gereğince müvekkil tarafından teslim edilecek kitaplara ilişkin olarak davacı tarafından verildiğini, ancak bir kısım yayın aldıktan sonra sipariş geçmemeye ve gönderilen ürünleri teslim almayarak müvekkile iade edilmesine ve zarara uğramasına sebebiyet verildiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin salt satım sözleşmesi olmayıp bayilik ve tedarik sözleşmelerini de içerdiğini, sözleşmenin devam ettiğini müvekkiline fesih bildiriminin yapılmadığını, dava açmaktan davacının hukuki yararının bulunmadığını, bilirkişi incelemesinin salt davacı iddiaları üzerine yapıldığını, teslim edilen kitapların birim fiyatları üzerinden inceleme yapılması gerektiğini davacının sebepsiz zenginleşeceğini, davacı taraf ürün teslim almayarak temerrüte düştüğünü belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Asıl ve birleşen dava, İİK'nın 72. maddesine dayalı borçlu olunmadığının tespiti/istirdat istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacı ve davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Somut olayda; taraflar arasında davacının dağıtıcı, davalının yayın evi olduğu 02/06/2020 tarihli "Satış, Dağıtım ve İade Sözleşmesi" imzalandığı, davacının sözleşme kapsamında her biri 20.000,00 TL miktarlı 5 adet çeki davalıya verdiği, sözleşme gereklerinin yerine getirilmemesinden dolayı 16/11/2020 tarihli ihtarname ile sözleşmenin feshi ile çeklerin iadesini talep ettiği, akabinde ise eldeki asıl ve birleşen davayla; feshedilen sözleşme kapsamında davalıya verilen çeklerin bedelsiz kalması sebebiyle borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini talep ettiği, asıl davaya konu 0282211 numaralı çekin ibraz suretiyle, birleşen davaya konu 0282212 numaralı çekin icra takibi kapsamında haricen davacı tarafından ödendiği, incelenen taraf ticari defter ve kayıtları itibariyle; dava konusu çeklerin davacı kayıtlarına yer aldığı, ancak davalı kayıtlarında yer almadığı, davalı kayıtlarında davacı tarafından düzenlenen iade faturası sebebiyle davalının 20.320,00 TL borçlu gözüktüğü, bunun yanı sıra davalı tarafından davacı kabulünde olan 2.656,00 TL bedelli mal tesliminin gerçekleştiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, davaya konu edilen çeklerin taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi kapsamında alındığı, davalı tarafından alınan çek tutarınca mal teslimin yapılmadığı, bir yıl süreli yapılan sözleşme kapsamında alınan çekler karşılığınca mal tesliminin yapılmaması ve sözleşme gereklerinin davalı tarafça yerine getirilmemesi sebebiyle davacının talebinde haklı olduğu, dolayısıyla mahkemece çeklerin bedelsiz kaldığına ve teslim edilen ürün bedeli karşılığının 2.656,00 TL olduğuna dair belirlemesinin isabetli olduğu değerlendirilmiştir.
Ancak İcra ve İflâs Kanunu’nun 72/6 maddesi uyarınca “Borçlu, menfi tesbit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir”. Anılan madde uyarınca menfi tespit davası icra takibinden önce sonuçlanmaz ve ihtiyati tedbir kararı verilmemiş olması yahut ihtiyati tedbir kararının kaldırılması nedeniyle, dava sırasında borç alacaklıya (davalıya) ödenmiş olursa, menfi tespit davası kanunun açık hükmü gereği (kendiliğinden) istirdat davasına dönüşür. Bu hâlde mahkeme menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam eder, davacının talep sonucunu değiştirmesi için ıslah yoluna başvurmasına ya da karşı tarafın (alacaklının) muvafakati gerekmez.
Somut olayda asıl dava konusu ... numaralı çekin yanı sıra birleşen davaya konu .... numaralı çekin de ...İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası üzerinden yapılan icra takibiyle tahsil edildiği, bu nedenle birleşen davaya konu bu çek yönünden istirdat hükmü kurulmaması doğru görülmemiştir.
Öte yandan, davacı tarafından vekalet ücreti nedenli istinaf başvurusunda bulunulmuş ise de; mahkemece asıl ve birleşen dava yönünden ayrı ayrı vekalet ücreti takdir edildiği, birleşen davanın konusunun 80.000,00 TL olduğu, bu değer üzerinden karar tarihindeki tarife uyarınca belirlenen vekalet ücretinin tarife hükümlerine uygun olduğu anlaşılmakla bu yöndeki istinaf sebebinin yerine olmadığı değerlendirilmiştir.
