İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinde, şirketin usulsüz ve fahiş kaçak elektrik faturalarının iptali ile borçlu olmadığının tespiti talepli menfi tespit davasının istinaf incelemesi.
Özet: Bir şirketin, elektrik tedarikçisi tarafından usulsüzce düzenlenen kaçak elektrik kullanım tutanaklarına dayanarak tahakkuk ettirilen fahiş bedelli iki adet faturadan dolayı borçlu olmadığının tespiti ve faturaların iptali talebiyle açtığı menfi tespit davasında, davacı, faturaların hukuka aykırı olduğunu, tebliğ edilmediğini, elektriğinin kesildiğini, aynı döneme iki fatura kesilmesinin ve iddia edilen tüketim miktarının fiziken mümkün olmadığını belirtirken, ihtiyati tedbir kararıyla elektriğinin kesilmesini durdurmuştur; davalı ise davanın hukuki yarar yokluğundan reddini talep etmektedir.

T.C.

İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2026/1250
KARAR NO : 2026/1875
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 24/10/2025
NUMARASI : 2024/93 E - 2025/697 K
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit
KARAR TARİHİ: 25/06/2026
Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak, ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle , dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili olduğu şirketin '' Sanayi Mahallesi ... Caddesi No:... Dükkan Kağıthane-İSTANBUL'' adresinde bulunan şubesinde ... sözleşme hesap ve ... tüketim hizmet nolu elektrik sayacının abonesi olduğunu, dava konusu faturaların tahakkuk ettirildiği işyerinin müvekkili şirketin şubesi olduğunu ve bu şubede genelde ayaktan börek satışı yapıldığını, elektrik enerjisi ile çalışan bir adet klima,bir adet fırın ve aydınlatma lambaları mevcut olduğunu, müvekkilinin kendisine ... tarafından tahakkuk ettirilen elektrik faturalarını düzenli bir şekilde ödediğini, müvekkili olduğu şirketin, şube iş yerine gelen davalı şirket çalışanlarının müvekkili aleyhine usul ve yasalara aykırı olarak Kaçak / Usulsüz Elektrik Kullanım Tespit Tutanağı düzenlediğini, bu olaydan sonra müvekkiline dava konusu faturaların,davalı şirket tarafından tahakkuk ettirildiğini, ancak faturaların müvekkiline tebliğ edilmediğini, dava konusu faturaların son ödeme tarihi gelmediği halde müvekkili olduğu şirketin elektrik enerjisinin davalı şirket tarafından kesildiğini, müvekkili aleyhine düzenlenen dava konusu kaçak elektrik faturaları incelendiğinde işbu faturaların usul ve yasalara aykırı olarak düzenlendiğini, davalı şirket tarafından müvekkil aleyhine tahakkuk ettirilen iki adet kaçak elektrik faturası ile ilgili bilirkişi incelemesi yapıldığında işbu faturaların her türlü hukuki dayanaktan yoksun haksız ve mesnetsiz olarak müvekkil aleyhine tahakkuk ettirildiğinin anlaşılacağını, yine müvekkili tarafından kaçak elektrik enerjisi kullanıldığını zımnen kabul anlamına gelmeksizin , dava konusu kaçak elektrik faturalarından 412.069,40 TL lik fatura incelendiğinde görüleceği üzere, işbu fatura müvekkili aleyhine 09.07.2023- 05.01.2024 tarihleri arası tahakkuk ettirildiğini, diğer fatura olan 276.077,27 TL lik fatura ise 05.01.2023-09.07.2023 tarihleri arasında tahakkuk ettirildiğini, aynı tutanaktan dolayı müvekkile iki adet kaçak elektrik faturası düzenlenmesi de usul ve yasalara aykırı olduğunu, müvekkili tarafından kaçak elektrik enerjisi kullanıldığını zımnen kabul anlamına gelmeksizin, iki adet kaçak elektrik faturasında, FaturaOrt.Tük (kWh/gün) yazan kısımda zorunlu olarak belirtilmesi gereken kWh / gün yazılmadığını, müvekkiline ait iş yerinde dava konusu edilen ,kaçak elektrik faturalarındaki meblağ kadar kaçak elektrik enerjisi kullanımı fiziken de mümkün olmadığını, davalı şirket usul ve yasalara aykırı her türlü hukuki dayanaktan yoksun haksız ve mesnetsiz olarak, müvekkili aleyhine tahakkuk ettirdiği işbu dava konusu fatura bedellerini müvekkilinden tahsil edebilmek için müvekkili üzerinde elektrik enerjisi kesme baskısı uyguladığını bunun akabinde müvekkili tarafından dava konusu faturalardan dolayı elektrik enerjisi kesme işlemlerinin durdurulması ve elektrik enerjisinin açılması için İstanbul 13.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/ 21 D.İş sayılı dava dosyası ile ihtiyati tedbir talebinde bulunduğunu, İstanbul 13.Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından talebin uygun görüldüğünü ve teminat mukabilinde ihtiyati tedbir kararı verildiğini, yine süresi içinde işbu asıl dava olan menfi tespit davasını açtıklarını, davalı şirketle aralarında arabuluculuk toplantısı yapıldığı ancak anlaşma sağlanamadığını, bu sebeplerle müvekkilinin abonesi olduğu ... Sözleşme Hesap No.lu ve ... ... No.lu elektrik sayacına müvekkili aleyhine, davalı şirket tarafından usul ve yasalara aykırı olarak tahakkuk ettirilen 18.01.2024 son ödeme tarihli 412.069,40 TL bedelli ve 18.01.2024 son ödeme tarihli 276.077,27 TL bedelli iki adet kaçak elektrik faturasından dolayı, müvekkili olduğu şirketin borçlu olmadığının tespiti ile işbu faturaların iptalini, İstanbul 13.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/21 D.İş ve 2024/30 Karar Sayılı dava dosyasının, dosyanın eki sayılmasına, verilen ihtiyati tedbir kararının devamına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının bu davayı açmakta hukuki yararının bulunmaması nedeniyle davanın reddi gerektiğini, menfi tespit davasında amaç bir hukuki ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitine yönelik olduğu ve başka bir deyişle hukuki bir yarar bulunması koşuluyla sonuçta alacak-borç ilişkisi doğuracak bir durumun olmadığının tespiti amaçlandığını, dilekçeleri ekinde sundukları belgelerle müvekkili şirket çalışanlarınca yapılan kontroller sonucunda 05.01.2024 tarihinde sayaca müdahale edildiğini "EPDK Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin 42.madde 1/c bendine göre ilgili kullanım yerinde sayaç ölçü sistemine müdahale edilerek/ bina kofresinden gelen kablonun ikinci fazına kontaktör bağlanarak sayacın bu fazda kayıt yapmaz hale getirilerek sayacın eksik ölçüm yapmasına sebebiyet vermek suretiyle mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi kullanıldığı" tespiti yapılarak davacı hakkında h/654875 seri nolu kaçak elektrik kullanım tespit tutanağı tanzim edildiğini, yetkili memurların görevleri içinde usulüne uygun olarak düzenledikleri belgelerin, aksi ispatlanıncaya kadar kesin delil sayılacağı açıklandığını, aboneliğin olması bireylerin/şirketlerin kaçak elektrik kullanmasına engel olmadığını, İstanbul 13.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/21 D. İş dosyasına itiraz ettiklerini, açıklanan nedenlerle müvekkili olduğu şirketin aleyhine doğabilecek herhangi bir zarar sonucu açacakları her türlü dava ve tazminat haklarını saklı tutarak; usule ilişkin olarak dava şartı yerine getirilmediğinden ve esasa ilişkin açıklamaları doğrultusunda davanın başta ihtiyati tedbir talebi olmak üzere tüm haksız talepler bakımdan esastan reddini, davacının müvekkilinin alacağını almasını engellemesi sebebiyle İİK m.72/f.4 uyarınca %20 den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini, tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; "Menfi tespit davalarında ispat yükü davalı alacaklıdadır davalı alacaklı davacıdan alacağı olduğunu ispatlamak durumundadır. Dosyaya sunulan kök rapor, ek rapor ve elektrik mühendisi bilirkişi heyetinden alınan son rapor birlikte değerlendirildiğinde abonelik sözleşmesi bulunan tesisatta, bir fazda kontaktör kullanarak sayacın eksik tüketim kaydetmesine sebep olmak sureti ile enerji kullandığı tespit edilen davacının, bu şekildeki tüketiminin , EPTHY nin 42. 1-c Maddesine göre kaçak elektrik tüketimi olduğu bilirkişi raporlarından anlaşılmış ve davalı taraf kaçak kullanım sebebiyle davacıdan alacağı olduğunu ispatlamıştır.