Açıklanan bu nedenlerle, davalının asıl ve birleşen davaya yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı istinaf başvurusunun birleşen dava yönünden istirdat hükmü nedenli istinaf sebebi yönünden kabulüne, sair istinaf sebebinin reddine, belirtilen yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden birleşen davaya yönelik yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, Dairemizce ilam bütünlüğü dikkate alınarak asıl dava hakkındaki hüküm aynen bırakılmak suretiyle birleşen davanın kabulüne dair taleple bağlı kalınarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmasına karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;
1-Asıl ve birleşen davaya yönelik davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b/1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Birleşen davada davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenle KABULÜNE,
3- Bursa ....Asliye Ticaret Mahkemesinin...sayılı kararının HMK'nın 353/1-b/2 maddesi gereği KALDIRILMASINA, asıl ve birleşen dava hakkında yeniden hüküm kurulmasına;
Buna göre;
Asıl dava dosyası olan 2020/757 Esas sayılı dosyası yönünden;
A-)Davanın KABULÜNE, buna göre Ziraat Bankası Çanakkale Kordon Şubesi’ne ait,Keşidecisi ...Tic. Ltd. Şti ,lehtarı Pusula Kolejleri Ltd. Şti olan , keşide yeri Çanakkale olan, 30.11.2020 tarihli 0282211 seri numaralı, 20.000,00 TL bedelli çeke dayalı olarak davacının davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE,
B-)Ödenen 17.344,00 TL nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Alınması gerekli 1.184,77 TL harçtan peşin alınan 341,55 TL'nin mahsubu ile bakiye 843,22 TL nispi karar ve ilam harcının davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından sarf edilen 1.830,30 TL yargılama giderinin kısmen kabul oranına göre hesap edilen 1.587,24 TL'sinin ve 341,55 TL peşin harcın, 54,40 TL başvurma harcı, 7,80 TL vekalet harcı olmak üzere toplam 1.990,99 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalı tarafından yapılan 35,00 TL'lik yargılama giderinin kısmen red oranına göre hesaplanan kısmının cüzi olması sebebiyle davacıdan alınmasına yer olmadığına,
4-Davacı vekil ile temsil edildiğinden AAÜT'ye göre belirlenen 5.100,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansından karar tebliği için gerekli miktar kullanıldıktan sonra artan kısmın kararın kesinleşmesi halinde HMK'nın 333.maddesi uyarınca istek halinde davacıya iadesine,
6-Davalı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde HMK'nın 333.maddesi uyarınca istek halinde davalıya iadesine,
Birleşen 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2021/48 Esas sayılı dosyası yönünden;
a-Davanın KABULÜNE,
-... Bankası Çanakkale Kordon Şubesi’ne ait,Keşidecisi .Tic. Ltd. Şti, lehtarı ... Ltd. Şti olan 30/01/2021 tarihli 0282213 nolu 20.000,00 TL bedelli,
-...Bankası Çanakkale Kordon Şubesi’ne ait,Keşidecisi .Tic. Ltd. Şti, lehtarı .... Ltd. Şti olan 28/02/2021 tarihli 0282214 nolu 20.000,00 TL bedelli,
-.... Bankası Çanakkale Kordon Şubesi’ne ait,Keşidecisi . Tic. Ltd. Şti, lehtarı ... Ltd. Şti olan 31/03/2021 tarihli 0282215 nolu 20.000,00 TL bedelli,
-... Bankası Çanakkale Kordon Şubesi’ne ait,Keşidecisi .Tic. Ltd. Şti, lehtarı... Ltd. Şti olan , keşide yeri Çanakkale olan 31/12/2020 tarihli 0282212 nolu 20.000,00 TL bedelli, çekler nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE,
-31/12/2020 tarihli 0282212 nolu çek sebebiyle 20.000,00 TL istirdat alacağının davalıdan alınarak davacıya verilmesine
b-Alınması gerekli 5.464,80-TL harçtan peşin alınan 1.366,20-TL'nin mahsubu ile bakiye 4.098,60 -TL nispi karar ve ilam harcının davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
c-Davacı tarafından sarf edilen 11,00 TL yargılama gideri ve 1.366,20 TL peşin harcın, 59,30 TL başvurma harcı, 8,50 TL vekalet harcı olmak üzere toplam 1.445,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına,
d-Davacı vekil ile temsil edildiğinden AAÜT'ye göre belirlenen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
e-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansından karar tebliği için gerekli miktar kullanıldıktan sonra artan kısmın kararın kesinleşmesi halinde HMK'nın 333.maddesi uyarınca istek halinde davacıya iadesine,
3-İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları
a-Asıl dava yönünden alınması gereken 1.184,77 TL' den peşin alınan 296,20 TL'nin mahsubu ile bakiye 888,57 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
b-Birleşen davaya yönelik taraflarca yatırılan istinaf yoluna başvurma harcının hazineye irat kaydına, istinaf karar harçların talep halinde taraflara iadesine,
c-Taraflarca yapılan istinaf yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
d-HMK'nın 333. maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesinden sonra yatırılan avanstan kullanılmayan kısmının, yatıran tarafa iadesine,
d-6100 sayılı HMK'nın 359-(4) maddesi uyarınca temyizi kabil kararın Dairemizce taraflara tebliğine,
Dair dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu, karar tebliğinden itibaren 2 hafta içinde asıl dava yönünden miktar itibariyle kesin, birleşen dava yönünden temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.
.
Başkan
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Katip
...
¸e-imzalıdır