Davalı tarafın davacıdan ne kadarlık alacağı bulunduğu yönünde yapılan incelemede ise dosyaya sunulan ilk rapor, ek rapor ve uzman mütalaası da değerlendirilmek suretiyle elektrik mühendisi bilirkişilerce hazırlanan 07/07/2025 tarihli raporun karar vermeye elverişli ve davaya konu olayı çözer mahiyette olduğu anlaşılmış ve bu rapora itibar edilmiş, yapılan değerlendirmede bilirkişi heyeti tarafından EPTHY nin 42-1-c maddesine göre yapılan kaçak kullanım hesabında Davacının iş yerinin börek/cafe olduğu , aboneliğinin ticarethane abone gurubundan olduğu anlaşıldığından EPTHY nin 45-3-ç maddesine göre günlük ortalama çalışma süresi 8 saat alınarak yapılan hesaplama neticesinde EPTHY nin Kaçak tüketimle ilgili maddeleri temel alınarak hesaplanan tüketim miktarına göre; davacının davalı kuruma ödemekle yükümlü olduğu bedelin 24.454,33 TL olduğunun anlaşılması karşısında, davalı tarafın davacıya düzenlediği ... numaralı 412.069,40 TL'lik fatura ve ... numaralı 276.077,27 TL'lik faturaların 663.692,34 TL'lik kısmından borçlu olmadığının tespitine, fazla ilişkin 24.454,33 TL'lik kısım yönünden davanın reddine karar verilmiş, İİK 72/4 maddesi gereği reddedilen kısmın %20'si oranındaki 4.890,86 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçeleriyle
1-Davanın kısmen kabül kısmen reddi ile;
a-Davacının ... numaralı 412.069,40 TL'lik fatura ve ... numaralı 276.077,27 TL'lik faturaların 663.692,34 TL'lik kısmından borçlu olmadığının tespitine, fazla ilişkin 24.454,33 TL'lik kısım yönünden davanın reddine
2-İİK 72/4 maddesi gereği reddedilen kısmın %20'si oranındaki 4.890,86 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, karar verilmiştir.
Karara karşı taraflarca istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
Davacı vekili istinaf başvurusunda önceki iddialarını tekrarla birlikte özet olarak; bilirkişi raporunun hükme elverişli olmadığını, müvekkili tarafından sayaç harici hat çekmek sureti ile kaçak elektrik enerjisi kullanılmadığını, raporun kaçak tutanağı ve video kaydının yani sadece davalı delilleri esas alınarak hazırlandığını, rapora itirazlarının değerlendirilmediğini, İİK 72/4 maddesi gereği reddedilen kısmın %20'si oranındaki 4.890,86 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine kararının da usul ve yasalara aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.
Davalı vekili istinaf başvurusunda önceki iddialarını tekrarla birlikte özet olarak; hükme esas alınan bilirkişi heyet raporunda günlük çalışma süresi yanlış tespit edildiğini, tüketicinin kaçak kullanıcı yöntemiyle, tüketici hizmetleri yönetmeliğinin madde 42-(1)- b bendine göre kaçak elektrik kullanmış olduğunu, bilirkişi heyeti eksik olarak yaptığı faturalamada bir de düşük kademe yüksek kademe şeklinde de değerlendirme yaparak bir kez daha hata yaptığını, dava konusu edilen fatura ve kaçak tutanağı hukuka tamamen uygun olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.
Dava, kaçak tespitine dayalı yapılan tahakkuk nedeniyle menfi tespit talebine ilişkindir.
Mahkemesince taraf delilleri toplanarak bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Elektrik bilirkişi ile mali müşavir bilirkişiler raporlarında özetle; "05.01.2024 tarihli tutanakta tespit edildiği ve sunulan video kaydıyla da kanıtlandığı şekliyle, elektrik enerjisinin sayaç girişindeki sigorta ile kontrol edilen harici hat vasıtasıyla direkt bağlı olarak kullanıldığı ve işyerindeki tüketimin büyük kısmının sayaçtan geçirilmeden yapıldığı, bunun da Yönetmeliğin ilgili hükmü gereği kaçak elektrik kullanımı olduğu anlaşılmakla, davacının kaçak elektrik kullanımı yapılmadığı yönünde beyanları olmasına rağmen, usulüne uygun düzenlendiği görülen kaçak elektrik kullanımı tespitinden ve tahakkuk edecek fatura bedelinden sorumlu olduğu, tutanakta kaçak kullanımı şekli, sistemine müdahale edilerek tüketim yapılması olmasına rağmen, aslında kaçak kullanımı şeklinin direkt bağlı hat üzerinden kaçak elektrik kullanımı yapılması tespitine de uyduğu anlaşıldığı için, hesaplamada direkt bağlı hat üzerinden kaçak elektrik kullanımı yapılması tespitine istinaden tanımlanan hesaplama yönteminin kullanılabileceği, Yönetmeliğin kaçak elektrik miktarı hesabına ilişkin ilgili maddelerinde, başlangıç tarihinden doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik kullanımı başlangıç tarihine kadar toplamda 12 ayı geçmemek üzere ek tüketim tahakkuku yapılabileceği de hüküm altına alındığı anlaşılmakla, dosyada KW tüketim ekstresi olmadığı için kaçak elektrik kullanımının tam olarak hangi tarihte veya dönemde başladığına dair kesin kanaat belirtebilecek somut bulgulara ulaşılması mümkün olmamakla birlikte, davacı tarafından sunulan dönem fatura dökümünde 2024 yılı ortalama günlük tüketiminin 2023 yılı ortalama tüketiminden daha fazla olduğunun görülmesi, kaçak tüketiminin en azından 1 yıldan daha fazla süredir yapıldığı yönünde kanaate varılmasına yol açtığı için ek tüketim tahakkuku da yapılabileceği,Yönetmeliğin ilgili hükümleri gereği yapılan hesaplamalar sonucunda, kaçak tüketim fatura bedeli 412.069,40.-TL, davacının kira sözleşmesi ile faaliyete başladığı 15.01.2023 tarihinden itibaren yapılan hesaplama ile ek tüketim fatura bedeli 259.843,68.-TL olarak hesaplanmış, davacının 18.01.2024 son ödeme tarihi itibariyle sorumlu olduğu toplam kaçak + ek tüketim fatura bedeli toplamı 671.913,08.-TL olarak hesaplanmıştır." şeklinde görüş bildirmişler, ek raporlarında da "Yönetmeliğin ilgili hükümleri gereği, kök rapora itirazlarda sunulan yeni bilgi ve belgelerle yerinde yapılan incelemelerden elde edilen bulgulara göre yeniden yapılan hesaplamalar sonucunda, kaçak tüketim fatura bedeli 401.204,29.-TL, ek tüketim fatura bedeli 268.797,89.-TL olarak hesaplanmış, davacının 18.01.2024 son ödeme tarihi itibariyle sorumlu olduğu toplam kaçak+ek tüketim fatura bedeli toplamı 670.002,18.-TL olarak hesaplanmıştır." görüşünü bildirmiştir.
Üç elektrik mühendisi ve bir mali müşavirden oluşan bilirkişi heyeti raporlarında özetle; " Davalı kurum tarafından düzenlenen dava konusu tutanakta , davacının tesisatında sayaç ölçü sistemine bir fazda müdahalede bulunularak sayacın bu fazda kayıt yapmaz hale getirildiği tespit edilerek EPTHY nin 42-1-c maddesine göre kaçak enerji kullanıldığı anlaşılmıştır diye açıklama yapıldığı halde hesaplama yapılırken EPTHY nin 42-1-b maddesine uygun olarak sayaç harici hat tespitine göre hesaplama yapılarak faturalandırma yapıldığı anlaşılmıştır. Davacının kaçak tüketim tutanağı incelenmiş kaçak tespit anında R fazında 36 A T fazında 23 A , kontaktör takılı olan $ fazında ise 18,6 A akım ölçüldüğü anlaşılmıştır. Bu durumda davalı kurumca tespit edildiği şekilde sayaç ölçü sistemine müdahale vardır ve sayaç kontaktör takılı olan fazda isteğe bağlı kayıt yaparken diğer fazlarda normal kayıt yapmaktadır. EPTHY ne göre bu durumun sayaç harici hat olarak değerlendirilmesi ve hesaplanması mümkün değildir.... davacının tesisatında 2022-2023 yıllarında günlük ortalama tüketiminin 45 kwh — 60 kwh arasında değiştiği özel bir yükseliş ve düşüş tarihinin tespit edilemediği,kaçak tespit tarihinden sonra yani kontaktörün sökülerek hattın normal hale getirilmesinden sonra ise tüketimlerde yükselme görülmediği bu durumda kaçak kullanım başlangıç tarihinin tespit edilmesinin mümkün olamayacağı değerlendirilmiştir....Davacının iş yerinin börek/cafe olduğu , aboneliğinin ticarethane abone gurubundan olduğu anlaşıldığından EPTHY nin 45-3-ç maddesine göre günlük ortalama çalışma süresi 8 saat alınarak hesaplama yapılacaktır.... Davacı adına daha önce düzenlenmiş bir kaçak tutanağı bulunmadığı için ceza katsayısı 1,5 kat alınarak hesaplama yapılacaktır. davacının 2 yıl geriye dönük endeks ortalamaları incelenmiş ve herhangi bir yükseliş ve düşüş noktası tespit edilememiştir. Dolayısıyla EPTHY nin 45 , maddesine göre kaçak başlangıç tarihi doğru belge bilgilerle tespit edilememiş, olup eksik tüketim hesabı yapılması mümkün değildir....Dosya kapsamında yapılan incelemede davacı bulunmadığı, ticarethane gurubundan abonelik tesis edi iş yerinde vardiyalı çalışma yapıldığına dair bir belge bilgi bulunmadığı anlaşıldığından 30.05.2018 tarihli EPTHY hükümlerine göre günlük çalışma süresinin 14 saat alınmasının mümkün olamayacağı değerlendirildiğinden günlük çalışma süresi 8 saat alınarak hesap yapılmış ve davalı kurum hesaplamalarıyla bu sebeple uyum sağlanamamıştır.... Abonelik sözleşmesi bulunan tesisatta , bir fazda kontaktör kullanarak sayacın eksik tüketim kaydetmesine sebep olmak sureti ile enerji kullandığı tespit edilen davacının, bu şekildeki tüketiminin , EPTHY nin 42. 1-c Maddesine göre kaçak elektrik tüketimi olduğu, EPTHY nin Kaçak tüketimle ilgili maddeleri temel alınarak hesaplanan tüketim miktarına göre; davacının davalı kuruma ödemekle yükümlü olduğu bedelin 24.454,33 TL olduğu, davacı tarafından — 412.069,40 TL * 276.077,27 TL — 688.146,67 TL bakımından borçlu olmadığının tespiti istenmiş olup 688.146,67 TL -24.454,33 TL - 663.692,34 TL bakımından borçlu olmadığının tespitini isteyebileceği..." yönünde görüş bildirmişlerdir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 204. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca; "İlgililerin beyanına dayanılarak noterlerin tasdik ettikleri senetlerle diğer yetkili memurların görevleri içinde usulüne uygun olarak düzenledikleri belgeler, aksi ispatlanıncaya kadar kesin delil sayılırlar.
Özel hukuk tüzel kişisi olan talep eden şirkette hizmet akdiyle çalışan görevliler tarafından düzenlenen kaçak tespit tutanaklarının, 6100 sayılı Kanun'un 204 üncü maddesinin ikinci fıkrasında sayılan belgelerden olmadığı tartışmasızdır. Eş söyleyişle, kaçak elektrik tutanağı, aksi sabit oluncaya kadar geçerli belgelerden değildir ( Y.3.HD 2021/4894 E., 2021/10580 K.; 2022/8164 E-2023/954 sayılı ilamları da aynı yöndedir.).
30.05.2018 tarihli ''Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği" nde;
Kaçak ve Usulsüz Elektrik Enerjisi Tüketimi
Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri
MADDE 42 – (1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak;
a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi,
b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi,
c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle,eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi,
ç) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.
Kaçak elektrik enerjisi tespit süreci
MADDE 43 – (1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında doğrudan dağıtım sistemine yapılan müdahalelerde dağıtım sistemine olan bağlantılar ortadan kaldırılır. Kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.
(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sayaca müdahale edildiğine ilişkin şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde aşağıda belirtilen kaçak tespit süreci başlatılır;
a) Sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayaç incelemeye alınır.
b) (Değişik:RG-20/2/2021-31401) Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’ da yer alan bilgilerin tamamını içeren sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir ve bu tutanağın bir örneği kullanım yerine bırakılır. İletişim bilgilerinin bulunması halinde tüketiciler kısa mesajla bilgilendirilir. Ayrıca yedinci fıkra kapsamında sayaçlar seri numaraları görülecek şekilde fotoğraflanır.
c) İnceleme sonucunda sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde EK-5’te yer alan kaçak tespit tutanağı düzenlenir.
ç) Laboratuvar raporu, kaçak elektrik tespit tutanağı ve ödeme bildirimi beraber tüketiciye bildirilir ve aynı süre içerisinde kesme bildirimi düzenlenmek suretiyle kullanım yerinin elektriği kesilir.
(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.
(4) (Değişik:RG-8/4/2022-31803) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri kapsamındaki tüm tespitler için, (a) ve (ç) bentleri kapsamında ise tüketimin doğru tespit edilmesinin engellendiğinin tespiti halinde kaçak elektrik enerjisi tüketimi tespit edilen gerçek veya tüzel kişiler hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunabilir.
(5) Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır.
(6) (Mülga:RG-20/2/2021-31401)
(7) (Değişik:RG-20/2/2021-31401)Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır.
Kaçak elektrik tüketim miktarının hesaplanması
MADDE 44 – (1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki kaçak olarak tüketilen elektrik enerjisi miktarı, tüm tüketiciler için;
a) Öncelikle tüketimi doğru olarak kaydetmiş olan yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerine göre,
b) Tüketimi doğru olarak kaydetmiş yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerinin bulunmaması durumunda, ihtilafsız aynı dönem ki tüketim miktarına göre, hesaplanır. (b) bendi kapsamında, kaçak kullanım tespitinin yapıldığı tarihten geriye dönük olarak yapılan incelemeler sonucunda, tüketim değerlerinin düşmeye başladığı tarih tespit edilebiliyorsa, bu tarihten önceki aynı dönem, ihtilafsız dönem olarak kabul edilir.
(2) Birinci fıkra kapsamında doğru tespit edilmiş tüketim değeri yoksa, kullanım yerinin müstakil trafolu olup olmamasına bakılmaksızın;
a) Meskenlerde, proje varsa projesinde belirtilen gücün kullanma faktörü olan 0,60’ı, projesi yok ise, basit yapılarda 3 kW, diğerlerinde 5 kW’nın altında olmamak üzere bağlantı gücüne ve ortalama günlük çalışma saatine göre, yöresel özellikler ve benzer yapılar göz önüne alınarak,
b) Diğer tüketici gruplarında, tespit edilen kurulu gücün kullanma faktörü olarak alınan 0,60 ile çarpımı sonucu bulunan değer bağlantı gücü olarak kabul edilir ve bu değer 3 kW’nın altında olmamak üzere ortalama günlük çalışma saatlerine göre hesaplanır. Bu tür hesaplamaların yapılamaması durumunda, tüketilen elektrik enerjisi miktarı aynı yörede bulunan benzer kullanım yerlerinin ortalama tüketimlerine göre hesaplanarak tespit edilir.
(3)42. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, mühürlenmiş sayaçtan geçirilmeksizin ayrı bir hat çekilerek birtakım cihazlar kaçak olarak beslenmiş ise, tüketilen elektrik enerjisi sadece bu hat üzerindeki cihazların kurulu gücü dikkate alınarak hesaplanır.
(4) 42 . maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; elektrik enerjisinin kesildiği tarihteki endeks değeri ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihteki endeks değeri arasındaki fark dikkate alınarak hesaplama yapılır.
Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalanmasında esas alınacak süre:
MADDE 45–(1) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketiciye yapılacak faturalandırmada, aşağıda yer alan süreler esas alınır;
a) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesindeki tespitlerde; doğru bulgu ve belgelere dayandırılması kaydıyla kaçak elektrik enerjisi kullanılmaya başlandığı tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süre olup bu süre 12 ayı geçemez. Doğru bulgu ve belgelerin bulunmaması halinde bu süre 90 gün olarak alınır.
b) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada kullanım süresi esas alınır, bu süre 180 günü geçemez.
c) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi çerçevesindeki tespitlerde; son endeks okuma ile tutanak düzenlenmiş olması kaydıyla kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme işlemleri gibi, sayaç mahallinde dağıtım şirketince gerçekleştirilmiş olan en son işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir ve bu süre 90 günü geçemez.
ç) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sürenin dışında, tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi halinde, kaçak tüketime ek olarak birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirlenen başlangıç tarihinden itibaren, doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılır.
1) Kaçak tüketimi ile kaçağa ilişkin normal tüketim hesabında esas alınacak sürelerin toplamı 12 ayı geçemez. Yapılacak hesaplamada tüketimin yapıldığı kabul edilen dönemlerdeki birim fiyatlar dikkate alınır ve gecikme zammı alınmaz.
(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada esas alınacak süre, tüketicinin tespite konu elektrik enerjisinin kesildiği tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süredir.
(3) Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ortalama günlük çalışma saatleri;
a) Meskenlerde; 5 saat,
b) Tarımsal sulama tüketici grubunda yer alan tüketicilerde; ilgili Tarım İl Müdürlüğünden ürün bazında alınacak sulama sezonu saati bilgisi çerçevesinde belirlenen saat,
c) Sanayi tüketici grubundan enerji alanlar ile turistik tesisler, akaryakıt istasyonları, hastaneler, alışveriş merkezleri gibi vardiyalı hizmet veren tüketicilerden, tek vardiyalı çalışanlar için 7 saat, iki vardiya çalışanlar için 14 saat, üç vardiya çalışanlar için 21 saat,
ç) Diğer tüketicilerde; 8 saat, olarak kabul edilir.
(4) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması olmayanlara, çalışma saatleri %20 oranında artırılarak uygulanır. Üç vardiya çalışanlar için bu süre 24 saat olarak kabul edilir.
(5) Üçüncü fıkranın (c) bendinin uygulanmasında, vardiya sayısının tespitinde kaçak tespiti yapan kuruluşun görevlilerinin tespiti ve şirket kayıtları, bunun mümkün olmaması halinde kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen resmi belgeler göz önüne alınır. Çalışma saatlerinin üçüncü fıkranın (c) bendinde belirtilenlerden daha fazla olmasının tespiti durumunda ise tespit edilen saatler esas alınır.
Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin faturalandırılması
MADDE 46–(1) Tüm kaçak kullanımlara ilişkin hesaplamalar Kurul onaylı tarife tablolarındaki ilgili tüketicinin tüketici grubuna ilişkin tek terimli, tek zamanlı aktif enerji ve dağıtım tarifesi üzerinden yapılır. Yapılan hesaplamalarda reaktif enerjiye ve trafo kayıplarına ilişkin bedeller dikkate alınmaz.
(2) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketicinin, 44 üncü madde çerçevesinde hesaplanan tüketimi, dahil olduğu tüketici grubuna kaçak elektrik enerjisi tükettiği dönemde uygulanmakta olan ve birinci fıkrada kapsamı belirtilen tarifenin 1,5 katı ile çarpılarak, kaçak enerji tüketim bedeli hesaplanır ve bu bedel fatura edilir.
(3) Tüketicinin aynı veya başka bir kullanım yerinde mükerrer kaçak elektrik enerjisi tükettiğinin tespiti edilmesi durumunda, kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edildiği tarihte yürürlükte olan ve birinci fıkrada kapsamı belirtilen tarifenin 2 katı göz önüne alınarak hesaplama yapılır.
(4) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması olmayanlara ilişkin kaçak elektrik enerjisi tüketimindeki hesaplamalar, ticarethane tüketici grubuna uygulanan birinci fıkrada kapsamı belirtilen tarife üzerinden yapılır." şeklinde düzenleme yapılmıştır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 72 nci maddesi uyarınca menfi tespit davası açan borçlunun tazminat isteme hakkı vardır. Anılan maddenin 5 inci fıkrası; “Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz” hükmünü içermektedir. Madde metninden de açıkça anlaşıldığı üzere menfi tespit davası açmak zorunda bırakılan borçlunun tazminat talep edebilmesi için gerekli koşullar; bu yönde bir talep olması, borçluya karşı icra takibi yapılmış bulunması ile takibin haksız ve kötü niyetli olmasıdır. Başka bir ifadeyle; 2004 sayılı Kanun'un 72 nci maddesinin beşinci fıkrası hükmüne göre, menfi tespit davasının davacı lehine sonuçlanması üzerine, alacak likit olsun veya olmasın, böyle bir alacağa dayalı takibin, haksız ve kötü niyetli olması hâlinde, istem varsa, davacı lehine kötü niyet tazminatına hükmedilmesi gereklidir.
Buna göre, tek elektrik bilirkişi raporuna itirazlar üzerine heyetten alınan raporla her iki rapor arasında hesaplama yöntemi ve sonuç olarak çelişki oluşmuş olduğu halde çelişkinin giderilmeden ve İİK'nın 72/4 maddesi gereğince de reddedilen kısım üzerinden oluşturulan karara ilişkin gerekçe gösterilmeden yazılı şekilde karar verilmesi isabetli değildir.
Açıklanan nedenlerle; tarafların istinaf başvurusunun kabulü ile kararın HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmesi için yeniden üçlü bilirkişi heyetinden rapor alınarak ve İİK'nın 72/4 maddesine ilişkin olarak da gerekçe oluşturularak hasıl olacak sonuca göre karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
K A R A R : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Tarafların istinaf başvurusunun kabulü ile, kararın, HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca kaldırılmasıyla, yeniden yargılama yapılıp bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilmesine,
Peşin alınan istinaf karar harcının istinaf edene isteği halinde iadesine,
İstinaf sebebiyle yatırılan gider avansı bakiyesi varsa karar kesin olmakla istinaf edene ilk derece mahkemesince iadesine,
Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda HMK 353/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi.25/06/2026